KWALIFIKACJA TDR1 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 17.
Wartość wymiaru zmierzonego za pomocą mikrometru wynosi
Ilustracja przedstawia mikrometr, narzędzie pomiarowe używane do precyzyjnego mierzenia małych odległości.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odczyt z mikrometru wykonuje się przez zsumowanie wskazania na tulei (pełne mm i ewentualne 0,5 mm) oraz wskazania na bębnie (części mm zgodnie z podziałką).
Poprawny wynik to taki, który uwzględnia oba te elementy i odpowiada jednej wartości w milimetrach.

Pełne wyjaśnienie:

Mikrometr zewnętrzny służy do pomiaru wymiarów z dużą dokładnością. Wynik odczytu nie jest "z jednej skali", tylko powstaje z dodania kilku wskazań.

  • Tuleja (skala główna) pokazuje pełne milimetry, a w wielu mikrometrach także połówki milimetra (0,5 mm). Najpierw ustala się, ile pełnych mm widać przed krawędzią bębna, a następnie sprawdza, czy minęła także kreska 0,5 mm.
  • Bęben (skala obrotowa) pozwala doprecyzować ułamek milimetra. Odczytuje się tę wartość na kresce odniesienia z tulei i dodaje do wyniku z tulei.

Poprawny wynik musi być spójny z rozdzielczością mikrometru: wartości odpowiedzi różnią się tu o 0,50 mm lub 0,10 mm, co odpowiada typowym pomyłkom przy pominięciu połówki milimetra albo błędnym odczycie części milimetra z bębna.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? Warianty z 55,xx mm sugerują pomylenie liczby pełnych milimetrów na tulei (błąd o 2 mm), co często wynika z odczytu "nie z tej kreski" albo nieuwzględnienia, że bęben przesłonił już kolejne mm. Wariant 57,40 mm pasuje do błędu na części ułamkowej (0,40 zamiast 0,90), czyli do mylenia podziałki bębna lub odczytu w złym miejscu.

W praktyce warsztatowej warto zawsze stosować prostą kontrolę: po odczycie zsumuj części i sprawdź, czy wynik jest logiczny względem widocznych pełnych mm na tulei oraz czy część ułamkowa jest mniejsza od 1 mm. To redukuje typowe błędy wynikające z pośpiechu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Mikrometr to przyrząd do bardzo dokładnego pomiaru wymiarów zewnętrznych (np. średnic wałków, sworzni). W warsztacie samochodowym używa się go m.in. do oceny zużycia elementów silnika i podwozia oraz do porównania wyniku z tolerancjami.
Najpierw odczytaj z tulei pełne milimetry (i ewentualnie 0,5 mm), które są widoczne przed krawędzią bębna. Potem odczytaj z bębna część ułamkową na linii odniesienia. Na końcu dodaj oba wskazania, zapisując wynik w milimetrach.
Skala na tulei daje wartość "z grubsza" w mm, a bęben doprecyzowuje ułamek milimetra. Każda z tych części opisuje inny zakres dokładności, więc pominięcie jednej z nich zaniża lub zawyża wynik, często o 0,5 mm albo o kilka setnych mm.
Najczęściej myli się połówkę milimetra na tulei (0,5 mm), odczytuje bęben z niewłaściwej kreski lub przesuwa przecinek (setne jako dziesiąte). Błąd bywa też skutkiem pośpiechu: brak ponownego sprawdzenia, czy minęła kreska 0,5 mm.
Mikrometr zewnętrzny standardowo podaje średnicę (wymiar między powierzchniami mierzonymi szczękami/płaszczyznami pomiarowymi). Jeśli potrzebujesz promienia, musisz go obliczyć z wyniku (promień to połowa średnicy), ale sam odczyt jest w mm jako średnica.
Po odczycie spójrz, ile pełnych mm widać na tulei: wynik końcowy nie może być mniejszy od tej wartości. Następnie upewnij się, że część z bębna jest mniejsza niż 1 mm i że zapis ma właściwe miejsca dziesiętne zgodne z podziałką.
Mikrometr wybiera się wtedy, gdy potrzebujesz większej dokładności i powtarzalności, np. przy ocenie zużycia czopów, średnic tulei lub sworzni. Suwmiarka jest szybsza i uniwersalna, ale zwykle mniej dokładna w takich krytycznych pomiarach.
Rozdzielczość mówi, jak drobny krok odczytu jest możliwy (np. do setnych mm). Wynik powinien być zapisany z tyloma miejscami po przecinku, ile realnie wynika z podziałki. Dopisywanie "nadmiarowych" cyfr tworzy pozorną dokładność i zwiększa ryzyko błędu.
To typowe "pułapki" odczytu: 0,5 mm wynika z przeoczenia kreski połówkowej na tulei, a 0,1 mm lub kilka setnych z błędnego odczytu bębna (zła kreska lub przesunięty przecinek). Takie różnice szybko ujawniają rodzaj pomyłki.
Ćwicz odczyt na kilku ustawieniach mikrometru: zapisuj osobno tuleję i bęben, a potem sumę. Weryfikuj wyniki "kontrolą logiczną" (pełne mm nie mogą się nie zgadzać). Dobrze działa też trening na zdjęciach mikrometrów z różnymi wartościami.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 55% zdających egzamin. średnie

Materiały:

  • Instrukcje stanowiskowe lub szkolne karty pracy z metrologii warsztatowej (odczyt mikrometru)
  • Ćwiczenia praktyczne: seria odczytów z mikrometru o różnych nastawach i zapis wyników
  • Materiały producentów przyrządów pomiarowych opisujące budowę i odczyt mikrometru

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego