KWALIFIKACJA TDR1 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 3.
Wał korbowy przedstawiony na rysunku pochodzi z silnika
Ilustracja przedstawia wał korbowy, który jest kluczowym elementem silnika spalinowego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W typowym silniku tłokowym liczba wykorbień (czopów korbowych dla korbowodów) odpowiada liczbie cylindrów.
Jeśli na rysunku wału widać sześć powtarzających się wykorbień/stanowisk dla korbowodów, oznacza to wał z silnika sześciocylindrowego. Pozostałe propozycje wymagałyby odpowiednio 8, 10 lub 12 takich stanowisk.

Pełne wyjaśnienie:

Wał korbowy zamienia ruch posuwisto-zwrotny tłoków (przez korbowody) na ruch obrotowy. W silniku wielocylindrowym każdy cylinder (w uproszczeniu: każdy tłok z korbowodem) musi mieć "miejsce" na wale, czyli wykorbienie z czopem korbowym, do którego mocowany jest korbowód.

Dlatego w typowych konstrukcjach liczba cylindrów jest powiązana z liczbą wykorbień/czopów korbowych widocznych na rysunku wału. Rozwiązanie zadania polega na rozpoznaniu, co na rysunku jest elementem do zliczenia:

  • zlicza się czopy korbowe/wykorbienia (miejsca pracy korbowodów),
  • nie zlicza się przeciwciężarów ani samych czopów głównych (podparć w bloku), bo one nie odpowiadają bezpośrednio liczbie cylindrów.

Odpowiedź "sześciocylindrowego." jest poprawna, gdy rysunek pokazuje sześć wykorbień (lub sześć czopów korbowych), czyli sześć punktów współpracy z korbowodami. Warianty "ośmiocylindrowego.", "dziesięciocylindrowego." i "dwunastocylindrowego." byłyby zgodne dopiero wtedy, gdy na wale widoczne byłoby odpowiednio 8, 10 albo 12 takich stanowisk.

Typowe pułapki w takich zadaniach to: pomylenie wykorbień z przeciwciężarami (których liczba może być inna) oraz niedokładne zliczenie elementów na rysunku (np. gdy część wykorbień jest słabiej widoczna). Na egzaminie warto "przejść wzrokiem" po wale od końca do końca i liczyć wyłącznie powtarzające się czopy korbowe.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wał korbowy to element silnika, który zamienia ruch posuwisto-zwrotny tłoków (przez korbowody) na ruch obrotowy. Dzięki temu moment obrotowy może być przekazany dalej na sprzęgło, skrzynię biegów i koła. Ma czopy główne (podparcia) oraz czopy korbowe (dla korbowodów).
Najczęściej zlicza się wykorbienia/czopy korbowe, czyli miejsca, do których przykręcają się korbowody. W typowych silnikach tłokowych liczba tych stanowisk odpowiada liczbie cylindrów. Uwaga: nie należy liczyć przeciwciężarów ani czopów głównych, bo nie dają prostego przeliczenia na cylindry.
Przeciwciężary służą do wyważenia wału i ograniczania drgań. Ich liczba i kształt zależą od projektu producenta, a nie tylko od liczby cylindrów. Dwa różne silniki o tej samej liczbie cylindrów mogą mieć inne przeciwciężary, więc liczenie ich jest częstą pułapką egzaminacyjną.
Czop korbowy to część wału, na której pracuje panewka korbowodu. Znajduje się na wykorbieniu (czyli jest odsunięty od osi obrotu wału), dzięki czemu możliwa jest zamiana ruchu tłoka na obrót. Na rysunkach czopy korbowe zwykle widać jako powtarzające się "odsadzenia" wału.
Najczęstsze błędy to: liczenie niewłaściwych elementów (np. przeciwciężarów), pominięcie jednego wykorbienia na rysunku oraz sugerowanie się "długością" wału zamiast zliczeniem czopów korbowych. Warto liczyć powoli i tylko te elementy, do których mocują się korbowody.
W wielu typowych konstrukcjach nadal można powiązać czopy/stanowiska dla korbowodów z liczbą cylindrów, ale mogą występować rozwiązania, gdzie dwa korbowody współdzielą jeden czop (zależnie od konstrukcji). Dlatego na egzaminie kluczowe jest rozumienie, co dokładnie pokazuje rysunek i co jest opisane jako stanowisko dla korbowodu.
Najczęściej podczas diagnostyki i napraw silnika: oceny zużycia czopów, doboru panewek, weryfikacji pęknięć oraz sprawdzania bicia i wyważenia. Znajomość budowy wału pomaga też przy identyfikacji części na rynku wtórnym i przy doborze właściwego silnika lub podzespołów.
Typowe objawy to metaliczne stuki (np. od panewek), spadek ciśnienia oleju, nadmierne wibracje oraz opiłki w oleju. Objawy te nie potwierdzają same w sobie awarii wału, ale są sygnałem do dalszej diagnostyki układu korbowo-tłokowego oraz smarowania.
Czop główny jest współosiowy z wałem i służy do podparcia wału w bloku silnika (panewki główne). Czop korbowy jest odsunięty od osi wału (na wykorbieniu) i współpracuje z korbowodem (panewki korbowodowe). Pomylenie tych pojęć prowadzi do złego zliczania elementów na rysunku.
Ćwicz rozpoznawanie elementów na schematach: wał, czopy główne, czopy korbowe, wykorbienia, przeciwciężary. Pomaga też przegląd ilustracji z podręczników i prostych zadań "zlicz i dopasuj". Na egzaminie zawsze sprawdź, czy liczysz elementy związane z korbowodami, a nie elementy wyważenia.
info

Statystycznie 41% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Pozostałe propozycje wymagałyby odpowiednio 8, 10 lub 12 takich stanowisk."

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Wał korbowy" – opis elementu i funkcji, https://pl.wikipedia.org/wiki/Wa%C5%82_korbowy (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (EN), "Crankshaft" – ogólne informacje o czopach i współpracy z korbowodami, https://en.wikipedia.org/wiki/Crankshaft (accessed: 2026-03-02)
  • Encyclopaedia Britannica, "Crankshaft" – ogólny opis roli wału w silniku, https://www.britannica.com/technology/crankshaft (accessed: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręczniki z podstaw budowy i eksploatacji silników spalinowych (dział: układ korbowy)
  • Atlas/ilustracje elementów silnika (wał korbowy, korbowód, tłok) z opisem cech rozpoznawczych
  • Instrukcje serwisowe producentów (ogólne rozdziały: budowa silnika i identyfikacja części)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego