KWALIFIKACJA MOT2 - CZERWIEC 2013

PYTANIE NR 25.
W układzie przedstawionym na rysunku napięcie wejściowe UWE = 12 V Jeśli R1 = 200 Ω, a R2 = 100 Ω, to wartość napięcia wyjściowego UWY jest równa
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny z dwoma rezystorami połączonymi szeregowo, oznaczonymi jako R1 i R2.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
To dzielnik napięcia z dwoma rezystorami połączonymi szeregowo, a UWY jest mierzone na R2.
Stosujemy wzór: UWY = UWE · R2/(R1+R2) = 12 V · 100 Ω/(200 Ω + 100 Ω) = 12 · 1/3 = 4 V. Wynik można sprawdzić: na R1 pozostaje 8 V, razem 12 V.

Pełne wyjaśnienie:

Układ z rysunku to dzielnik napięcia: dwa rezystory R1 i R2 są połączone szeregowo, a napięcie wejściowe UWE jest przyłożone do całego szeregu. Napięcie wyjściowe UWY (zgodnie z oznaczeniem na schemacie) jest mierzone na dolnym rezystorze R2, czyli między punktem połączenia R1–R2 a dolnym przewodem odniesienia.

W połączeniu szeregowym przez oba rezystory płynie ten sam prąd I, więc spadki napięcia są proporcjonalne do rezystancji. Dlatego dla dwurezystorowego dzielnika obowiązuje wzór:

UWY = UWE · R2/(R1+R2).

Podstawienie danych:

  • R1 + R2 = 200 Ω + 100 Ω = 300 Ω
  • UWY = 12 V · 100/300 = 12 V · 1/3 = 4 V

Można też policzyć prąd w obwodzie i sprawdzić spadki:

  • I = UWE/(R1+R2) = 12 V/300 Ω = 0,04 A (40 mA)
  • Spadek na R2: U_R2 = I·R2 = 0,04 A · 100 Ω = 4 V (to jest UWY)
  • Spadek na R1: U_R1 = I·R1 = 0,04 A · 200 Ω = 8 V

Kontrola poprawności: U_R1 + U_R2 = 8 V + 4 V = 12 V, czyli zgadza się z UWE.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? "8 V" odpowiada typowej pomyłce polegającej na policzeniu napięcia na R1 zamiast na R2 (większy rezystor ma większy spadek, ale nie na nim jest wyjście). "3 V" i "9 V" zwykle wynikają z błędnego podstawienia do wzoru (np. użycia złej rezystancji w liczniku) albo braku weryfikacji sumą spadków.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dzielnik napięcia to układ (najczęściej dwóch) rezystorów połączonych szeregowo, który pozwala uzyskać niższe napięcie z napięcia wejściowego. Napięcie "dzieli się" proporcjonalnie do rezystancji. W praktyce używa się go np. do dopasowania poziomów sygnałów i prostych pomiarów.
Trzeba znaleźć, między jakimi punktami zaznaczono strzałkę/oznaczenie UWY. Najczęściej jest to napięcie między węzłem połączenia rezystorów a masą (dolnym punktem). Jeśli UWY jest "na R2", liczysz spadek napięcia właśnie na dolnym rezystorze.
Dla typowego dzielnika, gdy UWY jest mierzone na R2 (dolnym rezystorze):
UWY = UWE · R2/(R1+R2).
Kluczowe jest, aby w liczniku była rezystancja tego elementu, na którym mierzysz napięcie wyjściowe.
W połączeniu szeregowym przez wszystkie elementy płynie ten sam prąd. Z prawa Ohma wynika, że spadek napięcia na danym rezystorze to U = I·R. Jeśli prąd jest wspólny, większa rezystancja daje większy spadek napięcia, a suma spadków równa się napięciu zasilania.
Zrób kontrolę bilansu napięć: policz oba spadki (na R1 i R2) i sprawdź, czy U_R1 + U_R2 = UWE. Dodatkowo UWY nie może być większe niż UWE. W dzielniku z R1=200 Ω i R2=100 Ω wyjście na R2 musi być mniejsze niż połowa 12 V.
Tak. Najpierw liczysz prąd w szeregu: I = UWE/(R1+R2). Potem liczysz spadek na rezystorze, na którym jest wyjście: UWY = I·R2 (jeśli UWY jest na R2). Ta metoda jest dobra, gdy łatwiej kontrolujesz, co dokładnie liczysz.
Najczęstsze są: pomylenie, na którym rezystorze jest UWY (R1 vs R2), odwrócenie R1 i R2 we wzorze, nieuwzględnienie sumy R1+R2 w mianowniku oraz brak kontroli sumą spadków napięć. Pomaga rysunkowe zaznaczenie punktów pomiaru.
Bardzo często w czujnikach i torach pomiarowych. Przykład to potencjometr w czujniku położenia (działa jak regulowany dzielnik), układy kondycjonowania sygnałów z czujników oraz wejścia pomiarowe sterowników. Idea jest ta sama: otrzymać napięcie proporcjonalne do wielkości mierzonej.
Bo 8 V to poprawny spadek napięcia, ale na R1, czyli na rezystorze o większej wartości w szeregu. Jeśli na schemacie UWY jest zdefiniowane na R2, to szukasz spadku na R2 (4 V). Warto zawsze dopasować obliczenia do miejsca pomiaru.
1) Ustal, na którym rezystorze jest UWY. 2) Zastosuj regułę: "w liczniku rezystor, na którym mierzysz napięcie". 3) Policz ułamek R/(R1+R2) i pomnóż przez UWE. 4) Zrób krótką kontrolę: drugi spadek + UWY = UWE.
info

Około 65% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "To dzielnik napięcia z dwoma rezystorami połączonymi szeregowo, a UWY jest mierzone na R2.Stosujemy wzór: UWY = UWE · R2/(R1+R2) = 12 V · 100 Ω/(200 Ω + 100 Ω) = 12 · 1/3 = 4 V."

Źródła:

  • Electronics Tutorials – "Voltage Divider" (wyjaśnienie zasady i wzorów), https://www.electronics-tutorials.ws/dccircuits/voltage-divider.html - dostęp 2026-03-01
  • Wikipedia – "Dzielnik napięcia" (opis i podstawowy wzór), https://pl.wikipedia.org/wiki/Dzielnik_napi%C4%99cia - dostęp 2026-03-01
  • All About Circuits – "Voltage Divider Rule" (reguła dzielnika i przykłady obliczeń), https://www.allaboutcircuits.com/textbook/direct-current/chpt-6/voltage-divider-rule/ - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Podręcznik z podstaw elektrotechniki/elektroniki: dział o obwodach prądu stałego i dzielniku napięcia
  • Zadania rachunkowe z prawem Ohma i obwodami szeregowymi (z kluczem odpowiedzi)
  • Materiały szkolne/notes: schemat dzielnika napięcia i przykłady obliczeń U_R1, U_R2

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego