W inwentaryzacji porównuje się stan faktyczny (ustalony w spisie z natury) ze stanem księgowym (wynikającym z zapisów w ewidencji). Różnice inwentaryzacyjne liczy się według zasady:
różnica ilościowa = stan ze spisu z natury − stan z zapisów księgowych
- gdy wynik jest dodatni, mamy nadwyżkę (faktycznie jest więcej niż w księgach),
- gdy wynik jest ujemny, mamy niedobór (faktycznie jest mniej niż w księgach).
Następnie różnicę ilościową przelicza się na wartość, stosując cenę jednostkową z tabeli:
wartość różnicy = |różnica ilościowa| × cena jednostkowa
Koszula męska: w spisie 20 szt., w księgach 21 szt. Zatem 20 − 21 = −1 szt., czyli niedobór. Wartość: 1 × 45 zł = 45 zł.
Bluzka damska: w spisie 15 szt., w księgach 14 szt. Zatem 15 − 14 = +1 szt., czyli nadwyżka. Wartość: 1 × 50 zł = 50 zł.
Spódnica: w spisie 17 szt., w księgach 15 szt. Zatem 17 − 15 = +2 szt., czyli nadwyżka. Wartość: 2 × 60 zł = 120 zł.
Najczęstsze pomyłki w takim zadaniu to odwrócenie odejmowania (liczenie księgi − spis), co automatycznie zamienia niedobór z nadwyżką, oraz błędne przeliczenie wartości (np. potraktowanie 2 × 60 zł jako 60 zł). Odpowiedź poprawna musi jednocześnie zgadzać się co do kierunku różnicy i co do wartości w zł dla każdego towaru.
