W kalkulacji poligraficznej kluczowe jest rozróżnienie kosztów stałych (niezależnych od liczby egzemplarzy w pewnym zakresie) oraz kosztów zmiennych (rosnących wraz z nakładem).
Dla druku offsetowego arkuszowego typowym kosztem w dużej mierze stałym dla danego zlecenia jest przygotowalnia, w tym m.in. wykonanie i przygotowanie form drukowych oraz czynności związane z uruchomieniem produkcji. Jeśli zamówienie rośnie o 40%, to liczba sztuk wzrasta, natomiast część kosztów przygotowawczych pozostaje na podobnym poziomie (w szczególności nie trzeba "proporcjonalnie" zwiększać liczby form tylko dlatego, że drukuje się więcej egzemplarzy tego samego wyrobu).
W efekcie koszt całkowity produkcji oczywiście zwykle wzrośnie (zużyje się więcej papieru, farby, energii, czasu pracy maszyny), ale koszt jednostkowy może spaść, ponieważ stałe składniki kosztów dzielą się na większą liczbę sztuk. To zjawisko jest typowym efektem skali.
Dlatego odpowiedź "zmniejszy się, ze względu na zastosowanie tej samej ilości form drukowych." jest logicznie zgodna z modelem kosztów: formy i część przygotowalni nie rosną wprost z nakładem, więc ich udział w koszcie 1 akcydensu maleje.
Odpowiedzi wskazujące, że koszt jednostkowy zwiększy się tylko dlatego, że nakład rośnie, mylą koszt całkowity z jednostkowym i zakładają liniową zależność. Stwierdzenie, że koszt jednostkowy pozostanie bez zmian, jest zbyt kategoryczne bez dodatkowych założeń (w praktyce udział kosztów stałych zwykle powoduje zmianę jednostkową przy większym nakładzie).
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się przygotowanie (np. formy) i wzrost nakładu bez zmiany technologii, najczęściej testowana jest idea, że koszty przygotowawcze rozkładają się na większą liczbę sztuk.
