KWALIFIKACJA MTL3 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 30.
Wadę wyrobu tłoczonego, która powstaje gdy zastosuje się zbyt mały nacisk dociskacza przedstawiono na rysunku oznaczonym literą
Ilustracja przedstawia cztery rysunki techniczne oznaczone literami A, B, C i D, które mogą być związane z procesem
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zbyt mały nacisk dociskacza w tłoczeniu nie stabilizuje kołnierza blachy i nie ogranicza "uciekania" materiału na obwodzie. Skutkiem jest utrata stateczności i powstawanie marszczeń/fałd na kołnierzu lub ściance. Tę wadę przedstawia rysunek oznaczony literą B.

Pełne wyjaśnienie:

Dociskacz (pierścień dociskowy) w procesach tłoczenia blach, zwłaszcza w głębokim tłoczeniu, ma kluczowe zadanie: kontrolować dopływ materiału z kołnierza do strefy odkształcenia oraz zapobiegać utracie stateczności blachy na obwodzie.

Gdy zastosuje się zbyt mały nacisk dociskacza, kołnierz nie jest dostatecznie dociśnięty do narzędzia. Materiał może wtedy przemieszczać się nierównomiernie, a w obszarze kołnierza pojawiają się naprężenia sprzyjające wyboczeniu cienkiej blachy. Typowym, widocznym skutkiem są marszczenia (fałdy) – pofałdowanie kołnierza albo ścianki, które obniża jakość wyrobu i często uniemożliwia dalszy montaż.

Dlatego poprawna jest odpowiedź wskazująca rysunek, na którym widać właśnie marszczenie wynikające z niedostatecznego docisku (w tym zadaniu: litera B).

Pozostałe rysunki (litery inne niż B) są niepoprawne, ponieważ przedstawiają wady o innym mechanizmie powstawania, np.:

  • pęknięcia/rozerwania – częściej związane z nadmiernym rozciąganiem, zbyt dużymi oporami tarcia, złą geometrią promieni lub nieprawidłowym smarowaniem,
  • zarysowania/rysy – typowo wynikające z uszkodzeń powierzchni narzędzia, zanieczyszczeń albo braku smaru,
  • nadmierne ścieńczenie – związane z koncentracją odkształceń w określonej strefie, a nie z "uciekaniem" kołnierza.

W praktyce produkcyjnej, gdy operator obserwuje marszczenie, jedną z pierwszych korekt technologicznych jest zwiększenie docisku (w granicach dopuszczalnych dla narzędzia i materiału) oraz kontrola smarowania i prowadzenia materiału, aby przepływ był równomierny.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dociskacz to element narzędzia tłocznego, który dociska kołnierz blachy podczas tłoczenia (zwłaszcza głębokiego). Jego zadaniem jest kontrola dopływu materiału do matrycy i ograniczanie wyboczenia kołnierza, co zmniejsza ryzyko marszczeń i innych wad.
Przy małym docisku kołnierz nie jest stabilizowany i materiał może "uciekać" nierównomiernie. Cienka blacha łatwo traci stateczność, więc zamiast płynnie się przemieszczać, tworzy fałdy. To typowy mechanizm prowadzący do marszczeń na kołnierzu lub ściance.
Marszczenie widać jako regularne lub nieregularne fałdy (pofałdowanie) na kołnierzu albo na ściance w pobliżu kołnierza. Wada ma charakter przestrzenny: powierzchnia przestaje być gładka, a materiał układa się "w harmonijkę".
Pęknięcia zwykle wynikają z nadmiernego rozciągania i ścieńczenia materiału: zbyt duże opory tarcia, niewłaściwe smarowanie, zbyt małe promienie narzędzia, zła jakość blachy lub nieprawidłowy dobór parametrów procesu. To inny mechanizm niż marszczenie od małego docisku.
Tarcie wpływa na to, jak łatwo materiał przepływa przez narzędzie. Dobre smarowanie zmniejsza ryzyko zarysowań i ogranicza niekontrolowane opory, co stabilizuje proces. Zbyt duże tarcie może zwiększać rozciąganie i sprzyjać pęknięciom, a także utrudniać równomierny dopływ materiału.
Zwiększenie docisku zwykle pomaga, gdy problemem są marszczenia kołnierza (za luźny kołnierz). Może jednak szkodzić, gdy docisk jest już wysoki: wtedy rosną opory tarcia i rozciąganie, co może prowadzić do ścieńczenia lub pęknięć. Zawsze trzeba dobierać docisk do materiału i narzędzia.
W praktyce warto sprawdzić: ustawienie siły docisku, stan powierzchni narzędzia, smarowanie, centrowanie i prowadzenie pasa/wykroju oraz powtarzalność podawania materiału. Marszczenia często wynikają z połączenia małego docisku z nierównym dopływem materiału.
Najczęściej myli się marszczenie (mały docisk) z pękaniem (nadmierne rozciąganie) albo zarysowania ze śladami fałd. Częsty jest też błąd "na oko" bez powiązania wady z parametrem procesu. Na egzaminie warto kojarzyć wadę z mechanizmem jej powstawania.
Nie zawsze, ale to jedna z głównych i najczęściej sprawdzanych przyczyn. Marszczenie może nasilać się także przy złym prowadzeniu materiału, nierównomiernym smarowaniu, niewłaściwej geometrii narzędzia lub lokalnych różnicach grubości blachy. Diagnostyka powinna uwzględniać cały układ procesu.
Najlepiej uczyć się "parametr → mechanizm → wygląd wady". Zrób własną tabelę: docisk, tarcie, promienie narzędzia, jakość blachy i do każdej pozycji dopisz typowy skutek (marszczenie, pękanie, zarysowania). Ćwicz na zdjęciach detali i kartach niezgodności z produkcji.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 53% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że zbyt mały nacisk dociskacza w tłoczeniu nie stabilizuje kołnierza blachy i nie ogranicza "uciekania" materiału na obwodzie.

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z technologii przeróbki plastycznej blach (tłoczenie, głębokie tłoczenie)
  • Instrukcje technologiczne stanowiska prasowego (nastawy docisku, próby rozruchowe)
  • Katalogi/wzorniki wad wyrobów tłoczonych stosowane w kontroli jakości

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego