KWALIFIKACJA CHM4 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 21.
W wyniku analizy wagowej otrzymano 253 mg Mg2P2O7. Ile gramów magnezu zawierała analizowana próbka, jeżeli mnożnik analityczny wynosi 0,2185?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Mnożnik analityczny 0,2185 oznacza, że masa Mg stanowi 0,2185 masy osadu Mg2P2O7.
Najpierw przelicz 253 mg = 0,253 g, a następnie: 0,253 g × 0,2185 = 0,0552805 g. Po zaokrągleniu do 4 miejsc po przecinku otrzymujemy 0,0553 g magnezu.

Pełne wyjaśnienie:

W analizie wagowej często otrzymuje się osad o znanym składzie, a następnie przelicza się jego masę na masę oznaczanego składnika. Do tego służy mnożnik analityczny (czasem nazywany czynnikiem przeliczeniowym): jest to liczba, przez którą mnożymy masę otrzymanego osadu, aby dostać masę poszukiwanego składnika (tu: Mg).

W zadaniu podano, że otrzymano 253 mg Mg2P2O7 oraz mnożnik analityczny 0,2185. Oznacza to, że:

m(Mg) = m(osadu) × 0,2185

Krok 1. Konwersja jednostek
Wynik ma być w gramach, więc 253 mg przeliczamy na gramy:
253 mg = 0,253 g

Krok 2. Zastosowanie mnożnika
Obliczamy masę magnezu:
0,253 g × 0,2185 = 0,0552805 g

Krok 3. Zaokrąglenie
Odpowiedzi są podane do 4 miejsc po przecinku, więc zaokrąglamy 0,0552805 g do: 0,0553 g.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • 1,1579 g jest nierealistycznie duże względem masy osadu (większe niż masa wyjściowego osadu), co wskazuje na błędne działanie (np. pomylenie współczynnika lub jednostek).
  • 0,5528 g odpowiada typowemu błędowi w przesunięciu przecinka (około 10×) albo pominięciu poprawnej konwersji mg→g na właściwym etapie.
  • 55,2805 g wynika z całkowitego pominięcia konwersji mg→g i traktowania 253 mg jak 253 g lub z innego błędu skali (1000×).

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdzaj "zdrowy rozsądek" wyniku. Masa składnika wyliczona z osadu i mnożnika nie powinna być większa od masy osadu, a jednostki w odpowiedzi muszą zgadzać się z poleceniem.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Mnożnik analityczny to współczynnik przeliczeniowy, który pozwala obliczyć masę oznaczanego składnika (np. Mg) z masy otrzymanego osadu. Jeśli mnożnik wynosi 0,2185, to masa składnika stanowi 0,2185 masy osadu (w tych samych jednostkach).
Przeliczenie jest stałe: 1 g = 1000 mg. Dlatego 253 mg dzielisz przez 1000 i otrzymujesz 0,253 g. Ten krok warto zrobić zawsze przed rachunkiem, jeśli odpowiedź ma być w gramach, aby uniknąć błędu 1000×.
Stosujesz prosty wzór: m(Mg) = m(osadu) × mnożnik. Najpierw ujednolić jednostki (np. mg → g), potem mnożysz przez 0,2185. Na końcu zaokrąglasz wynik do dokładności wymaganej w odpowiedziach.
Matematycznie można mnożyć w mg, ale wynik też byłby wtedy w mg. Ponieważ w poleceniu wymagane są gramy, konwersja na g ułatwia kontrolę jednostek i ogranicza pomyłki z przesuwaniem przecinka. To jeden z najczęstszych błędów w zadaniach wagowych.
Zasada kontroli: masa wyliczonego składnika nie powinna przekraczać masy osadu, jeśli mnożnik jest mniejszy od 1. Dodatkowo porównaj rząd wielkości: z 0,253 g osadu i mnożnika ok. 0,22 oczekujesz wyniku rzędu setnych grama, nie gramów ani dziesiątek gramów.
Najczęstsze pomyłki to: brak konwersji mg→g (błąd 1000×), przesunięcie przecinka o jedno miejsce (błąd 10×), dzielenie zamiast mnożenia przez mnożnik oraz zaokrąglanie zbyt wcześnie. Pomaga zapis etapów i kontrola jednostek przy każdym kroku.
Najczęściej jest mniejszy od 1, gdy przeliczasz masę osadu na masę jednego składnika (część masy osadu). Może być też większy od 1 w innych typach przeliczeń, ale w typowych zadaniach z osadem i składnikiem oznaczanym zwykle otrzymuje się wartość poniżej 1.
Taki osad jest przykładem formy ważonej, z której można obliczać zawartość magnezu, jeśli metoda przewiduje wytrącenie i przekształcenie do stabilnego związku o stałym składzie. W praktyce szkolnej kluczowe jest rozumienie przeliczenia masy osadu na masę pierwiastka.
Zaokrąglij wynik do tej samej liczby miejsc po przecinku co w odpowiedziach, czyli do 4 miejsc. Dobrą praktyką jest wykonywanie obliczeń z większą liczbą cyfr (np. 6–8) i zaokrąglenie dopiero na końcu, aby nie wprowadzać dodatkowego błędu.
Ćwicz schemat: jednostki → wzór przeliczeniowy → rachunek → kontrola sensu. Rozwiązuj krótkie zestawy z analizą wagową, dbając o zapis jednostek i o sprawdzanie rzędu wielkości. W zadaniach z mnożnikiem zawsze zapisz relację m(składnika) = m(osadu) × k.
info

Statystycznie 67% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Mnożnik analityczny 0,2185 oznacza, że masa Mg stanowi 0,2185 masy osadu Mg2P2O7.Najpierw przelicz 253 mg = 0,253 g, a następnie: 0,253 g × 0,2185 = 0,0552805 g."

Źródła:

  • NIST Chemistry WebBook: Atomic Weights and Isotopic Compositions (tabela mas atomowych) – https://webbook.nist.gov/chemistry/ (dostęp: 2026-03-05)
  • OpenStax Chemistry 2e, rozdziały dotyczące stechiometrii i obliczeń masowych (przeliczenia mas i jednostek) – https://openstax.org/details/books/chemistry-2e (dostęp: 2026-03-05)
  • ChemLibreTexts: Gravimetric Analysis (opis idei analizy wagowej i przeliczeń) – https://chem.libretexts.org/ (sekcja Analytical Chemistry/Gravimetric Analysis, dostęp: 2026-03-05)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z chemii analitycznej (dział: analiza wagowa)
  • Zestawy zadań rachunkowych z chemii analitycznej (mnożniki/udziały masowe)
  • Materiały dydaktyczne z metrologii w laboratorium: jednostki, zapis wyniku, zaokrąglanie

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego