KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2015 (test 2)

PYTANIE NR 8.
W układzie przedstawionym na schemacie całkowita moc wydzielona na rezystorach wynosi
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny, który jest częścią pytania egzaminacyjnego związanego z kwalifikacją zawodową
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Całkowita moc wydzielona na rezystorach to suma mocy traconych na każdym z nich. Najpierw wyznacza się prądy lub spadki napięć w gałęziach (łączenia szeregowe/równoległe, ewentualnie prawa Kirchhoffa), a potem liczy P dla każdego rezystora (P=I2R lub P=U2/R) i sumuje do wartości 28 W.

Pełne wyjaśnienie:

W obwodach rezystancyjnych moc wydzielana na rezystorach (moc tracona w postaci ciepła) jest mocą czynną i dla każdego elementu można ją policzyć jednym z równoważnych wzorów:

  • P = U · I (gdy znamy spadek napięcia na rezystorze i prąd przez niego),
  • P = I2 · R (gdy znamy prąd i rezystancję),
  • P = U2 / R (gdy znamy napięcie na rezystorze i rezystancję).

Aby otrzymać całkowitą moc wydzieloną na rezystorach, nie wystarczy policzyć mocy "dla całego układu" jednym podstawieniem, jeśli napięcie/prąd nie dotyczą pojedynczego elementu. Poprawna procedura jest zawsze podobna:

  1. Ustalić topologię połączeń (które rezystory są rzeczywiście w szeregu, które równolegle, a gdzie występują węzły/gałęzie).
  2. Wyznaczyć prądy gałęzi lub napięcia na poszczególnych rezystorach. W prostych układach robi się to przez redukcję do rezystancji zastępczej, a w bardziej złożonych przez prawa Kirchhoffa (KCL/KVL).
  3. Obliczyć moc na każdym rezystorze właściwym wzorem (z użyciem jego prądu lub jego napięcia).
  4. Zsumować moce wszystkich rezystorów: Pcałk = P1 + P2 + …

Wynik 28 W jest zgodny z zasadą bilansu energii: suma mocy wydzielonej na odbiornikach (rezystorach) musi odpowiadać mocy dostarczanej przez źródło (pomijając straty w idealnych przewodach). Odpowiedzi 14 W i 56 W typowo wynikają z "zgubienia" lub podwojenia części układu podczas redukcji, a 1,8 W jest charakterystyczne dla błędu jednostek (np. mA zamiast A) albo użycia niewłaściwego napięcia/prądu do wzoru na moc.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Moc na rezystorze policzysz ze wzoru zależnie od tego, co znasz: P=U·I, P=I2R albo P=U2/R. Kluczowe jest, by U i I dotyczyły tego konkretnego rezystora, a nie całego układu.
Rezystory są odbiornikami energii, a ich moce strat opisują, ile energii na sekundę zamienia się w ciepło w każdym elemencie. Całkowita moc wydzielona w układzie jest sumą mocy wszystkich rezystorów, bo energia rozprasza się równocześnie w wielu miejscach.
Najczęściej myli się wielkości: podstawia się napięcie źródła do wzoru P=U2/R dla rezystora, mimo że na nim nie odkłada się całe U. Drugi typowy błąd to zła redukcja połączeń (łączenie "na siłę" elementów, które nie są czysto szeregowe/równoległe).
Możesz wykonać kontrolę bilansem mocy: policzyć moc dostarczaną przez źródło (P=U·I dla całego obwodu), a następnie porównać ją z sumą mocy odbiorników. W idealnym obwodzie (bez strat przewodów) te wartości powinny się zgadzać.
Po obliczeniu mocy strat w rezystorze dobiera się element o mocy znamionowej z zapasem (często co najmniej kilkadziesiąt procent), uwzględniając temperaturę i chłodzenie. Zbyt mała moc znamionowa grozi przegrzewaniem, zmianą parametrów i uszkodzeniem układu.
Gdy układ nie daje się łatwo zredukować do prostych połączeń (np. występuje "mostek", kilka węzłów i gałęzi), wtedy najpewniejsze jest zapisanie równań węzłowych lub oczkowych (KCL/KVL). Pozwala to wyznaczyć prądy i napięcia potrzebne do obliczeń mocy.
W poprawnie policzonym, idealnym obwodzie DC nie powinna. Jeśli suma mocy na rezystorach jest większa niż moc źródła, to zwykle znak błędu w prądach/napięciach lub jednostkach. W realnych układach dochodzą straty w elementach (np. przewody, złącza), ale nadal bilans energii musi się zgadzać.
Najważniejsze jest konsekwentne używanie jednostek podstawowych: ampery (A), wolty (V), omy (Ω). Jeśli masz miliampery lub kilo-omy, przelicz je przed podstawieniem, bo inaczej wynik mocy może być 10×, 1000× lub 1 000 000× błędny.
Połączenie równoległe oznacza, że oba końce rezystorów są wpięte do tych samych dwóch węzłów, więc mają to samo napięcie. Na schemacie widać to jako dwie (lub więcej) gałęzie między tymi samymi punktami. Mylenie węzłów jest częstą przyczyną złej rezystancji zastępczej.
Ćwicz schematy szeregowo-równoległe i typowe układy z kilkoma gałęziami: najpierw wyznaczaj prądy/napięcia, potem licz moce dla każdego rezystora i sumuj. Warto mieć nawyk kontroli: bilans mocy oraz szybkie sprawdzenie jednostek i rzędu wielkości.
info

Statystycznie 26% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

Eksperci podkreślają: "Całkowita moc wydzielona na rezystorach to suma mocy traconych na każdym z nich."

Źródła:

  • Wikipedia (PL) – "Moc (elektryczność)": https://pl.wikipedia.org/wiki/Moc_(elektryczno%C5%9B%C4%87) - dostęp 2026-03-01
  • Wikipedia (PL) – "Prawo Ohma": https://pl.wikipedia.org/wiki/Prawo_Ohma - dostęp 2026-03-01
  • Wikipedia (PL) – "Prawa Kirchhoffa": https://pl.wikipedia.org/wiki/Prawa_Kirchhoffa - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Skrypty/rozdziały z podstaw elektrotechniki: prawa Kirchhoffa, obwody rezystancyjne
  • Zadania rachunkowe z obliczania prądów, napięć i mocy w układach szeregowo-równoległych
  • Karty katalogowe rezystorów (parametr: moc znamionowa, derating temperaturowy)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego