KWALIFIKACJA INF2 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 16.
W systemie Linux polecenie chmod 321 start spowoduje nadanie następujących uprawnień plikowi start:
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zapis 321 w chmod to trzy cyfry oktalne dla: właściciel–grupa–pozostali.
3 = 2+1, czyli zapis (w) i wykonanie (x) dla właściciela; 2 = tylko zapis (w) dla grupy; 1 = tylko wykonanie (x) dla pozostałych. Dlatego opis wskazanej odpowiedzi odpowiada uprawnieniom 321.

Pełne wyjaśnienie:

W poleceniu chmod 321 start liczba 321 jest zapisem oktalnym (0–7), w którym każda cyfra opisuje zestaw bitów uprawnień r/w/x dla trzech klas użytkowników w kolejności: właściciel, grupa, pozostali.

Klucz jest prosty: r = 4 (read), w = 2 (write), x = 1 (execute). Każdą cyfrę rozbijamy na sumę tych wartości:

  • 3 dla właściciela = 2 + 1, czyli zapis i wykonanie (bez czytania).
  • 2 dla grupy = tylko 2, czyli zapis (bez czytania i bez wykonania).
  • 1 dla pozostałych = tylko 1, czyli wykonanie (bez czytania i bez zapisu).

To dokładnie odpowiada odpowiedzi: "wykonanie i zapis dla właściciela pliku, zapis dla grupy, wykonanie dla pozostałych."

Pozostałe propozycje są błędne z typowych powodów egzaminacyjnych:

  • Odpowiedzi odwołujące się do "pełnej kontroli dla użytkownika root" są mylące, bo chmod nie ustawia oddzielnych praw dla "root"; polecenie operuje na klasach właściciel/grupa/pozostali oraz na bitach r/w/x.
  • Warianty sugerujące czytanie, zapis i wykonanie dla właściciela odpowiadałyby wartości 7, a nie 3. Podobnie "zapis i wykonanie dla grupy" to 3, a nie 2.
  • Warianty mieszające role "użytkownik standardowy" z klasami uprawnień mogą prowadzić do złej interpretacji: w systemie plików liczy się przynależność do grupy i to, kto jest właścicielem pliku, a nie to, czy konto jest "standardowe".

Wskazówka do nauki: zapamiętaj mapę 0–7 jako kombinacje bitów: 0=---, 1=--x, 2=-w-, 3=-wx, 4=r--, 5=r-x, 6=rw-, 7=rwx. Wtedy odczyt "321" staje się natychmiastowy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To zapis oktalny uprawnień dla trzech klas: właściciel–grupa–pozostali. Każda cyfra to suma bitów: r=4, w=2, x=1. Dla 321: właściciel ma 3 (w+x), grupa 2 (w), pozostali 1 (x).
Użyj mapy 0–7: 0=---, 1=--x, 2=-w-, 3=-wx, 4=r--, 5=r-x, 6=rw-, 7=rwx. To najszybsza metoda na egzaminie i w praktyce, bo nie trzeba każdorazowo sumować bitów.
Ponieważ pierwsza cyfra to 3, a 3 = 2+1 (zapis i wykonanie). Bit odczytu to 4, a on nie występuje w tej sumie. Gdyby właściciel miał odczyt, pierwsza cyfra musiałaby zawierać 4 (np. 5, 6 lub 7).
Druga cyfra to 2, czyli tylko zapis (w) dla grupy. Brak odczytu (r) i brak wykonania (x). W praktyce oznacza to, że członek grupy może próbować modyfikować plik, ale bez odczytu często jest to niepraktyczne lub niemożliwe w typowych narzędziach.
Nie w sensie dodatkowej "czwartej" kategorii. chmod ustawia bity r/w/x dla: właściciel, grupa i pozostali (oraz ewentualnie bity specjalne). Użytkownik root ma zwykle uprawnienia administracyjne, ale nie jest to osobne pole w zapisie 3-cyfrowym.
Najprościej użyć ls -l start. Zobaczysz prawa w formie tekstowej, np. -wx-w---x (przykładowy układ bitów). To pozwala porównać, czy właściciel, grupa i pozostali mają dokładnie takie bity r/w/x, jakie wynikały z zapisu oktalnego.
Gdy chcesz zmienić tylko jeden bit bez "nadpisywania" pozostałych, np. dodać wykonanie: chmod u+x plik. Tryb liczbowy (np. 321) ustawia pełny zestaw praw dla wszystkich klas naraz, co bywa ryzykowne, jeśli nie znasz bieżących ustawień.
Najczęściej: pomylenie kolejności (właściciel/grupa/pozostali), traktowanie cyfr jak dziesiętnych zamiast oktalnych, oraz mylenie uprawnień z pojęciem "root". Częsty jest też błąd nieuwagi: dopisanie odczytu tam, gdzie cyfra nie zawiera 4.
Dla plików wykonywalnych i skryptów x zwykle oznacza możliwość uruchomienia. Dla katalogów x oznacza możliwość "wejścia" do katalogu i przeglądania nazw w połączeniu z innymi prawami. Na egzaminie trzeba rozróżniać te znaczenia zależnie od typu obiektu.
Kolejność jest stała: pierwsza cyfra dotyczy właściciela (u), druga grupy (g), a trzecia pozostałych (o). Zmiana kolejności całkowicie zmienia wynik, więc warto nawykowo czytać je jako u-g-o.
info

Statystycznie 51% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że dlatego opis wskazanej odpowiedzi odpowiada uprawnieniom 321.

Źródła:

  • GNU Coreutils Manual: "chmod invocation" (opis trybu numerycznego/oktalnego), https://www.gnu.org/software/coreutils/manual/html_node/chmod-invocation.html - dostęp 2026-02-27
  • Linux man-pages: chmod(1) (sekcja o trybie numerycznym i bitach r/w/x), https://man7.org/linux/man-pages/man1/chmod.1.html - dostęp 2026-02-27
  • The Linux Documentation Project (TLDP): "Permissions" / "File Permissions" (r/w/x oraz owner/group/others), https://tldp.org/LDP/intro-linux/html/sect_03_04.html - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Strony podręcznika systemowego: man chmod oraz man permissions (jeśli dostępne w dystrybucji)
  • Dokumentacja GNU Coreutils dotycząca chmod
  • Materiały o uprawnieniach POSIX/UNIX (r/w/x, właściciel–grupa–pozostali) w kursach administracji Linux

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego