KWALIFIKACJA ELM3 - STYCZEŃ 2022

PYTANIE NR 10.
W układzie elektropneumatycznym przedstawionym na ilustracji należy zamontować zawór rozdzielający w wersji
Ilustracja przedstawia schemat układu elektropneumatycznego, który jest częścią egzaminu zawodowego dla mechatroników w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wersję zaworu rozdzielającego dobiera się na podstawie symbolu na schemacie: liczby dróg i położeń oraz rodzaju sterowania (np. cewka) i powrotu/podtrzymania. Dla przedstawionego układu wymagany jest wariant zgodny z tymi cechami, czyli "W4.". Pozostałe wersje nie zapewniają tej samej funkcji rozdziału i sterowania.

Pełne wyjaśnienie:

W układach elektropneumatycznych zawór rozdzielający jest elementem, który bezpośrednio decyduje o tym, jak będzie zasilany i odpowietrzany odbiornik (najczęściej siłownik). Dlatego dobór "wersji" zaworu (tu oznaczonej jako W1–W4) nie może być przypadkowy, tylko musi wynikać z analizy schematu przedstawionego na ilustracji.

Dobierając właściwy wariant, należy kolejno:

  • Ustalić funkcję układu – czy steruje siłownikiem jednostronnego czy dwustronnego działania, czy potrzebny jest wysuw i powrót sterowany zaworem, czy tylko jeden kierunek.
  • Określić liczbę dróg i położeń zaworu – na symbolu zaworu widać, ile stanów przełączania ma element (położenia) oraz jakie są kanały przepływu (drogi). To determinuje, czy zawór może prawidłowo realizować wymagane przełączenia.
  • Sprawdzić sposób sterowania i powrotu – w elektropneumatyce istotne jest, czy zawór jest sterowany cewką (jedną lub dwiema), czy ma sprężynę powrotną, czy jest bistabilny (utrzymuje stan po zaniku sygnału), czy monostabilny (wraca do położenia spoczynkowego).
  • Zweryfikować zgodność przyłączy – wariant musi odpowiadać wymaganym portom zasilania i odpowietrzenia oraz wyjściom roboczym.

Odpowiedź "W4." jest poprawna, ponieważ odpowiada wymaganiom wynikającym z przedstawionego schematu (funkcja rozdziału, konfiguracja dróg/położeń oraz sterowanie/powrót). Dzięki temu układ będzie realizował zamierzoną sekwencję pracy odbiornika.

Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne typowo z następujących powodów:

  • "W2." – wariant o innej funkcji (np. inna liczba dróg/położeń lub inny sposób powrotu) nie zapewni poprawnego zasilania i odpowietrzenia odbiornika w każdym stanie.
  • "W3." – często odpowiada zaworowi o zbliżonym symbolu, ale kluczowo różni się sterowaniem (np. bistabilny zamiast monostabilnego albo odwrotnie), co zmienia zachowanie układu po zaniku sygnału.
  • "W1." – wariant najmniej zgodny z wymaganiami schematu: może pasować intuicyjnie "bo jest zaworem rozdzielającym", ale nie spełnia szczegółów funkcjonalnych odczytywanych z rysunku.

Na egzaminie warto wyrobić nawyk: najpierw rozpoznać typ odbiornika i oczekiwaną pracę, a dopiero potem dobrać zawór. To ogranicza pomyłki wynikające z podobieństwa symboli oraz zbyt szybkiego wyboru odpowiedzi.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zawór rozdzielający to element pneumatyczny, który przełącza drogi przepływu sprężonego powietrza. W elektropneumatyce jest zwykle sterowany elektrycznie (cewką), dzięki czemu można sterować siłownikiem lub innym odbiornikiem zgodnie z logiką układu.
Liczbę położeń odczytuje się z liczby pól w symbolu zaworu, a liczbę dróg z liczby przyłączy/portów pokazanych przy symbolu. Dopiero zestawienie tych cech pozwala dobrać właściwy typ (np. 3/2, 5/2, 5/3).
Sprężyna powrotna oznacza zawór monostabilny: po zaniku sygnału wraca do położenia spoczynkowego. Jeśli układ wymaga podtrzymania stanu po odłączeniu sterowania, potrzebny jest zawór bistabilny. Zły wybór zmienia zachowanie siłownika i sekwencję pracy.
Najczęściej zawór z jedną cewką ma sprężynę powrotną i jest monostabilny, ale nie jest to reguła absolutna bez sprawdzenia symbolu/karty katalogowej. Na schemacie trzeba potwierdzić obecność sprężyny lub innych oznaczeń wskazujących powrót i stan spoczynkowy.
Typowe błędy to: pomylenie liczby dróg/położeń, nieuwzględnienie sterowania (jedna vs dwie cewki), przeoczenie sprężyny powrotnej oraz dobór "na pamięć" bez analizy funkcji układu. Warto zawsze czytać symbol od odbiornika do źródła zasilania.
Dla siłownika dwustronnego działania zwykle potrzebne są dwa wyjścia robocze oraz możliwość przełączania zasilania/odpowietrzenia między komorami. Na schemacie widać, czy zawór ma odpowiednią liczbę przyłączy roboczych i czy umożliwia pełny cykl wysuw–powrót.
Zawór 5/3 stosuje się, gdy potrzebny jest dodatkowy stan pośredni (trzecie położenie), np. zatrzymanie siłownika w bezpiecznym stanie albo odciążenie/odpowietrzenie obu komór. W 5/2 są tylko dwa stany, więc nie da się uzyskać takiej funkcji.
Oznaczenia W1–W4 zwykle odnoszą się do wariantów elementu pokazanych w legendzie lub tabeli przy rysunku (np. różne typy zaworów). Aby wybrać poprawnie, trzeba dopasować wymagania z symbolu na schemacie do opisu wariantu w legendzie, a nie kierować się samą numeracją.
Nie trzeba cytować norm, ale praktycznie trzeba znać standardową symbolikę, bo bez niej trudno odczytać schemat. Na egzaminie sprawdzana jest umiejętność interpretacji rysunku technicznego układu i dobór właściwego komponentu do funkcji.
Ćwicz czytanie schematów: rozpoznawaj typy siłowników, zaworów 3/2, 5/2, 5/3, elementy sterowania (cewki, sprężyny) i logikę pracy układu. Dobrze działa rozwiązywanie wielu krótkich zadań "dobierz element do schematu" oraz praca z kartami katalogowymi.
info

Około 58% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że wersję zaworu rozdzielającego dobiera się na podstawie symbolu na schemacie: liczby dróg i położeń oraz rodzaju sterowania (np. cewka) i powrotu/podtrzymania.

Źródła:

  • ISO 1219-1:2012, Fluid power systems and components — Graphical symbols and circuit diagrams — Part 1: Graphical symbols
  • ISO 1219-2:2012, Fluid power systems and components — Graphical symbols and circuit diagrams — Part 2: Circuit diagrams

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z elektropneumatyki (symbole, zasady doboru zaworów)
  • Karty katalogowe producentów zaworów rozdzielających (opis funkcji i symbolika)
  • Ćwiczenia z czytania schematów: identyfikacja 3/2, 5/2, 5/3 oraz monostabilny/bistabilny

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego