KWALIFIKACJA BUD16 + BUD17 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 36.
W tabeli przedstawiono dane techniczne przyrządu do wykrywania i lokalizowania nieszczelności instalacji gazowej. Jakie stężenie butanu w powietrzu zostało wskazane przyrządem, jeżeli po dokonanym pomiarze zapaliły się dwie żółte diody?
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi technicznymi przyrządu do wykrywania i lokalizowania nieszczelności instalacji
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wskaźnik LED jest sekwencyjny, więc zapalają się kolejne diody wraz ze wzrostem stężenia. Skoro świecą dwie żółte, należy odczytać wartość dla 2. żółtej diody w tabeli "żółta LED stężenie ppm". W drugim wierszu tej kolumny znajduje się 600 ppm, więc takie stężenie wskazał przyrząd.

Pełne wyjaśnienie:

Detektory gazu z wielopozycyjnym wskaźnikiem LED pokazują wynik w sposób progowany i sekwencyjny: im większe stężenie gazu w powietrzu, tym więcej kolejnych diod zapala się w danym zakresie. Oznacza to, że nie zapala się "losowa" pojedyncza dioda, tylko narastający słupek do osiągniętego progu.

W zadaniu informacja "zapaliły się dwie żółte diody" oznacza, że urządzenie weszło w żółty (ostrzegawczy) zakres i osiągnęło próg odpowiadający drugiej pozycji w kolumnie żółtej. Z tabeli "Zakresy pomiarowe" należy więc odczytać wartość w wierszu dla kolejnej diody LED nr 2 w kolumnie "żółta LED stężenie ppm". Tam znajduje się 600 ppm, czyli wskazane stężenie butanu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • 550 ppm odpowiada pierwszej żółtej diodzie. Tę odpowiedź wybiera się zwykle wtedy, gdy myli się "dwie żółte" z samym "pojawieniem się żółtego ostrzeżenia".
  • 100 ppm jest typową wartością z niższego (zielonego) zakresu, a nie z żółtego. Przy dwóch żółtych diodach wynik jest wyższy niż granica zielonego.
  • 1 100 ppm to stężenie z zakresu czerwonego (alarmowego) lub powyżej typowego końca skali żółtej. Gdyby wynik był tak wysoki, świeciłyby diody czerwone, a nie tylko dwie żółte.

Wskazówka egzaminacyjna: w pytaniach z tabelą i LED zawsze łącz: (1) kolor zakresu, (2) numer kolejnej diody w tym kolorze, (3) odpowiedni wiersz i kolumnę tabeli. To eliminuje błędy wynikające z intuicyjnego zgadywania progów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
ppm to "części na milion" i opisuje ułamek objętościowy/stężeniowy w mieszaninie. W praktyce 600 ppm oznacza 600 "części" butanu na 1 000 000 części powietrza. To wygodna jednostka do prezentowania małych stężeń wykrywanych przez detektory gazu.
Wskaźnik sekwencyjny zapala kolejne diody wraz ze wzrostem stężenia, tworząc narastający "słupek". Gdy stężenie rośnie, świecą wszystkie diody do osiągniętego progu, a nie tylko jedna. Dlatego liczbę świecących diod odnosi się do wiersza w tabeli progów.
550 ppm odpowiada pierwszej żółtej diodzie w typowej tabeli progów. Jeśli świecą dwie żółte, oznacza to osiągnięcie progu drugiej diody, czyli kolejnego kroku skali. Błąd wynika zwykle z mylenia "wejścia w żółty" z "drugim poziomem żółtego".
Najpierw ustal kolor zakresu (tu: żółty), potem policz, ile diod tego koloru świeci (tu: 2). Następnie w tabeli znajdź wiersz "kolejne diody LED" = 2 i odczytaj wartość z kolumny "żółta LED stężenie ppm". To jest wynik wskazania urządzenia.
Czerwony zakres jest zwykle sygnałem wysokiego stężenia i stanu alarmowego. W tabelach producenta ma on osobne progi startowe (wyższe niż żółte). Jeśli urządzenie wskazuje czerwone diody, oznacza to, że przekroczono poziom ostrzegawczy i należy traktować sytuację jako poważniejsze zagrożenie.
Najczęstsze pomyłki to: odczyt z niewłaściwej kolumny (np. zielonej zamiast żółtej), nieuwzględnienie sekwencyjności (zapalają się wszystkie do progu), pomylenie numeru diody z wartością stężenia oraz wybór pierwszego progu żółtego mimo informacji o dwóch świecących żółtych diodach.
W sekwencyjnym wskaźniku zwykle tak: przejście do żółtego zakresu oznacza, że wcześniejsze progi (zielone) zostały już "zaliczone", więc świecą również diody zielone. W samym zadaniu do wyniku wystarcza jednak informacja o liczbie żółtych diod i odpowiadającym jej progu w tabeli.
Detektora używa się m.in. przy przeglądach i odbiorach instalacji, kontroli połączeń gwintowanych, armatury oraz miejsc przejść przez przegrody. Operator prowadzi sondę wzdłuż przewodu, a narastające wskazania LED pomagają szybko zlokalizować obszar wycieku przed dalszymi czynnościami serwisowymi.
Żółty zakres jest zwykle interpretowany jako ostrzeżenie: stężenie jest podwyższone i wymaga zwiększonej ostrożności, weryfikacji miejsca wycieku oraz oceny wentylacji. Nie musi jeszcze oznaczać alarmu, ale sygnalizuje, że sytuacja jest istotniejsza niż tło i nie należy jej ignorować.
Ćwicz schemat: kolor → liczba świecących diod → właściwy wiersz i kolumna tabeli. Rozwiązuj przykłady z różnymi kolorami i progami, zwracając uwagę na to, że wskaźniki są progowe i sekwencyjne. Dodatkowo ucz się słownictwa: ppm, próg, zakres, wskazanie, alarm, ostrzeżenie.
info

Około 44% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Wskaźnik LED jest sekwencyjny, więc zapalają się kolejne diody wraz ze wzrostem stężenia."

Źródła:

  • Załączona ilustracja do zadania: dokumentacja techniczna "DANE TECHNICZNE", tabela "Zakresy pomiarowe" (kolumna "żółta LED stężenie ppm", wiersz 2 = 600 ppm)
  • PN-EN 60079-29-1 (norma dotycząca urządzeń do wykrywania gazów palnych) – przywołana w materiałach kontekstowych do zadania

Materiały:

  • Instrukcje obsługi (DTR) detektorów gazu stosowanych w gazownictwie – rozdziały o wskazaniach LED i progach alarmowych
  • Materiały szkoleniowe z eksploatacji instalacji gazowych dotyczące wykrywania nieszczelności i interpretacji wskazań detektora
  • Norma PN-EN 60079-29-1 (zakres tematyczny: wymagania i badania dla detektorów gazów palnych) – do zrozumienia kontekstu urządzeń

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego