KWALIFIKACJA SPO2 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 25.
W sytuacji, gdy podopieczny w stanie terminalnym nie współpracuje podczas zmiany pozycji, opiekun obracając mężczyznę na bok, twarzą do siebie, powinien podłożyć ręce pod jego
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Podczas obracania osoby leżącej na bok opiekun powinien stabilizować tułów i miednicę, bo to te odcinki decydują o bezpiecznym "przetoczeniu" ciała.
Ułożenie rąk pod plecami i pośladkami daje kontrolę nad ciężarem i zmniejsza ryzyko bólu oraz szarpania kończyn. Podpieranie szyi lub samych nóg może zwiększać dyskomfort i ryzyko urazu.

Pełne wyjaśnienie:

W zmianie pozycji osoby leżącej (zwłaszcza w stanie terminalnym, gdy współpraca jest ograniczona) kluczowe jest bezpieczne prowadzenie środka ciężkości i ochrona miejsc wrażliwych na ból. Największą masę stanowią tułów i miednica, dlatego w praktyce opiekuńczej dąży się do tego, aby ruch był wykonywany płynnie, z możliwie dobrym podparciem tych obszarów.

Odpowiedź "plecy i pośladki" jest trafna, ponieważ podłożenie rąk pod te części ciała pomaga jednocześnie:

  • ustabilizować tułów podczas przetaczania na bok,
  • kontrolować ustawienie miednicy, co ogranicza "skręcanie" ciała,
  • zmniejszyć tarcie i gwałtowne pociąganie za kończyny,
  • zwiększyć komfort chorego i ułatwić późniejsze ułożenie (np. z poduszkami).

Odpowiedź "barki i uda" może brzmieć wiarygodnie, ale barki nie zawsze dają bezpieczną kontrolę nad tułowiem, a chwyt za uda może powodować niepotrzebne ciągnięcie nóg bez równoczesnej stabilizacji miednicy.

Odpowiedź "szyję i uda" jest problematyczna, bo okolica szyi jest szczególnie wrażliwa. Podpieranie lub pociąganie w tej strefie może wywołać ból, lęk i ryzyko przeciążenia, a jednocześnie nie gwarantuje kontroli nad masą tułowia.

Odpowiedź "podudzia i łopatki" również nie zapewnia dobrego prowadzenia środka ciężkości: podudzia są lekkie względem tułowia, a oparcie się głównie na łopatkach może skutkować "złamaniem" ruchu w odcinku piersiowym bez właściwego prowadzenia miednicy.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy obracania osoby w łóżku, szukaj odpowiedzi odnoszącej się do tułowia i miednicy (najcięższe segmenty), a nie do szyi czy samych części kończyn.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najbezpieczniej jest prowadzić ruch od tułowia i miednicy, bo tam znajduje się największa masa ciała. Ułóż chorego blisko siebie, pracuj na ugiętych nogach, wykonuj ruch płynnie, ogranicz tarcie (np. prześcieradłem poślizgowym) i od razu zabezpiecz pozycję poduszkami.
Tułów i miednica decydują o ustawieniu całego ciała. Podparcie "pleców i pośladków" daje kontrolę nad środkiem ciężkości i pozwala obracać chorego bez szarpania kończyn. Skupienie się na samych nogach często powoduje skręcanie tułowia i wzrost dyskomfortu.
Zwykle nie jest to zalecane. Okolica szyi jest wrażliwa, a nieprawidłowy nacisk może wywołać ból i lęk oraz zwiększyć ryzyko przeciążenia. Bezpieczniej jest stabilizować tułów oraz miednicę i zadbać o podparcie głowy poduszką po ułożeniu na boku.
Typowe błędy to: szarpanie za kończyny, brak stabilizacji miednicy, wykonywanie ruchu "na prostych plecach", zbyt szybkie tempo, brak komunikacji z chorym oraz niepodłożenie poduszek po obróceniu. Skutkiem bywa ból, otarcia skóry i przeciążenie kręgosłupa opiekuna.
Unikaj ciągnięcia po prześcieradle. Jeśli to możliwe, użyj materiału zmniejszającego tarcie (np. prześcieradła poślizgowego) i wykonuj ruch jako przetoczenie, a nie przesuwanie. Po zmianie pozycji oceń miejsca narażone na ucisk i od razu ułóż podpórki.
Gdy chory długo leży w jednej pozycji, ma zaczerwienienia skóry, ból przy ucisku, wilgotną skórę (np. pot, nietrzymanie), jest bardzo wyniszczony lub ma ograniczony ruch. Często stosuje się częstsze, delikatne zmiany ułożenia, zawsze z oceną komfortu i tolerancji.
Nawet przy braku współpracy warto mówić spokojnie, co robisz i dlaczego: "Teraz obrócę Pana na bok, żeby było wygodniej". Zapowiadaj ruch, rób krótkie przerwy, obserwuj ból i oddech. W opiece terminalnej priorytetem jest komfort, a nie "idealna" technika na siłę.
Ustaw łóżko na odpowiednią wysokość, stań blisko chorego, ugnij kolana, utrzymuj proste plecy i pracuj ciężarem ciała, a nie siłą rąk. Obracaj tułów razem z nogami (bez skrętów w pasie). Jeśli chory jest ciężki lub brak miejsca, poproś o pomoc drugą osobę.
Pomocne są: prześcieradło poślizgowe, podkłady zmniejszające tarcie, kliny i poduszki do stabilizacji, barierki (jeśli bezpieczne), a czasem materace przeciwodleżynowe. Dobór zależy od stanu skóry, bólu, masy ciała i możliwości opiekuna oraz warunków w domu/placówce.
Sygnały to: skarga na ból, grymas, przyspieszony oddech, napięcie mięśni, otarcia skóry, zsuwanie się z poduszek, skręcenie tułowia względem miednicy lub "podwijanie" barku. Po ułożeniu sprawdź symetrię, ułożenie miednicy i podparcie głowy oraz kończyn.
info

Statystycznie 43% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Podpieranie szyi lub samych nóg może zwiększać dyskomfort i ryzyko urazu."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne szkoły/CKZ z zakresu "przemieszczanie i transfer podopiecznego"
  • Podręczniki i skrypty dotyczące pielęgnowania i opieki długoterminowej (rozdziały: zmiana pozycji, profilaktyka odleżyn)
  • Instrukcje BHP dotyczące ręcznego przemieszczania osób (manual handling) w opiece

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego