Erozja wodna powierzchniowa (spłukiwanie) polega na zmywaniu cząstek gleby przez wodę opadową i spływ powierzchniowy. W warunkach rolniczych nasila się przede wszystkim wtedy, gdy woda może szybko odpływać po powierzchni, a gleba nie jest dostatecznie chroniona.
Co zwykle zwiększa ryzyko erozji powierzchniowej?
- Nachylenie i długość stoku – im większy spadek i dłuższa droga spływu, tym większa prędkość i energia wody, a więc silniejsze zmywanie.
- Okrywa roślinna – rośliny i resztki pożniwne przechwytują krople deszczu, zmniejszają rozbryzg i spowalniają spływ. Goła gleba lub rzadkie okrycie zwiększa erozję.
- Właściwości gleby – gleby o słabszej strukturze, mniejszej stabilności agregatów i mniejszej infiltracji są bardziej podatne na spłukiwanie, bo szybciej tworzy się spływ powierzchniowy.
- Sposób użytkowania i zabiegi agrotechniczne – uprawa wzdłuż spadku, brak pasów ochronnych czy brak międzyplonów sprzyjają koncentracji spływu i zmywaniu.
Dlaczego poprawna jest odpowiedź "Obszar I"?
W przedstawionej tabeli jeden z obszarów ma najbardziej niekorzystną kombinację cech dla ochrony gleby (np. bardziej sprzyjającą spływowi i słabiej ograniczającą oddziaływanie opadu). Zestawienie tych cech prowadzi do wniosku, że najwyższe zagrożenie erozją powierzchniową dotyczy właśnie obszaru I.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
- "Obszar II", "Obszar III" i "Obszar IV" odpowiadają warunkom, w których przynajmniej jeden kluczowy czynnik ryzyka jest korzystniejszy dla ochrony gleby (np. mniejsze nachylenie, lepsza okrywa roślinna lub mniejsza podatność na zmywanie). To ogranicza spływ powierzchniowy lub energię kropli deszczu, a więc zmniejsza intensywność erozji.
Wskazówka egzaminacyjna: porównując obszary, nie kieruj się jednym parametrem. Oceń łącznie: ukształtowanie terenu, okrywę i cechy gleby. Najbardziej zagrożony będzie obszar z "najgorszym zestawem" czynników ochronnych.
