KWALIFIKACJA ELE5 - STYCZEŃ 2020 (test 2)

PYTANIE NR 38.
W tabeli zestawiono znamionowe prądy różnicowe In wyłączników różnicowoprądowych oraz wyniki pomiarów rezystancji uziemień RA w różnych warunkach środowiskowych dla instalacji zasilanych z układu sieciowego, którego schemat przedstawiono na rysunku. W której instalacji stan techniczny uziemienia powoduje nieskuteczność ochrony przeciwporażeniowej?
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny oraz tabelę, które są częścią pytania egzaminacyjnego z zakresu kwalifikacji
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
O nieskuteczności ochrony decyduje niespełnienie warunku samoczynnego wyłączenia zasilania z RCD.
W praktyce porównuje się wynik pomiaru RA z wartością dopuszczalną wynikającą z IΔn (zależność typu RA·IΔn nie może przekroczyć dopuszczalnego napięcia dotykowego). Instalacja wskazana w kluczu nie spełnia tego warunku.

Pełne wyjaśnienie:

W instalacjach, w których skuteczność ochrony przeciwporażeniowej opiera się na zadziałaniu wyłącznika różnicowoprądowego oraz na uziemieniu części przewodzących dostępnych, stan techniczny uziemienia ma kluczowe znaczenie. Sama obecność RCD nie gwarantuje bezpieczeństwa, jeśli rezystancja uziemienia jest zbyt duża lub połączenia uziemiające są w złym stanie.

Weryfikacja polega na sprawdzeniu, czy dla danej instalacji spełniony jest warunek skuteczności ochrony, który w uproszczeniu można zapisać jako zależność między rezystancją uziemienia RA a znamionowym prądem różnicowym IΔn. Ideą jest to, aby w razie uszkodzenia (pojawienia się prądu upływu do ziemi) napięcie dotykowe na dostępnych częściach nie osiągało wartości niebezpiecznych, a RCD zadziałał w wymaganym czasie.

Dlatego z tabeli należy odczytać:

  • jakie IΔn ma zastosowany wyłącznik (np. 30 mA, 100 mA itp.),
  • jaki jest wynik pomiaru RA w danej instalacji i w danych warunkach środowiskowych.

Następnie trzeba przeliczyć jednostki (mA na A) i ocenić, czy iloczyn RA·IΔn nie przekracza dopuszczalnego napięcia dotykowego. Jeżeli przekracza, oznacza to, że przy prądzie powodującym zadziałanie RCD na uziemieniu może pojawić się zbyt wysokie napięcie dotykowe, czyli ochrona jest nieskuteczna.

Poprawna odpowiedź wskazuje tę instalację, w której parametry z tabeli prowadzą do niespełnienia powyższego kryterium. Pozostałe odpowiedzi są błędne, ponieważ przedstawiają przypadki, gdzie:

  • rezystancja uziemienia jest wystarczająco mała dla danego IΔn,
  • albo zastosowano RCD o mniejszym IΔn, co zwiększa wymagania, ale przy podanym RA warunek nadal jest spełniony,
  • albo wyniki pomiarów uziemienia nie wskazują na pogorszenie stanu do poziomu powodującego brak skuteczności.

Na egzaminie najczęściej punktowane są: poprawny dobór zależności (RA i IΔn), rzetelne porównanie dla każdej instalacji oraz unikanie pułapek jednostek (mA vs A) i automatycznego wybierania skrajnych wartości bez obliczenia/oceny kryterium.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
IΔn to wartość prądu różnicowego, przy której RCD powinien zadziałać (odłączyć zasilanie). Nie jest to prąd obciążenia obwodu, tylko parametr ochronny związany z prądem upływu do ziemi. Typowe wartości spotykane w zadaniach to dziesiątki miliamperów.
RA opisuje "jakość" uziemienia: im mniejsza rezystancja, tym łatwiej odprowadzić prąd do ziemi i tym mniejsze napięcie może się pojawić na częściach dostępnych. Duża wartość RA zwykle oznacza zużyty uziom, złe połączenia lub niekorzystne warunki gruntu.
Przy dużym RA nawet prąd powodujący zadziałanie RCD może wywołać niebezpiecznie wysokie napięcie dotykowe na obudowie urządzenia. Wtedy formalnie RCD może zadziałać, ale warunek bezpieczeństwa (ograniczenie napięcia dotykowego) nie jest spełniony, więc ochrona jest uznana za nieskuteczną.
W zadaniach egzaminacyjnych porównia się iloczyn RA·IΔn z dopuszczalnym napięciem dotykowym. Kluczowe jest przeliczenie mA na A. Jeśli po podstawieniu wartości warunek nie jest spełniony, wskazuje to na nieskuteczność ochrony przeciwporażeniowej w tej instalacji.
Najczęściej uczniowie: (1) mylą IΔn z prądem obciążenia, (2) nie przeliczają mA na A, (3) wybierają odpowiedź ze "skrajnym" RA bez sprawdzenia zależności z IΔn, (4) ignorują wpływ warunków środowiskowych na wyniki pomiarów.
Nie zawsze "automatycznie". Mniejsze IΔn zwykle oznacza większą czułość i szybsze wykrywanie prądów upływu, ale może zwiększać ryzyko niepożądanego zadziałania. Skuteczność ochrony trzeba oceniać łącznie z RA oraz warunkami instalacji i środowiska.
Gdy pomiary wskazują na pogorszenie parametrów (wyraźny wzrost RA) lub gdy wykrywa się uszkodzenia połączeń uziemiających i wyrównawczych. W praktyce technik elektryk porównuje wyniki z wymaganiami ochrony i podejmuje działania: naprawa połączeń, poprawa uziomu, dodatkowe pomiary kontrolne.
Rezystancja uziemienia zależy m.in. od wilgotności i temperatury gruntu oraz od stanu połączeń. Te czynniki mogą powodować, że to samo uziemienie raz spełnia warunek, a w innych warunkach już nie. Na egzaminie trzeba więc brać pod uwagę konkretny wariant z tabeli, a nie tylko "średnią" wartość.
Na schemacie zwraca się uwagę, czy punkt neutralny źródła i części przewodzące dostępne odbiornika są uziemione niezależnie oraz jak prowadzone są przewody ochronne. To wpływa na sposób spełnienia warunku samoczynnego wyłączenia. Jeśli nie masz pewności, skup się na tym, co zadanie każe policzyć/ocenić (RCD i RA).
Ćwicz schemat: odczyt IΔn i RA → przeliczenie jednostek → sprawdzenie kryterium skuteczności → wybór wariantu niespełniającego warunku. Dobrze działa też robienie mini-tabeli obliczeń dla wszystkich opcji, żeby nie zgubić porównania.
info

Statystycznie 66% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że instalacja wskazana w kluczu nie spełnia tego warunku.

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z ochrony przeciwporażeniowej w instalacjach nN (dział: RCD i uziemienia)
  • Instrukcje wykonywania pomiarów ochronnych (rezystancja uziemienia, testy RCD)
  • Materiały szkoleniowe producentów mierników instalacji elektrycznych (interpretacja protokołów)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego