KWALIFIKACJA GIW9 - STYCZEŃ 2024

PYTANIE NR 32.
W wyrobisku, w którym stężenie metanu w powietrzu wynosi więcej niż 2% niezwłocznie
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przy stężeniu metanu >2% priorytetem jest natychmiastowe usunięcie potencjalnych źródeł zapłonu.
Dlatego niezwłocznie wyłącza się sieć elektryczną w zagrożonym rejonie. Wycofanie osób i zabezpieczenie wejść są działaniami towarzyszącymi, ale w tym progu kluczowe jest odstawienie zasilania.

Pełne wyjaśnienie:

Metan w wyrobiskach podziemnych jest gazem palnym i wybuchowym. W praktyce zagrożenie wynika nie tylko z samego stężenia metanu, ale także z obecności źródła zapłonu (np. iskrzenia, łuku elektrycznego, nagrzanych elementów).

Gdy stężenie metanu w powietrzu w wyrobisku przekracza 2%, należy wdrożyć działania natychmiastowe. Najbardziej krytyczne jest wyłączenie sieci elektrycznej w zagrożonym rejonie, ponieważ urządzenia i instalacje elektryczne mogą wytworzyć iskrę lub łuk, które mogą zapalić mieszaninę metanowo-powietrzną. W wielu kopalniach realizuje to metanometria automatyczna, która samoczynnie odstawia energię po przekroczeniu progów.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe w tej formie pytania?

  • "Ogranicza czas pracy do 6 godzin" – to działanie organizacyjne nie jest procedurą awaryjną związaną z przekroczeniem 2% metanu i nie usuwa przyczyny ryzyka (możliwego zapłonu).
  • "Wycofuje się osoby z zagrożonych wyrobisk" – wycofanie ludzi jest bardzo ważne i może następować równolegle, jednak w kontekście progu >2% kluczowym, niezwłocznym krokiem jest odstawienie zasilania, aby nie dopuścić do zapłonu jeszcze podczas organizowania wyjścia.
  • "Zabezpiecza wejście do zagrożonych wyrobisk" – zabezpieczenie rejonu jest działaniem wtórnym, wykonywanym po opanowaniu sytuacji i ewakuacji/ograniczeniu dostępu; samo w sobie nie eliminuje źródeł zapłonu.

Wznowienie robót jest dopuszczalne dopiero po spadku stężenia metanu poniżej wartości granicznej i spełnieniu wymagań bezpieczeństwa (m.in. kontroli metanometrycznej).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przekroczenie 2% metanu oznacza stan zagrożenia wymagający natychmiastowych działań bezpieczeństwa. Przy takim stężeniu rośnie ryzyko, że w razie pojawienia się iskry lub łuku elektrycznego dojdzie do zapłonu. Dlatego wdraża się procedury odstawienia energii i ograniczenia przebywania ludzi w rejonie.
Sieć i urządzenia elektryczne mogą być źródłem zapłonu: iskrzenia, łuku, przegrzania elementów. Wyłączenie zasilania szybko eliminuje te czynniki i zmniejsza ryzyko zapłonu mieszaniny metanowo-powietrznej. To działanie jest traktowane jako priorytetowe, także gdy równolegle organizuje się wycofanie załogi.
Metanometria automatyczna to system czujników, które mierzą stężenie metanu w wyrobiskach i przesyłają sygnały do nadzoru/dyspozytorni. Po przekroczeniu ustalonych progów system może uruchomić alarm oraz samoczynnie odstawić zasilanie wybranych urządzeń, ograniczając ryzyko zapłonu.
Wycofanie pracowników następuje niezwłocznie w sytuacji zagrożenia metanowego, szczególnie po stwierdzeniu przekroczeń wartości dopuszczalnych. W praktyce jest to działanie wykonywane równolegle z odstawieniem energii lub bezpośrednio po nim. Celem jest ograniczenie narażenia ludzi na skutki ewentualnego zapłonu lub wybuchu.
Nie. Samo odstawienie energii usuwa źródła zapłonu, ale nie rozwiązuje problemu zbyt wysokiego stężenia metanu. Kontynuacja robót wymaga spadku stężenia poniżej wartości granicznej oraz potwierdzenia warunków bezpiecznych (kontrola pomiarowa, skuteczna wentylacja, decyzje dozoru).
Najczęściej myli się kolejność i priorytety działań: wielu zdających wybiera najpierw ewakuację, pomijając odstawienie zasilania jako kluczowe ograniczenie ryzyka zapłonu. Drugim błędem jest wybór działań organizacyjnych (np. ograniczenie czasu pracy), które nie są procedurą awaryjną przy przekroczeniu 2% metanu.
Źródłem zapłonu może być m.in. iskra elektryczna, łuk elektryczny, przegrzane elementy maszyn, tarcie i uderzenia metalu o metal, nieprawidłowo wykonane prace remontowe lub niewłaściwe narzędzia. W kontekście metanu szczególnie istotne są instalacje i urządzenia elektryczne, dlatego stosuje się ich odstawienie przy przekroczeniach.
Skuteczna wentylacja zapewnia dopływ świeżego powietrza i usuwanie mieszanin gazów, dzięki czemu zmniejsza stężenie metanu. Przy słabej cyrkulacji metan może gromadzić się w górnych partiach wyrobisk. Dlatego kontrola wentylacji i pomiary metanu są podstawą oceny bezpieczeństwa i warunków do wznowienia robót.
Roboty można wznowić dopiero po spadku stężenia metanu poniżej wartości granicznej oraz po potwierdzeniu bezpiecznych warunków przez osoby dozoru i pomiary (metanometria, metanomierze przenośne). Dodatkowo musi być zapewniona właściwa wentylacja, a urządzenia mogą być ponownie zasilone zgodnie z procedurami ruchowymi zakładu.
Działania niezwłoczne to takie, które od razu redukują główne ryzyko (np. eliminują źródło zapłonu przez odstawienie energii). Działania następcze porządkują sytuację i ograniczają dostęp (np. zabezpieczenie wejść) albo kończą proces (np. decyzja o wznowieniu robót). Na egzaminie szukaj opcji "usuwa zapłon" jako pierwszej.
info

Około 45% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Przy stężeniu metanu >2% priorytetem jest natychmiastowe usunięcie potencjalnych źródeł zapłonu.Dlatego niezwłocznie wyłącza się sieć elektryczną w zagrożonym rejonie."

Źródła:

  • Rozporządzenie Ministra Energii z dnia 23 listopada 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących prowadzenia ruchu podziemnych zakładów górniczych, Dz.U. 2017 poz. 1118 z późn. zm. (akty prawne dot. zagrożenia metanowego i ruchu zakładu)

Materiały:

  • Tekst rozporządzenia dotyczącego prowadzenia ruchu podziemnych zakładów górniczych (działy o zagrożeniu metanowym i urządzeniach elektrycznych)
  • Materiały szkoleniowe kopalń i OUG dotyczące metanometrii oraz progów zadziałania zabezpieczeń
  • Podręczniki z wentylacji i zwalczania zagrożeń gazowych w górnictwie podziemnym

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego