KWALIFIKACJA GIW2 - STYCZEŃ 2025

PYTANIE NR 21.
W wyrobisku, w którym stężenie metanu w powietrzu wynosi 2 % ÷ 3 %, nie ma obowiązku niezwłocznego
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przy stężeniu metanu powyżej 2% do 3% należy niezwłocznie ograniczyć źródła zapłonu: wyłączyć sieć elektryczną, unieruchomić maszyny i powiadomić dozór ruchu.
Obowiązek wycofania ludzi pojawia się dopiero po przekroczeniu 3%, dlatego w zakresie 2–3% nie jest on wymagany.

Pełne wyjaśnienie:

W podziemnych wyrobiskach metan stanowi poważne zagrożenie wybuchowe, dlatego przepisy ruchu zakładu górniczego wiążą konkretne działania z progami stężeń. Kluczowe jest rozróżnienie dwóch stanów: przekroczenie 2% oraz przekroczenie 3%.

Gdy stężenie metanu jest w przedziale 2%–3% (czyli przekracza 2%, ale jeszcze nie przekracza 3%), obowiązkowe są działania, które mają szybko zmniejszyć ryzyko zapłonu i umożliwić opanowanie zagrożenia. Obejmują one w szczególności:

  • wyłączenie sieci elektrycznej – eliminacja potencjalnych źródeł iskrzenia,
  • unieruchomienie maszyn i urządzeń – zatrzymanie pracy urządzeń mogących zainicjować zapłon,
  • zawiadomienie najbliższej osoby dozoru ruchu – uruchomienie nadzoru i dalszych decyzji organizacyjnych,
  • dodatkowe pomiary i rozpoczęcie aktywnego zwalczania zagrożenia (np. działania wentylacyjne) zgodnie z procedurami.

W tym zakresie stężeń nie ma jeszcze obowiązku niezwłocznego wycofania osób. Taki obowiązek pojawia się dopiero wtedy, gdy stężenie przekroczy 3% – wtedy ludzi wycofuje się z zagrożonych wyrobisk i zabezpiecza dostęp.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? Ponieważ wszystkie dotyczą czynności, które właśnie w przedziale 2%–3% należy wykonać natychmiast: wyłączenie zasilania i zatrzymanie maszyn ograniczają ryzyko zapłonu, a powiadomienie dozoru jest konieczne do podjęcia dalszych kroków. Jedyną czynnością niewymaganą "niezwłocznie" przy 2%–3% jest wycofanie ludzi.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznacza stan podwyższonego zagrożenia metanowego: przekroczono próg 2%, ale nie przekroczono 3%. W praktyce trzeba natychmiast ograniczyć możliwość zapłonu (prąd, maszyny) i uruchomić procedury nadzoru oraz kontroli pomiarów, zanim dojdzie do dalszego wzrostu stężenia.
Niezwłocznie wykonuje się działania zabezpieczające: wyłącza się sieć elektryczną, unieruchamia maszyny i urządzenia oraz zawiadamia najbliższą osobę dozoru ruchu. Równolegle wykonuje się dodatkowe pomiary i rozpoczyna zwalczanie zagrożenia zgodnie z procedurami.
Obowiązek wycofania ludzi pojawia się, gdy stężenie metanu przekroczy 3%. Wtedy wycofuje się załogę z zagrożonych wyrobisk i zabezpiecza dostęp. Powrót jest możliwy dopiero po obniżeniu stężenia do bezpieczniejszego poziomu określonego w procedurach.
Ponieważ instalacje i urządzenia elektryczne mogą stać się źródłem zapłonu (iskra, łuk elektryczny). Wyłączenie zasilania ogranicza ryzyko inicjacji wybuchu mieszaniny metanu z powietrzem. To działanie jest typowe dla natychmiastowego reagowania na przekroczenie progu 2%.
Nie ma obowiązku niezwłocznego wycofania ludzi wyłącznie dlatego, że wynik wynosi 2,5% (zakres 2%–3%). Trzeba natychmiast zatrzymać maszyny, wyłączyć sieć elektryczną i powiadomić dozór. Wycofanie ludzi staje się obowiązkowe dopiero po przekroczeniu 3%.
Najczęściej myli się progi 2% i 3% oraz przypisuje ewakuację już do wartości 2%–3%. Drugi typowy błąd to pomijanie obowiązku powiadomienia dozoru albo traktowanie wyłączenia prądu jako działania "opcjonalnego". W pytaniach testowych kluczowe jest słowo "przekracza".
Zwróć uwagę na sformułowania typu "przekracza 2%" albo "przekracza 3%". "Przekracza" oznacza wartość większą niż próg (np. 2,1% lub 3,1%). To często decyduje o tym, czy wymagane jest tylko odłączenie zasilania i zatrzymanie maszyn, czy także wycofanie ludzi.
Praca maszyn może generować energię zdolną do zapłonu (iskry, przegrzanie elementów, tarcie), a także wpływać na warunki przewietrzania. Ich natychmiastowe unieruchomienie zmniejsza ryzyko wybuchu i daje czas na ocenę sytuacji oraz działania obniżające stężenie metanu w rejonie zagrożenia.
Dozór ruchu organizuje dalsze postępowanie: weryfikuje pomiary (często zlecając dodatkowe), nadzoruje wyłączenia i zabezpieczenia, podejmuje decyzje o ograniczeniu prac lub wycofaniu ludzi przy wyższych stężeniach oraz koordynuje działania zwalczające zagrożenie (np. odpowiednie przewietrzanie) zgodnie z przepisami i instrukcjami.
Najskuteczniej działa nauka "mapy progów": osobno zapamiętaj zestaw działań dla >2% (prąd, maszyny, dozór, pomiary) oraz dla >3% (wycofanie ludzi i zabezpieczenie dostępu). Trenuj na krótkich scenariuszach liczbowych (2,1%; 2,9%; 3,1%), by utrwalić granice.
info

Statystycznie 39% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

Źródła:

  • Rozporządzenie Ministra Energii z dnia 23 listopada 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących prowadzenia ruchu podziemnych zakładów górniczych, Dz.U. 2017 poz. 1118

Materiały:

  • Tekst rozporządzenia dotyczącego prowadzenia ruchu podziemnych zakładów górniczych (Dz.U. 2017 poz. 1118) – część o zagrożeniach metanowych
  • Materiały szkoleniowe BHP i instrukcje ruchowe kopalni dotyczące metanowości i postępowania przy przekroczeniach progów
  • Podręczniki/opracowania z wentylacji kopalń i zwalczania zagrożeń gazowych (metan)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego