KWALIFIKACJA ELM1 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 38.
Wartość temperatury wskazana przez termometr przedstawiony na rysunku wynosi
Ilustracja przedstawia termometr analogowy, który jest używany do pomiaru temperatury.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wskazanie termometru odczytuje się z podziałki w miejscu, do którego dochodzi słupek cieczy (lub wskazówka).
Pozycja wskazania wypada na wartości 18°C, a nie na sąsiednich działkach odpowiadających 19°C lub niższym wartościom (9°C, 8°C).

Pełne wyjaśnienie:

Odczyt z termometru analogowego polega na przypisaniu wartości liczbowej do położenia słupka cieczy (np. alkoholu) lub końca wskazówki na skali. Najpierw identyfikuje się jednostkę (tu: °C), następnie sprawdza, jak opisana jest skala (które liczby są nadrukowane) i jaka jest wartość działki elementarnej (najmniejszego odstępu między kreskami).

Poprawny wynik to 18°C, ponieważ koniec wskazania znajduje się dokładnie na działce odpowiadającej tej temperaturze (lub na takim położeniu między działkami, które po uwzględnieniu podziału skali daje 18). W praktyce egzaminacyjnej kluczowe jest, aby nie "zaokrąglać w ciemno" do najbliższej liczby, tylko sprawdzić, czy wskazanie faktycznie pokrywa się z daną kreską.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 9°C i 8°C oznaczałyby, że wskazanie znajduje się w okolicy znacznie niższej części skali. Taki wybór zwykle wynika z pomylenia fragmentu skali albo odczytu od niewłaściwego punktu odniesienia.
  • 19°C jest typowym błędem wynikającym z pośpiesznego zaokrąglenia do kolejnej liczby lub z błędu paralaksy (patrzenie pod kątem przesuwa pozornie położenie słupka względem kresek).

Wskazówka praktyczna: podczas odczytu ustaw wzrok prostopadle do skali i zawsze "policz działki" między opisanymi wartościami. To ogranicza pomyłki w zadaniach z odczytem przyrządów pomiarowych w automatyce.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):

Odczytaj wartość w miejscu, do którego dochodzi słupek cieczy (lub końcówka wskazówki) i porównaj to położenie z kreskami skali.

Najpierw ustal wartość jednej działki, a dopiero potem podaj wynik w °C bez "zgadywania".

Bo od niej zależy, czy każda kreska oznacza 1°C, 2°C czy np. 5°C.

Jeśli pominiesz tę analizę, łatwo przesunąć wynik o kilka stopni, mimo że rysunek wygląda "podobnie" do innych skal.

To błąd wynikający z patrzenia na skalę pod kątem, a nie prostopadle.

Wtedy wskazanie wydaje się przesunięte względem kresek skali, co często prowadzi do wyboru sąsiedniej wartości, np. 19°C zamiast 18°C.

Zaokrągla się wtedy, gdy wskazanie leży między działkami, a skala nie pozwala na jednoznaczny odczyt z dokładnością do 1°C.

Na egzaminie zwykle oczekuje się odczytu zgodnego z podziałką (czasem do połowy działki).

Najczęściej: pomylenie wartości działki, odczyt od złego zera, pośpieszne zaokrąglenie oraz błąd paralaksy.

Warto też uważać na jednostki i zapis: °C to stopnie Celsjusza, a nie np. kelwiny.

Tak, jako element pomiaru temperatury (odczyt lokalny) albo punkt odniesienia do weryfikacji czujników w układzie automatyki.

W praktyce przemysłowej częściej spotyka się czujniki z przetwornikami, ale zasada interpretacji skali pozostaje ważna.

Porównaj położenie wskazania z zakresem skali: 8°C leży w zupełnie innym obszarze niż 18°C.

Jeśli koniec słupka jest w okolicy wartości "nastu" stopni, odpowiedzi jednocyfrowe zwykle wynikają z pomyłki w orientacji skali.

Termometr pokazuje temperaturę bezpośrednio na skali, a czujniki (np. rezystancyjne lub termopary) zamieniają temperaturę na sygnał elektryczny.

W obu przypadkach celem jest wiarygodny pomiar; odczyt analogowy uczy ostrożności i oceny poprawności wskazań.

Na rurociągach, zbiornikach, wymiennikach ciepła i w szafach technologicznych, gdzie potrzebny jest szybki podgląd temperatury.

Taki wskaźnik bywa też używany podczas uruchamiania i diagnostyki, gdy automatyka jest jeszcze konfigurowana.

Ćwicz na różnych skalach: policz działki między liczbami, a potem celowo odczytuj wartości "na granicy" kreski.

Ustal nawyk: najpierw działka, potem liczba. To zmniejsza wpływ pośpiechu i błędów wzrokowych.

info

Statystycznie 76% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Źródła:

  • Wikipedia (pl): "Stopień Celsjusza" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Stopie%C5%84_Celsjusza (dostęp: 2026-03-04)
  • Wikipedia (pl): "Termometr" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Termometr (dostęp: 2026-03-04)
  • Główny Urząd Miar: materiały informacyjne o pomiarach temperatury (strona tematyczna) — https://www.gum.gov.pl/ (dostęp: 2026-03-04)

Materiały:

  • Materiały z metrologii przemysłowej: odczyt skali i niepewność pomiaru
  • Instrukcje BHP i DTR urządzeń z pomiarem temperatury (czujniki, przetworniki, wskaźniki)
  • Ćwiczenia z odczytu wskazań przyrządów analogowych (termometry, manometry, woltomierze)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego