KWALIFIKACJA TWO3 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 36.
Wada złącza spawanego oznaczona na rysunku strzałką to
Ilustracja przedstawia przekrój przez złącze spawane, które jest istotne w kontekście egzaminu zawodowego związanego z
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wtrącenie żużla to niezgodność spawalnicza polegająca na uwięzieniu niemetalicznych pozostałości w metalu spoiny.
Na obrazie zwykle ma postać ciemnych, wydłużonych wtrąceń w objętości spoiny, a nie cienkiej linii pęknięcia czy strefy braku przetopu.
Taka wada osłabia złącze i bywa wykrywana w badaniach NDT.

Pełne wyjaśnienie:

"Wtrącenie żużla" jest niezgodnością spawalniczą powstającą wtedy, gdy produkty topnienia topnika lub zanieczyszczenia (żużel) nie zostaną usunięte i zostają zamknięte w krzepnącej spoinie. Na obrazie (np. zdjęciu, przekroju lub wyniku badania) wtrącenia często wyglądają jak nieregularne, ciemniejsze, wydłużone obszary uwięzione wewnątrz metalu spoiny lub na granicy wtopienia. Charakterystyczne jest to, że nie tworzą one typowej, cienkiej i ciągłej "linii rozdziału" jak pęknięcia.

Odpowiedź "pęknięcie poprzeczne" jest nieprawidłowa, ponieważ pęknięcie ma zwykle postać stosunkowo wąskiej, wyraźnej szczeliny (często ciągłej), która przecina spoinę lub strefę wpływu ciepła. Dodatkowo pęknięcie poprzeczne odnosi się do kierunku względem osi spoiny; sama obecność strzałki na rysunku nie przesądza o takim charakterze bez cech typowych dla szczeliny pęknięciowej.

Odpowiedź "nadlew spoiny" również nie pasuje, bo nadlew jest niezgodnością geometryczną widoczną na powierzchni lica spoiny (nadmierna wypukłość/nadmiar metalu). Jeśli wskazany obszar dotyczy wnętrza spoiny lub przekroju, nadlew nie będzie właściwym rozpoznaniem.

Odpowiedź "brak przetopu" oznacza niewystarczające stopienie materiału w korzeniu złącza lub między ściegami. Na obrazach typowo tworzy "niezłączoną" linię na granicy łączenia, często ciągnącą się wzdłuż korzenia. Wtrącenie żużla to natomiast materiał obcy uwięziony w spoinie, a nie brak stopienia.

W praktyce (także przy budowie i remoncie kadłubów) wtrącenia żużla ogranicza się przez prawidłowe czyszczenie międzyściegowe, dobór parametrów, właściwy kąt prowadzenia i kontrolę energii liniowej. Na egzaminie warto szukać cech: czy wada jest "obcym wtrąceniem w objętości", "szczeliną/pęknięciem", "problemem w korzeniu (brak przetopu)", czy "nadmiarem na powierzchni (nadlew)".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wtrącenie żużla to niemetaliczna pozostałość (żużel z topnika, tlenki, zanieczyszczenia) uwięziona w metalu spoiny podczas krzepnięcia. Osłabia złącze i może być wykrywane w badaniach VT/RT/UT, zależnie od grubości i dostępu.
Wtrącenie żużla zwykle wygląda jak nieregularna "plama" lub wydłużone wtrącenie wewnątrz spoiny. Brak przetopu częściej tworzy ciągłą linię niezłączenia w korzeniu lub na granicy wtopienia. Kluczowe jest: "obcy materiał w spoinie" vs "brak stopienia".
Najczęstszy mechanizm to niewystarczające oczyszczenie między ściegami (żużel nieusunięty po poprzednim przejściu) oraz nieprawidłowe parametry i technika (zły kąt elektrody, za mała energia, zbyt szybkie prowadzenie). Wtedy żużel nie wypływa na powierzchnię i zostaje zamknięty.
W zależności od rodzaju złącza i grubości materiału stosuje się RT (radiografia) i UT (ultradźwięki), a także VT jako kontrolę wstępną. RT dobrze pokazuje wiele niezgodności objętościowych, a UT pozwala lokalizować odbicia od nieciągłości w spoinie.
Pęknięcie poprzeczne to szczelina, która przebiega poprzecznie do osi spoiny (przecina ją). Zwykle ma postać wąskiej, wyraźnej linii. Jest groźne, bo może szybko propagować pod obciążeniem. Nie należy go mylić z wtrąceniami, które są "zamkniętym obcym materiałem".
Nadlew spoiny to nadmierna ilość metalu na licu spoiny, czyli niezgodność geometryczna widoczna na powierzchni. Występuje, gdy spawacz "dolewa" za dużo materiału lub prowadzi łuk zbyt wolno. W przeciwieństwie do wtrąceń żużla nie jest to typowa wada wewnętrzna.
Wtrącenia żużla działają jak koncentratory naprężeń i mogą obniżać nośność oraz odporność zmęczeniową złącza. Przy obciążeniach zmiennych (typowych dla konstrukcji jednostek pływających) zwiększają ryzyko inicjacji pęknięć. Dlatego często wymagają naprawy lub odrzutu.
Najważniejsze jest dokładne czyszczenie między ściegami (usuwanie żużla i odprysków), utrzymanie właściwej techniki prowadzenia oraz parametrów (prąd, napięcie, prędkość). Pomaga też dobór poprawnej kolejności ściegów i kontrola przygotowania krawędzi złącza przed spawaniem.
Typowy błąd to mylenie braku przetopu z wtrąceniem (oba mogą dawać ciemne obszary na obrazie) oraz utożsamianie każdej "kreski" z pęknięciem. Warto przed wyborem odpowiedzi zadać sobie pytanie: czy widzę "obcy materiał w spoinie", czy "brak połączenia" albo "nadmiar na powierzchni".
Ucz się przez porównywanie obrazów typowych niezgodności (atlasy wad, przykłady RT/UT/VT) oraz przez powiązanie: wygląd → przyczyna → profilaktyka. Na egzaminie pomaga checklist: wada powierzchniowa czy wewnętrzna, linia czy plama, korzeń czy lico, ciągła czy punktowa.
info

Statystycznie 49% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • PN-EN ISO 6520-1, "Spawanie i procesy pokrewne — Klasyfikacja niezgodności spawalniczych w metalach — Część 1"
  • PN-EN ISO 5817, "Spawanie — Złącza spawane w stali, niklu, tytanie i ich stopach (z wyjątkiem spawania wiązką elektronów i laserem) — Poziomy jakości dla niezgodności"
  • American Welding Society, "Welding Handbook", Volume 1: Welding Science and Technology (defekty/niezgodności i ich charakterystyka)

Materiały:

  • Normy i atlasy niezgodności spawalniczych (klasyfikacje i przykłady obrazów)
  • Materiały szkoleniowe VT/UT/RT z przykładami typowych wad
  • Podręczniki technologii spawania dotyczące powstawania żużla i oczyszczania spoin

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego