KWALIFIKACJA ELE11 - TEST WIEDZY NR 2

PYTANIE NR 4.
W symetrycznym obwodzie trójfazowym (prądy fazowe o równych wartościach skutecznych, przesunięte o 120°) prąd w każdej fazie wynosi 10 A. Jaki jest prąd w przewodzie neutralnym?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W układzie trójfazowym symetrycznym trzy prądy fazowe mają równe wartości i są przesunięte o 120°, więc dodaje się je wektorowo. Suma fazorów 10∠0° A, 10∠−120° A i 10∠+120° A wynosi 0, dlatego prąd w przewodzie neutralnym jest równy 0 A.

Pełne wyjaśnienie:

W przewodzie neutralnym płynie prąd będący sumą wektorową (fazorową) prądów trzech faz, a nie ich sumą arytmetyczną. W układzie symetrycznym spełnione są dwa warunki: (1) wartości skuteczne prądów fazowych są równe, (2) są one przesunięte w fazie o 120°.

Dla danych z zadania można zapisać fazory:

  • IL1 = 10∠0° A
  • IL2 = 10∠−120° A
  • IL3 = 10∠+120° A

Po rozłożeniu na składowe (np. w płaszczyźnie zespolonej) otrzymuje się, że składowe rzeczywiste i urojone sumują się do zera, więc:

IN = IL1 + IL2 + IL3 = 0 A

Dlatego poprawna odpowiedź to 0 A.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 10 A – to typowy błąd intuicyjny: zakłada się, że przewód neutralny "zawsze niesie taki sam prąd jak faza". W symetrii prądy znoszą się wektorowo.
  • 20 A – sugeruje częściowe "dodanie" dwóch faz. Bez analizy faz (kierunków wektorów) taka wartość nie wynika z układu symetrycznego.
  • 30 A – to suma arytmetyczna 10+10+10. Taka sytuacja mogłaby wystąpić tylko wtedy, gdyby prądy były zgodne w fazie, co przeczy warunkowi przesunięcia 120° w układzie trójfazowym symetrycznym.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pada "symetryczny" lub "120°", automatycznie myśl o sumie fazorów i o tym, że prąd w N dąży do zera (w praktyce: jest bliski 0 przy niewielkich odchyłkach obciążenia).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To prąd płynący przewodem N, będący sumą wektorową prądów fazowych. W idealnym układzie symetrycznym ta suma wynosi 0 A, a w praktyce prąd w N pojawia się głównie przy asymetrii obciążenia lub odkształceniach prądu.
Bo trzy prądy fazowe mają równe wartości i są przesunięte o 120°, więc ich fazory tworzą "zamknięty trójkąt". Suma wektorów jest równa zeru, dlatego nie ma "nadwyżki" prądu do odprowadzenia przewodem neutralnym.
Zapisz prądy jako fazory, np. 10∠0°, 10∠−120°, 10∠+120°, a potem dodaj je wektorowo (np. przez składowe rzeczywiste i urojone). Wynik tej sumy to fazor prądu neutralnego IN.
Nie, bo prądy sinusoidalne w trzech fazach są przesunięte w czasie, więc nie mają tego samego kierunku wektora w danym momencie. Trzeba je dodawać jako wektory (fazory). Suma arytmetyczna 10+10+10=30 A prowadzi do błędnego wyniku.
Gdy obciążenia faz nie są równe (układ niesymetryczny) lub gdy prądy są odkształcone (np. nieliniowe odbiorniki). Wtedy suma wektorowa prądów fazowych nie znosi się do zera i przewód N odprowadza wynikową.
Najczęściej: (1) sumowanie arytmetyczne zamiast wektorowego, (2) pomijanie informacji o przesunięciu 120°, (3) mylenie "równe prądy" z "zgodne w fazie", (4) traktowanie układu AC jak DC. Pomaga zapis fazorów i szybka kontrola symetrii.
Przesunięcie 120° oznacza, że maksima prądów/napięć wypadają w różnych chwilach. Dzięki temu w układzie symetrycznym wektory trzech prądów znoszą się w sumie. To klucz do zrozumienia, dlaczego IN=0 A przy symetrii.
Nie zawsze. Brak prądu w N wynika z równości wartości i przesunięcia 120°. Jeśli przesunięcia byłyby inne (np. prądy zgodne w fazie), suma nie byłaby zerowa. W zadaniach trzeba sprawdzić, czy układ jest symetryczny.
Typowo mierzy się wartości prądów w L1, L2, L3 oraz prąd w N. Gdy prądy fazowe są podobne, a prąd w N jest bardzo mały, to silna przesłanka symetrii. Duży prąd w N wskazuje nierówny rozkład odbiorników lub inną usterkę.
Ćwicz: (1) zapis fazorów 0°/±120°, (2) dodawanie wektorów w postaci składowych, (3) rozróżnienie symetrii i niesymetrii, (4) interpretację roli przewodu neutralnego. Dobrą strategią jest szybkie szkicowanie trzech wektorów o 120°.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 48% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "W układzie trójfazowym symetrycznym trzy prądy fazowe mają równe wartości i są przesunięte o 120°, więc dodaje się je wektorowo."

Źródła:

  • All About Circuits – "Three-Phase Power Systems" (AC textbook, rozdział o układach trójfazowych i relacjach fazowych), https://www.allaboutcircuits.com/textbook/alternating-current/chpt-10/three-phase-power-systems/ (dostęp: 2026-02-26)
  • Wikipedia – "Three-phase electric power" (opis układu trójfazowego i przesunięcia 120°), https://en.wikipedia.org/wiki/Three-phase_electric_power (dostęp: 2026-02-26)
  • Wikipedia – "Phasor" (pojęcie fazora i dodawanie wielkości sinusoidalnych metodą wektorową), https://en.wikipedia.org/wiki/Phasor (dostęp: 2026-02-26)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw elektrotechniki: układ trójfazowy, fazory, prąd neutralny
  • Notatki z zajęć o analizie wektorowej przebiegów sinusoidalnych (metoda liczb zespolonych)
  • Zadania rachunkowe z obwodów trójfazowych (symetria i niesymetria obciążenia)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego