KWALIFIKACJA CHM5 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 3.
W trakcie wykonywania prac na terenie składowiska odpadów należy zachować szczególną ostrożność ze względu na możliwość wystąpienia samozapłonu spowodowanego nagromadzeniem się
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Metan jest głównym składnikiem gazu składowiskowego powstającego podczas beztlenowego rozkładu odpadów biodegradowalnych. Jest silnie palny i w odpowiednim stężeniu z powietrzem może tworzyć mieszaniny wybuchowe, co zwiększa ryzyko zapłonu podczas prac na składowisku.

Pełne wyjaśnienie:

Na składowiskach odpadów (zwłaszcza komunalnych) zachodzi beztlenowy rozkład frakcji biodegradowalnej. Jednym z podstawowych produktów tego procesu jest gaz składowiskowy, którego kluczowym składnikiem jest metan. Metan ma właściwości palne i przy zmieszaniu z powietrzem może tworzyć atmosferę wybuchową. Dlatego przy prowadzeniu robót (np. odkrywkowych, montażowych, przy pracach ziemnych) należy zachować szczególną ostrożność: ograniczać źródła zapłonu, monitorować stężenia gazów oraz stosować procedury BHP.

Odpowiedź "metanu." jest właściwa, bo to właśnie nagromadzenie metanu (jako gazu palnego) stanowi typową przyczynę zagrożenia pożarem lub wybuchem na składowisku. Ryzyko rośnie szczególnie w miejscach słabej wentylacji, w zagłębieniach terenu, w studniach i kanałach oraz przy uszkodzeniu lub niewydolności systemu odgazowania.

Pozostałe propozycje mogą być niebezpieczne, ale nie są najlepszym wskazaniem dla mechanizmu samozapłonu:

  • "tlenku węgla." – jest silnie toksyczny, jednak nie jest typowym dominującym gazem składowiskowym odpowiedzialnym za powstawanie mieszanin wybuchowych na składowiskach; częściej kojarzy się z niepełnym spalaniem.
  • "amoniaku." – może występować i być uciążliwy, ale w kontekście samozapłonu na składowisku nie jest najważniejszym czynnikiem ryzyka.
  • "siarkowodoru." – bywa obecny i jest bardzo toksyczny; kojarzy się z charakterystycznym zapachem, lecz kluczowym palnym składnikiem gazu składowiskowego pozostaje metan.

W praktyce technik ochrony środowiska powinien łączyć wiedzę o składzie gazu składowiskowego z działaniami organizacyjnymi (procedury) i technicznymi (odgazowanie, monitoring), aby ograniczać ryzyko zdarzeń niebezpiecznych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Gaz składowiskowy to mieszanina gazów powstająca podczas beztlenowego rozkładu odpadów biodegradowalnych w masie składowiska. Najczęściej dominują w nim metan i dwutlenek węgla, a w mniejszych ilościach mogą występować inne związki odpowiedzialne m.in. za uciążliwości zapachowe.
Metan jest gazem palnym. Gdy nagromadzi się w zagłębieniach terenu, studniach lub pod przykryciem i zmiesza z powietrzem, może utworzyć atmosferę wybuchową. Prace ziemne mogą uwolnić gaz, a iskra (np. z narzędzi) może zainicjować zapłon.
Typowe źródła zapłonu to m.in. prace spawalnicze i szlifierskie, awarie instalacji elektrycznych, otwarty ogień, gorące elementy maszyn oraz iskrzenie przy uderzeniach metalu o metal. Dlatego w strefach ryzyka kluczowe są procedury BHP i kontrola atmosfery.
Odgazowanie to system techniczny (np. studnie, rurociągi, pochodnia lub odzysk energii), który zbiera i kontroluje emisję gazu składowiskowego. Stosuje się je, aby zmniejszyć ryzyko pożaru/wybuchu, ograniczyć emisje do powietrza oraz redukować uciążliwości zapachowe.
Siarkowodór bywa bardzo groźny dla zdrowia (toksyczność) i jest uciążliwy zapachowo, ale w kontekście zagrożenia zapłonem/wybuchem kluczowy jest zwykle metan, bo jest głównym palnym składnikiem gazu składowiskowego i może tworzyć mieszaniny wybuchowe z powietrzem.
Wskazówką jest to, czy pytanie mówi o samozapłonie, pożarze, wybuchu (wtedy szukaj gazów palnych, np. metanu), czy o zatruciu i uduszeniu (wtedy częściej pojawiają się gazy toksyczne lub wypierające tlen). Zawsze analizuj mechanizm ryzyka.
Pośrednio mogą na to wskazywać: uciążliwy zapach, lokalne "pęcherzenie" gruntu, zapadnięcia i nieszczelności okrywy, problemy z instalacją odgazowania oraz nietypowe wskazania czujników gazowych. Najpewniejsza jest jednak kontrola stężeń przy użyciu właściwych mierników.
Ryzyko jest największe, gdy na składowisko trafia dużo frakcji biodegradowalnej, a w masie odpadów panują warunki sprzyjające rozkładowi beztlenowemu (wilgoć, ograniczony dostęp tlenu). Wtedy wytwarzanie gazu składowiskowego jest intensywniejsze i wymaga skutecznej kontroli.
Stosuje się m.in.: zakaz używania otwartego ognia w wyznaczonych strefach, kontrolę i serwis instalacji odgazowania, pomiary atmosfery przed wejściem do zagłębień i przestrzeni zamkniętych, procedury prac niebezpiecznych oraz dobór sprzętu minimalizującego iskrzenie.
Ucz się "mapy zagrożeń": metan (palność/wybuch), dwutlenek węgla (wypieranie tlenu), siarkowodór (toksyczność), oraz poznaj cele odgazowania i monitoringu. Na testach najpierw ustal, czy pytanie dotyczy pożaru, zdrowia czy emisji.
info

Statystycznie 58% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Metan jest głównym składnikiem gazu składowiskowego powstającego podczas beztlenowego rozkładu odpadów biodegradowalnych."

Źródła:

  • IPCC, 2006 IPCC Guidelines for National Greenhouse Gas Inventories, Volume 5: Waste, Chapter 3 (Solid Waste Disposal) – opis powstawania i składu gazu składowiskowego (CH4/CO2). https://www.ipcc-nggip.iges.or.jp/public/2006gl/vol5.html (dostęp 2026-03-01)
  • U.S. EPA, Landfill Methane Outreach Program (LMOP) – podstawowe informacje o metanie składowiskowym i zagrożeniach/zarządzaniu. https://www.epa.gov/lmop/basic-information-about-landfill-gas (dostęp 2026-03-01)
  • European Commission, Council Directive 1999/31/EC on the landfill of waste – wymagania dot. gazu składowiskowego i jego kontroli (koncepcyjnie). https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:31999L0031 (dostęp 2026-03-01)

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe o gazie składowiskowym i odgazowaniu składowisk
  • Podręczniki z gospodarki odpadami i ochrony atmosfery
  • Wytyczne instytucji środowiskowych dot. emisji z sektora odpadów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego