KWALIFIKACJA CHM3 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 18.
Waga przedstawiona na rysunku umożliwia ważenie substancji z dokładnością do
Ilustracja przedstawia elektroniczną wagę laboratoryjną, która jest używana do precyzyjnego ważenia substancji chemicznych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wyświetlacz pokazuje wynik w postaci 0.00 g, czyli z dwoma miejscami po przecinku.
To oznacza, że najmniejsza zmiana wskazania wynosi 0,01 g. Po przeliczeniu jednostek: 0,01 g = 10 mg (bo 1 g = 1000 mg). Dlatego poprawna jest dokładność 10 mg.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu chodzi o dokładność wskazania wynikającą z rozdzielczości wyświetlacza, czyli o najmniejszą porcję masy, jaką waga jest w stanie pokazać na ekranie. Najprościej odczytać ją z formatu prezentacji wyniku.

Jeżeli waga pokazuje masę w gramach z dwoma miejscami po przecinku, jak 0.00 g, to jej najmniejszy krok wskazania (działka elementarna) wynosi 0,01 g. Oznacza to, że w normalnej pracy waga będzie "przeskakiwać" co setną część grama (np. 0.00 g, 0.01 g, 0.02 g itd.).

Następnie trzeba wykonać typowe dla pracy operatora przeliczenie jednostek, często spotykane w recepturach i instrukcjach technologicznych:

  • 1 g = 1000 mg
  • 0,01 g × 1000 = 10 mg

Dlatego odpowiedź "10 mg" jest zgodna z tym, co widać na wyświetlaczu.

Pozostałe propozycje są niepoprawne, bo nie pasują do rozdzielczości 0,01 g:

  • "0,01 mg" oznaczałoby niezwykle wysoką rozdzielczość (rzędu milionowych części grama), typową dla specjalistycznych wag analitycznych; taki odczyt wymagałby znacznie większej liczby miejsc po przecinku w gramach.
  • "1,00 g" sugeruje krok co 1 gram, czyli brak części dziesiętnych w praktyce lub co najwyżej zapis z zerami bez znaczenia; to nie zgadza się z widocznym formatem 0.00 g.
  • "10 g" oznaczałoby bardzo zgrubne ważenie, charakterystyczne dla wag o niskiej rozdzielczości; również byłoby sprzeczne z prezentacją wyniku z dwoma miejscami po przecinku.

W praktyce przemysłu chemicznego poprawna interpretacja rozdzielczości wagi pozwala dobrać właściwe urządzenie do zadania: inne do wsadów masowych, a inne do małych dodatków, gdzie nawet 10 mg może mieć znaczenie dla jakości i bezpieczeństwa procesu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dwa miejsca po przecinku w zapisie w gramach (np. 0.00 g) oznaczają, że najmniejsza zmiana wskazania wynosi 0,01 g. To jest rozdzielczość (działka elementarna) odczytu, czyli "krok", co jaki waga może aktualizować wynik.
Użyj zależności 1 g = 1000 mg. Następnie pomnóż wartość w gramach przez 1000: 0,01 g × 1000 = 10 mg. To typowe przeliczenie przy dozowaniu małych ilości dodatków i przy przygotowaniu roztworów.
Rozdzielczość mówi, jak drobno waga wskazuje wynik (np. co 0,01 g), a dokładność w sensie metrologicznym zależy też od kalibracji, obciążenia, warunków otoczenia i błędów systematycznych. W testach szkolnych często utożsamia się dokładność z rozdzielczością wskazania.
Najczęściej mylą miejsca po przecinku (patrzą na zera przed przecinkiem), mylą jednostkę (g vs mg) albo wykonują złą konwersję 1 g = 1000 mg. Zdarza się też wybór skrajnych wartości bez analizy formatu 0.00 g.
Nie. Zapis 0.00 g oznacza krok 0,01 g, czyli 10 mg. Aby mówić o 0,01 mg, waga musiałaby wskazywać masę znacznie drobniej (w gramach miałaby wiele więcej miejsc po przecinku) lub pracować w jednostce mg z bardzo małym krokiem.
Wystarcza przy ważeniu wielu dodatków technologicznych, gdy receptura dopuszcza tolerancję rzędu dziesiątek miligramów (np. barwniki, niektóre stabilizatory). Przy bardzo małych dawkach lub analizie laboratoryjnej może być potrzebna waga o rozdzielczości 1 mg lub lepszej.
1 mg to 0,001 g. Jeśli waga pokazuje wynik w gramach z trzema miejscami po przecinku (np. 0.000 g), to najmniejszy krok wskazania wynosi 0,001 g, czyli 1 mg. Każde dodatkowe miejsce po przecinku zwykle zwiększa rozdzielczość 10-krotnie.
Poprawne ważenie wpływa na stężenia, skład mieszanin i powtarzalność partii produktu. Błąd w masie składnika może zmienić właściwości wyrobu (np. lepkość, barwę, reaktywność) i zwiększyć ryzyko odchyleń procesowych, a w skrajnych przypadkach zagrożenie bezpieczeństwa.
Nie w pełni. Rozdzielczość jest ważna, ale liczą się też: zakres ważenia, powtarzalność, warunki pracy (drgania, przeciągi), legalizacja/kalibracja oraz procedury zakładowe. Na egzaminie jednak często ocenia się podstawową umiejętność odczytu rozdzielczości z wyświetlacza.
Najpierw odczytaj krok w gramach: dwa miejsca po przecinku oznaczają 0,01 g. Potem przelicz na mg: 0,01 g to 10 mg. Jeśli w odpowiedziach jest 10 mg, to jest zgodne z rozdzielczością widoczną na wyświetlaczu.
info

Około 63% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Wyświetlacz pokazuje wynik w postaci 0.00 g, czyli z dwoma miejscami po przecinku.To oznacza, że najmniejsza zmiana wskazania wynosi 0,01 g."

Źródła:

  • BIPM, The International System of Units (SI) – SI Brochure (9th edition, 2019), section on mass unit and prefixes (mg, g) – https://www.bipm.org/en/publications/si-brochure (dostęp 2026-02-27)
  • OIML R 76-1:2006, Non-automatic weighing instruments – metrological characteristics and indication (rozdzielczość/działka wskazania) – https://www.oiml.org/en/files/pdf_r/r076-1-e06.pdf (dostęp 2026-02-27)
  • Główny Urząd Miar, materiały informacyjne o pomiarach i metrologii (pojęcia: dokładność, rozdzielczość, niepewność) – https://www.gum.gov.pl/pl/ (dostęp 2026-02-27)

Materiały:

  • Podstawy metrologii przemysłowej (rozdzielczość, niepewność, dokładność)
  • Instrukcje obsługi wag elektronicznych (interpretacja wskazań i działki elementarnej)
  • Materiały szkolne z przeliczania jednostek w układzie SI

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego