KWALIFIKACJA MED1 - CZERWIEC 2011

PYTANIE NR 22.
W trakcie badania diagnostycznego lekarz stwierdził u pacjenta:
- brak prawego górnego kła
- wypełnienie na powierzchni dalszej pierwszego przedtrzonowca dolnego lewego
- próchnicę na powierzchni bliższej pierwszego trzonowca dolnego prawego.
Na którym z podanych diagramów powierzchniowych zębów stałych prawidłowo naniesiono informacje dotyczące stanu uzębienia zbadanego pacjenta?
Ilustracja przedstawia diagramy powierzchniowe zębów stałych, które są używane w kontekście stomatologicznym do oznaczania
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Prawidłowy diagram musi jednocześnie spełniać trzy warunki: zaznaczać brak prawego górnego kła, wypełnienie na powierzchni dalszej pierwszego przedtrzonowca dolnego lewego oraz próchnicę na powierzchni bliższej pierwszego trzonowca dolnego prawego. Diagram B jako jedyny odwzorowuje wszystkie te lokalizacje i powierzchnie.

Pełne wyjaśnienie:

Aby poprawnie rozwiązać zadanie, trzeba przenieść opis kliniczny na schemat uzębienia stałego, zwracając uwagę na łuk (szczęka/żuchwa), stronę (prawa/lewa pacjenta) oraz konkretny ząb i jego powierzchnię.

1) Brak prawego górnego kła oznacza, że na diagramie w szczęce po stronie prawej pacjenta powinno być wyraźne oznaczenie braku zęba w miejscu kła (zęba pomiędzy siekaczami a przedtrzonowcami).

2) Wypełnienie na powierzchni dalszej pierwszego przedtrzonowca dolnego lewego wymaga zaznaczenia w żuchwie po stronie lewej pacjenta, na pierwszym przedtrzonowcu, i to konkretnie po stronie dalszej (czyli od strony kolejnego zęba leżącego bardziej ku tyłowi łuku).

3) Próchnica na powierzchni bliższej pierwszego trzonowca dolnego prawego powinna być w żuchwie po stronie prawej pacjenta, na pierwszym trzonowcu, po stronie bliższej (czyli w kierunku zębów leżących bardziej ku przodowi).

Odpowiedź "Diagram B" jest poprawna, ponieważ przedstawia wszystkie trzy informacje jednocześnie, na właściwych zębach i na wskazanych powierzchniach. Pozostałe diagramy są błędne typowo z jednego z powodów: przeniesienie zmian na przeciwną stronę (pomylenie prawej i lewej), oznaczenie prawidłowego zęba, ale złej powierzchni (bliższa zamiast dalszej lub odwrotnie), albo zaznaczenie nie tego zęba (np. drugiego przedtrzonowca lub innego trzonowca).

Wskazówka egzaminacyjna: przed wyborem diagramu sprawdź kolejno: (a) czy zgadza się strona i łuk dla każdego opisu, (b) czy to właściwy typ zęba (kieł/przedtrzonowiec/trzonowiec), (c) czy powierzchnia jest bliższa czy dalsza. Dopiero potem oceniaj symbole (brak, wypełnienie, próchnica).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Prawy górny kieł leży w szczęce po prawej stronie pacjenta, między siekaczami a przedtrzonowcami. Na diagramie zwykle jest to ząb "trzeci od linii pośrodkowej" w górnym łuku. Najpierw ustal perspektywę (prawa/lewa pacjenta), potem wybierz odpowiedni ząb.
Powierzchnia bliższa (mezjalna) jest skierowana do przodu łuku, w stronę siekaczy i linii pośrodkowej. Powierzchnia dalsza (dystalna) jest skierowana do tyłu łuku, w stronę zębów trzonowych i gałęzi żuchwy. To kluczowe przy zaznaczaniu ubytków i wypełnień.
Najczęstszy problem wynika z perspektywy: patrząc na pacjenta, jego prawa strona jest po lewej stronie obserwatora. Na diagramach bywa różnie (widok "od przodu" lub "jak u pacjenta"). Warto zawsze najpierw znaleźć linię pośrodkową i sprawdzić, jak opisano strony w schemacie.
Brak zęba oznacza się zwykle przez przekreślenie/wyłączenie pola danego zęba lub specjalny symbol przy koronie w diagramie. Najważniejsze jest, aby brak dotyczył właściwego zęba (np. kła) i właściwej strony oraz łuku. Symbol powinien jednoznacznie odróżniać brak od ekstrakcji planowanej.
Wypełnienie i próchnica mają różne oznaczenia graficzne (np. inny kolor, wypełnienie pola vs obrys). Na egzaminie kluczowe jest dopasowanie symbolu do opisu: "wypełnienie na powierzchni…" oznacza istniejącą odbudowę, a "próchnica na powierzchni…" aktywną zmianę wymagającą leczenia. Zawsze czytaj legendę diagramu.
To ząb w żuchwie po lewej stronie pacjenta, położony bezpośrednio za kłem i przed drugim przedtrzonowcem. Gdy idziesz od linii pośrodkowej: siekacze → kieł → 1. przedtrzonowiec. Dopiero potem zaznacz właściwą powierzchnię, np. dalszą (od strony drugiego przedtrzonowca).
Powierzchnia bliższa trzonowca jest zawsze skierowana w stronę przodu łuku (do przedtrzonowców i kła), niezależnie od tego, czy mówimy o prawej czy lewej stronie. Dla pierwszego trzonowca dolnego prawego powierzchnia bliższa leży od strony drugiego przedtrzonowca.
Często wystarcza opis słowny (kieł, przedtrzonowiec, trzonowiec) i topografia (górny/dolny, prawy/lewy). Znajomość FDI/ISO pomaga jednak szybciej lokalizować zęby i unikać pomyłek, zwłaszcza gdy w dokumentacji lub na schemacie pojawiają się oznaczenia liczbowe.
Typowe błędy to: (1) odwrócenie stron pacjenta, (2) zaznaczenie prawidłowego łuku, ale złego zęba (np. drugi przedtrzonowiec zamiast pierwszego), (3) pomylenie powierzchni bliższej z dalszą, (4) zaznaczenie właściwego miejsca, ale użycie symbolu niezgodnego z legendą (próchnica vs wypełnienie).
Ćwicz na wielu przykładach: najpierw lokalizuj ząb (łuk + strona + typ zęba), potem powierzchnię (bliższa/dalsza), a na końcu symbol zmiany. Pomaga też szybka kontrola krzyżowa: czy wszystkie trzy elementy opisu znalazły się na diagramie i czy żaden nie jest "przesunięty" na sąsiedni ząb.
info

Statystycznie 62% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że diagram B jako jedyny odwzorowuje wszystkie te lokalizacje i powierzchnie.

Źródła:

  • ISO 3950:2016 Dentistry — Designation system for teeth and areas of the oral cavity
  • World Health Organization, "Oral Health Surveys: Basic Methods", 5th edition, 2013 (rozdziały dot. zapisu stanu uzębienia i ubytków/wypełnień)
  • FDI World Dental Federation, "FDI two-digit notation" (opis systemu oznaczania zębów) https://www.fdiworlddental.org/fdi-two-digit-notation - accessed 2026-02-27

Materiały:

  • Atlas anatomii zębów i ich powierzchni (materiały dydaktyczne szkoły/kwalifikacji)
  • Materiały o systemach oznaczania zębów (FDI/ISO) i zapisie powierzchni
  • Ćwiczenia z wypełniania diagramów stomatologicznych na przykładach przypadków klinicznych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego