KWALIFIKACJA INF8 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 2.
W światłowodach jednomodowych sygnał ulega dyspersji chromatycznej, na którą składają się zjawiska
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dyspersja chromatyczna w światłowodach jednomodowych wynika z różnych prędkości propagacji składowych o różnych długościach fali. Składa się na nią dyspersja materiałowa (właściwości szkła: n(λ)) oraz dyspersja falowodowa (geometria i rozkład pola w rdzeniu/płaszczu). Dyspersja modowa dotyczy włókien wielomodowych.

Pełne wyjaśnienie:

W światłowodzie jednomodowym propaguje się zasadniczo jeden mod podstawowy, dlatego zniekształcenie impulsu w czasie nie wynika z "różnych dróg" wielu modów, lecz głównie z faktu, że sygnał optyczny ma pewną szerokość widmową. Różne składowe spektralne (różne długości fali) poruszają się z nieco inną prędkością grupową, co powoduje poszerzanie impulsu – to właśnie dyspersja chromatyczna.

Na dyspersję chromatyczną składają się dwa mechanizmy:

  • Dyspersja materiałowa – wynika z zależności współczynnika załamania materiału od długości fali (n(λ), czyli w praktyce dn/dλ). Ponieważ szkło nie jest idealnie "niezmienne" dla wszystkich λ, składowe widma docierają w różnych chwilach.
  • Dyspersja falowodowa – wynika z konstrukcji falowodu: geometrii rdzenia i płaszcza oraz z tego, jak pole elektromagnetyczne rozkłada się między nimi. Nawet przy tym samym materiale sama struktura światłowodu wpływa na prędkość grupową.

Dlatego odpowiedź "dyspersji materiałowej i falowodowej" jest poprawna: opisuje komplet składowych dyspersji chromatycznej w włóknie jednomodowym.

Pozostałe propozycje są błędne z typowych powodów egzaminacyjnych:

  • "Dyspersji modowej i falowodowej" – dyspersja modowa jest charakterystyczna dla wielomodowych (różne mody mają różne czasy propagacji). W jednomodowym nie jest dominującym mechanizmem, bo nie ma wielu modów do "rozjechania" w czasie.
  • "Absorpcji i dyspersji modowej" – absorpcja to tłumienie (spadek mocy), a nie rozciąganie impulsu w czasie. Dodatkowo dyspersja modowa nie opisuje poprawnie jednomodowego toru.
  • "Zakłócenia elektromagnetycznego i absorpcji" – zakłócenia elektromagnetyczne dotyczą głównie torów miedzianych; światłowód jest na EMI w praktyce odporny. Absorpcja znów jest stratą, a nie dyspersją.

W praktyce inżynierskiej dyspersja chromatyczna ogranicza zasięg i przepustowość, szczególnie w szybkich systemach (np. w sieciach z multipleksacją falową). Stąd ważne jest poprawne rozróżnianie: dyspersja poszerza impulsy, a tłumienie zmniejsza moc.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dyspersja chromatyczna to poszerzanie impulsu w czasie, bo różne długości fali w sygnale optycznym propagują się z różnymi prędkościami grupowymi. W jednomodowym torze wynika to z właściwości materiału i z efektów falowodowych, a nie z wielu modów.
Składają się na nią dyspersja materiałowa (zależność współczynnika załamania szkła od długości fali) oraz dyspersja falowodowa (wpływ geometrii włókna i rozkładu pola między rdzeniem a płaszczem).
Dyspersja modowa wynika z tego, że różne mody w światłowodzie mają różne czasy propagacji. W światłowodzie jednomodowym propaguje się zasadniczo jeden mod podstawowy, więc nie ma "rozjazdu" czasów między wieloma modami.
Dyspersja zniekształca sygnał w czasie (poszerza impulsy i zwiększa nakładanie bitów). Tłumienie/absorpcja zmniejsza moc optyczną w torze. Oba pogarszają transmisję, ale są innymi zjawiskami i inaczej się je kompensuje.
Staje się krytyczna przy dużych przepływnościach i długich odcinkach, gdy poszerzenie impulsów powoduje błędy (nakładanie symboli). Im większa szybkość transmisji i im dłuższe włókno, tym mniejszy "margines" na dyspersję.
Najczęściej myli się dyspersję chromatyczną z modową (przeniesienie skojarzeń z wielomodowych) oraz dyspersję z tłumieniem (absorpcją). Częsty jest też wybór odpowiedzi o EMI, choć światłowód nie jest podatny na zakłócenia elektromagnetyczne jak miedź.
W praktyce nie w taki sposób jak w kablach miedzianych. Światłowód jest dielektrykiem i nie przewodzi prądu, więc nie "zbiera" EMI. Problemy transmisyjne w światłowodzie częściej wynikają z tłumienia, dyspersji, złączy/spawów i jakości nadajników/odbiorników.
Stosuje się rozwiązania takie jak moduły kompensacji dyspersji (np. elementy optyczne o przeciwnej charakterystyce) albo kompensację elektroniczną w odbiorniku. Dobiera się też odpowiedni typ włókna i długość fali pracy do wymagań systemu.
Zależy od geometrii i profilu współczynnika załamania: średnicy rdzenia, różnicy n między rdzeniem a płaszczem oraz rozkładu pola. Zmiana tych parametrów zmienia udział energii w rdzeniu i płaszczu, a przez to prędkość grupową i dyspersję.
Opanuj definicje: materiałowa, falowodowa, modowa oraz różnicę między jednomodowym i wielomodowym. Ćwicz kojarzenie: "chromatyczna = materiałowa + falowodowa", "modowa = wielomodowe". Dodatkowo pamiętaj: absorpcja to tłumienie, nie dyspersja.
info

Statystycznie 52% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Dyspersja chromatyczna w światłowodach jednomodowych wynika z różnych prędkości propagacji składowych o różnych długościach fali."

Źródła:

  • ITU-T Recommendation G.652: Characteristics of a single-mode optical fibre and cable (aktualna wersja rekomendacji, opis dyspersji i parametrów włókna jednomodowego)
  • ITU-T Recommendation G.655: Characteristics of a non-zero dispersion-shifted single-mode optical fibre and cable (definicje i parametry dyspersji dla włókien jednomodowych w zastosowaniach transmisyjnych)
  • G. Keiser, "Optical Fiber Communications", rozdziały dotyczące dyspersji chromatycznej (material i waveguide dispersion) oraz dyspersji modowej w włóknach wielomodowych

Materiały:

  • Podręczniki z telekomunikacji światłowodowej (rozdziały o dyspersji i tłumieniu)
  • Materiały producentów włókien i urządzeń DWDM opisujące dyspersję i jej kompensację
  • Rekomendacje ITU-T dotyczące charakterystyk włókien jednomodowych (seria G.65x)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego