KWALIFIKACJA MOT2 + MOT5 + MOT6 - CZERWIEC 2009

PYTANIE NR 25.
W trakcie weryfikacji rozrusznika stwierdzono tarcie wirnika o stojan. Rozrusznik należy naprawić poprzez
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Tarcie wirnika o stojan w rozruszniku najczęściej wynika z nadmiernego luzu i niewłaściwego prowadzenia wału. Typową przyczyną są zużyte tuleje/łożyska ślizgowe, przez co wirnik "siada" i ociera o stojan. Pozostałe elementy dotyczą głównie przeniesienia napędu lub załączania, a nie osiowania wirnika.

Pełne wyjaśnienie:

Rozrusznik ma element wirujący (wirnik) pracujący wewnątrz stojana. Między nimi musi być zachowana właściwa szczelina, aby nie dochodziło do mechanicznego kontaktu. Jeżeli podczas weryfikacji stwierdzono tarcie wirnika o stojan, oznacza to, że oś wirnika nie jest utrzymywana w prawidłowym położeniu.

Najczęstszą przyczyną takiego zjawiska jest zużycie łożysk ślizgowych (tulei) albo ich uszkodzenie. Gdy tuleje mają zbyt duży luz, wał wirnika zaczyna pracować "krzywo" (zwiększa się bicie i luz promieniowy), a pod obciążeniem wirnik może ocierać o stojan lub o elementy wewnętrzne. Wymiana tulei/łożysk przywraca prawidłowe prowadzenie wału i eliminuje tarcie.

Odpowiedź "smarowanie urządzenia sprzęgającego" jest nietrafna, ponieważ smarowanie nie usuwa przyczyny braku osiowości. Co więcej, nadmiar niewłaściwego smaru w obszarze sprzęgła jednokierunkowego może pogorszyć jego pracę (poślizg, zanieczyszczenie pyłem), ale nie jest typowym lekarstwem na ocieranie wirnika o stojan.

Odpowiedź "wymiana sprzęgła jednokierunkowego" (bendiksu) dotyczy przeniesienia momentu na wieniec koła zamachowego. Uszkodzone sprzęgło jednokierunkowe daje zwykle objawy typu: brak zazębienia, ślizganie, hałas w trakcie rozruchu lub "wycie" po uruchomieniu. Nie jest to jednak element odpowiedzialny za centrowanie wirnika w stojanie.

Odpowiedź "wymiana włącznika elektromagnetycznego" dotyczy obwodu załączania i przesuwu mechanizmu zazębienia. Uszkodzenia włącznika powodują problemy z podaniem prądu na silnik rozrusznika lub z dobijaniem mechanizmu, ale same w sobie nie powodują typowego tarcia wirnika o stojan wynikającego z luzów łożyskowych.

W praktyce warsztatowej, po stwierdzeniu tarcia, warto dodatkowo ocenić: stan komutatora i szczotek (czy nie ma nietypowych śladów), ślady ocierania na stojanie/wirniku oraz zmierzyć luzy wału. Kluczowa naprawa przy takim objawie to jednak przywrócenie właściwego prowadzenia wału poprzez wymianę łożysk ślizgowych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznacza mechaniczny kontakt elementu wirującego ze stojanem, zwykle spowodowany utratą prawidłowego prowadzenia wału. Najczęściej wynika to ze zbyt dużego luzu w tulejach/łożyskach ślizgowych lub z odkształceń po uderzeniu. Skutkiem są hałas, spadek sprawności i ryzyko uszkodzeń uzwojeń.
Łożyska ślizgowe (tuleje) centrowują wał wirnika. Gdy się zużyją, rośnie luz promieniowy i wirnik przestaje utrzymywać stałą szczelinę względem stojana. Pod obciążeniem wał "siada" na jedną stronę i zaczyna ocierać. Wymiana tulei przywraca osiowość i zmniejsza tarcie.
Najczęściej pojawia się metaliczny szum, zgrzyt lub "wycie", a rozrusznik może kręcić wolniej mimo sprawnego akumulatora. Czasem występuje wzrost poboru prądu i nagrzewanie obudowy. Po demontażu widać ślady ocierania na wirniku lub wewnątrz stojana.
Hałas od tulei zwykle ma charakter ciągłego tarcia i może występować nawet bez pełnego zazębienia. Problemy z bendiksem częściej dają objawy ślizgania, braku zazębienia lub hałasu w momencie załączania/wyłączania. Pomocne są oględziny śladów ocierania i ocena luzu wału w obudowie.
Zwykle nie. Tarcie wirnika o stojan jest najczęściej skutkiem luzu i niewłaściwego osiowania, a smar nie przywraca geometrii prowadzenia wału. Smarowanie może co najwyżej chwilowo zmienić dźwięk pracy, ale problem wróci. W naprawie kluczowa jest kontrola i wymiana zużytych tulei/łożysk.
Za osiowość odpowiada przede wszystkim łożyskowanie wału: tuleje/łożyska ślizgowe (czasem łożyska toczne, zależnie od konstrukcji). Ważny jest też stan gniazd tulei w obudowie, pokryw i sam wał wirnika. Jeśli gniazdo jest wyrobione, sama wymiana tulei może nie wystarczyć.
Wymienia się je, gdy nie przenosi poprawnie momentu (ślizga się), nie wysuwa się prawidłowo do zazębienia lub po rozruchu nie rozłącza właściwie, powodując charakterystyczne odgłosy. To usterka związana z przeniesieniem napędu na wieniec, a nie z prowadzeniem wirnika w stojanie.
To mało typowe. Włącznik elektromagnetyczny odpowiada głównie za załączenie obwodu dużego prądu i mechaniczne przesunięcie zespołu zazębienia. Jego awarie częściej skutkują brakiem reakcji rozrusznika, "cykaniem" lub brakiem zasilania silnika rozrusznika, a nie ocieraniem wirnika o stojan.
Częsty błąd to skupienie się na elementach elektrycznych (włącznik, przewody) mimo objawu mechanicznego. Inny to wymiana bendiksu "na próbę", bo kojarzy się z awariami rozruchu, bez sprawdzenia luzów wału. Zdarza się też niewłaściwe smarowanie, które nie usuwa przyczyny i brudzi wnętrze.
Ucz się objawami: dopasuj symptom do grupy usterek (mechaniczne prowadzenie, przeniesienie napędu, załączanie, obwód elektryczny). Ćwicz rozpoznawanie: tarcie/ocieranie → tuleje, ślizganie → sprzęgło jednokierunkowe, "cykanie" → włącznik/połączenia. Pomagają schematy budowy i analiza typowych przypadków.
info

Około 60% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Tarcie wirnika o stojan w rozruszniku najczęściej wynika z nadmiernego luzu i niewłaściwego prowadzenia wału."

Materiały:

  • Podręczniki szkolne i materiały do elektromechaniki pojazdowej (dział: rozruszniki)
  • Instrukcje serwisowe producentów rozruszników (procedury kontroli luzów i zużycia tulei)
  • Katalogi części i zestawy naprawcze rozruszników (tuleje, szczotki, bendiks)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego