KWALIFIKACJA ELM6 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 36.
W układzie przedstawionym na rysunku, po otwarciu dopływu sprężonego powietrza wysuwa się tłoczysko siłownika A2, chociaż powinno pozostać w stanie wsuniętym. Który podzespół pneumatyczny został nieprawidłowo podłączony?
Ilustracja przedstawia schemat pneumatyczny związany z kwalifikacją zawodową TECHNIK MECHATRONIK - KWALIFIKACJA E18.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wysuw tłoczyska A2 zaraz po podaniu sprężonego powietrza oznacza, że do komory wysuwu (lub na sterowanie rozdzielacza) trafia sygnał, który w stanie spoczynkowym powinien być odcięty albo odpowietrzony.
Nieprawidłowe podłączenie elementu "1V2" powoduje powstanie niezamierzonego zasilania/sterowania, więc siłownik startuje ruchem, mimo że powinien pozostać wsunięty.

Pełne wyjaśnienie:

Jeżeli po otwarciu dopływu sprężonego powietrza siłownik A2 natychmiast się wysuwa, to w układzie występuje niezamierzona droga przepływu do komory wysuwu albo niezamierzony sygnał sterujący przełączający rozdzielacz odpowiedzialny za ruch siłownika. W poprawnie wykonanym układzie, w stanie spoczynkowym, tor powodujący wysuw powinien być zablokowany lub odpowietrzony, tak aby samo podanie zasilania nie inicjowało ruchu.

Odpowiedź "1V2" jest poprawna, ponieważ to właśnie ten podzespół (według schematu z zadania) musi zapewniać właściwy stan początkowy: odcięcie zasilania, prawidłowe odpowietrzenie linii sterującej lub poprawne rozdzielenie sygnału. Gdy zostanie podłączony odwrotnie lub do niewłaściwych króćców, w chwili podania powietrza może:

  • pojawić się ciśnienie w linii, która powinna być w spoczynku bezciśnieniowa,
  • zostać podana pilotacja na sterowanie rozdzielacza,
  • zostać obejściem zasilona komora wysuwu.

Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne, bo nie odpowiadają typowemu mechanizmowi "samoczynnego startu" w tym konkretnym schemacie:

  • "1V4" – wybór tego elementu często wynika z mylenia podobnych oznaczeń. Jeżeli 1V4 nie tworzy bezpośrednio toru zasilania/sterowania dla wysuwu A2 w stanie spoczynkowym, jego błędne podłączenie nie będzie dawało natychmiastowego, powtarzalnego wysuwu po samym zasileniu.
  • "1V3" – analogicznie, błędne wpięcie innego zaworu może powodować inne objawy (np. brak ruchu, wolny ruch, brak powrotu), ale niekoniecznie automatyczny wysuw od razu po podaniu ciśnienia, jeśli nie wpływa na stan początkowy sterowania A2.
  • "OZ1" – elementy tego typu (w zależności od oznaczeń w danym schemacie) częściej odpowiadają za przygotowanie/odcięcie/ochronę toru lub funkcje pomocnicze. Typowy błąd w tym miejscu częściej skutkuje spadkiem ciśnienia, brakiem zasilania lub niewłaściwą pracą całego układu, a nie selektywnym, natychmiastowym wysuwem jednego siłownika.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze analizuj schemat od źródła zasilania do siłownika, a osobno prześledź tor sterowania (pilotacje, sygnały) i określ, jaki stan ma układ "po starcie". Pytania o samoczynny ruch prawie zawsze dotyczą błędnego odcięcia/odpowietrzenia lub błędnego podania pilotacji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej dlatego, że do komory wysuwu lub na sterowanie rozdzielacza trafia ciśnienie już w stanie startowym. Powodem bywa błędne podłączenie króćców zaworu, brak odpowietrzenia linii sterującej lub obejście toru odcinającego. W efekcie układ nie ma poprawnego stanu spoczynkowego.
Tor zasilania prowadzi od źródła sprężonego powietrza przez przygotowanie powietrza i rozdzielacz do komór siłownika. Tor sterowania to linie sygnałowe (pilotacje) przełączające rozdzielacze. Na schemacie warto śledzić, co jest pod ciśnieniem w stanie spoczynkowym, a co jest odpowietrzone.
To znaczy, że przewody zostały wpięte do niewłaściwych portów (np. zasilanie, wyjścia robocze, odpowietrzenia, sterowanie) albo element wstawiono w niewłaściwe miejsce układu. Skutkiem mogą być ruchy niezamierzone, brak reakcji, błędna kolejność ruchów lub problemy z powrotem siłownika.
Typowe objawy to: niekontrolowany ruch po starcie, "zawieszanie się" zaworu w położeniu przejściowym, wolna reakcja na sygnał lub niestabilna praca. Gdy linia, która powinna być bezciśnieniowa, nie ma drogi do odpowietrzenia, może utrzymywać ciśnienie i podtrzymywać sterowanie.
Nie. Uszkodzenie rozdzielacza jest możliwe, ale równie często przyczyną jest błąd podłączenia przewodów, pomylenie portów, brak zaworu odcinającego lub zła logika sterowania (np. sygnał sterujący podany w stanie startowym). Najpierw analizuje się schemat i połączenia, potem dopiero wymienia elementy.
1) Ustal stan spoczynkowy rozdzielaczy.
2) Sprawdź, które linie mają ciśnienie tuż po podaniu powietrza.
3) Prześledź drogę do komory wysuwu i do pilotacji.
4) Porównaj podłączenia portów z symbolem zaworu.
5) Szukaj miejsca, gdzie brak odcięcia lub odpowietrzenia.
Najczęściej: mylenie toru sterowania z roboczym, nieuwzględnianie położenia spoczynkowego rozdzielacza, pomijanie odpowietrzeń oraz zakładanie, że "zasilanie" zawsze idzie jednym przewodem. Częsty jest też błąd polegający na wyborze elementu o podobnym oznaczeniu bez analizy jego funkcji.
Najczęściej są to rozdzielacze i elementy w torze sterowania (pilotacje), a także zawory, które powinny odcinać lub odpowietrzać sygnał startowy. Błąd w takim elemencie łatwo daje efekt natychmiastowy: po pojawieniu się ciśnienia układ przełącza się i siłownik wykonuje ruch bez komendy.
Stan początkowy decyduje, czy maszyna pozostanie bezpiecznie w spoczynku. Poprawnie zaprojektowany układ nie powinien inicjować ruchu tylko dlatego, że pojawiło się zasilanie. Dlatego w stanie startowym kluczowe jest odcięcie/odpowietrzenie sygnałów i brak ciśnienia w komorach powodujących ruch.
Ćwicz czytanie schematów: określaj położenia spoczynkowe zaworów, śledź przepływ w dwóch stanach (spoczynek i zadziałanie), a potem przewiduj objawy błędów (zamiana portów, brak odpowietrzenia, zablokowanie sygnału). Pomaga też praca na stanowisku dydaktycznym i porównywanie z dokumentacją producenta.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 56% zdających egzamin. średnie

Źródła:

  • ISO 1219-1: Fluid power systems and components — Graphical symbols and circuit diagrams — Part 1 (oznaczenia i zasady czytania schematów pneumatycznych)
  • SMC Pneumatics – Directional control valves (informacje techniczne), https://www.smcworld.com/ (sekcja produktowa/techniczna dotycząca zaworów rozdzielających) - dostęp 2026-02-28
  • Festo Didactic – materiały szkoleniowe z pneumatyki (podstawy działania rozdzielaczy i siłowników), https://www.festo.com/ (obszar Didactic/Training) - dostęp 2026-02-28

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne producentów (np. kursy/poradniki z podstaw pneumatyki i diagnostyki)
  • Podręczniki do pneumatyki i hydrauliki siłowej dla techników (rozdziały: rozdzielacze, sterowanie pośrednie, odpowietrzenie)
  • Zestawy ćwiczeń z czytania schematów pneumatycznych (ISO 1219) i analizy stanów spoczynkowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego