KWALIFIKACJA BUD19 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 27.
Wartości skurczu mapy wzdłuż boków ramki sekcyjnej wynoszą odpowiednio: p = 0,14% i q = 0,22%. Skurcz powierzchniowy tej mapy równy jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skurcz powierzchniowy wynika ze skurczu liniowego w dwóch prostopadłych kierunkach. Dla małych odkształceń procentowych przyjmuje się przybliżenie: skurcz pola ≈ p + q, bo składnik p·q jest bardzo mały. Zatem 0,14% + 0,22% = 0,36%.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu podano skurcz liniowy mapy wzdłuż dwóch boków ramki sekcyjnej: p = 0,14% oraz q = 0,22%. Są to odkształcenia w dwóch (zwykle prostopadłych) kierunkach, więc wpływają nie tylko na długości, ale także na pole powierzchni.

Jeżeli w jednym kierunku długość zmniejsza się o p, a w drugim o q, to pole (w ujęciu względnym) zmienia się w przybliżeniu jak iloczyn zmian obu wymiarów. Dla małych wartości procentowych stosuje się praktyczne przybliżenie:

skurcz powierzchniowy ≈ p + q

Uzasadnienie: dokładniejszy zapis uwzględnia jeszcze składnik będący iloczynem p i q, ale przy małych procentach jest on bardzo mały w porównaniu z sumą. W praktyce egzaminacyjnej często sprawdza się umiejętność zastosowania prostego przybliżenia.

Obliczenie:

  • p + q = 0,14% + 0,22% = 0,36%

Dlatego odpowiedź "0,36%" jest właściwa.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "0,14%" oraz "0,22%" to jedynie skurcze liniowe w jednym kierunku. Wybór jednej z nich oznacza pominięcie wpływu drugiego wymiaru na pole.
  • "0,08%" nie wynika z poprawnego przekształcenia danych; może być efektem błędnego odejmowania lub przypadkowej manipulacji liczbami zamiast zastosowania zależności dla pola.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści są dwie wartości skurczu liniowego w prostopadłych kierunkach i pytanie dotyczy pola, najpierw rozważ sumę tych odkształceń jako przybliżenie skurczu powierzchniowego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To skurcze liniowe (zmiany długości) w dwóch kierunkach, zwykle prostopadłych. Oznaczają, o ile procentowo zmniejszył się wymiar mapy wzdłuż jednego boku (p) i drugiego boku (q). Te skurcze wpływają też na zmianę pola arkusza.
Dla małych odkształceń procentowych w praktyce stosuje się przybliżenie: skurcz powierzchniowy ≈ p + q. Wynika to z tego, że pole zależy od dwóch wymiarów, a dodatkowy składnik będący iloczynem p i q jest wtedy bardzo mały.
Pole zależy od obu wymiarów. Jeśli mapa kurczy się w dwóch kierunkach, to spada i szerokość, i wysokość, więc zmiana powierzchni jest większa niż sam skurcz w jednym kierunku. Wybranie tylko większej wartości pomija drugi wymiar.
Nie zawsze w sensie matematycznie dokładnym. To jest przybliżenie dobre dla małych procentów. Dokładniej trzeba by uwzględnić jeszcze mały składnik wynikający z jednoczesnej zmiany obu wymiarów. W zadaniach egzaminacyjnych często oczekuje się jednak sumy.
Najczęstsze to: wybór jednej z wartości p lub q (mylenie skurczu liniowego z powierzchniowym), pominięcie faktu, że są dwa kierunki odkształcenia, oraz wykonywanie działań "na oko" bez modelu (np. odejmowanie zamiast zsumowania wpływów).
Gdy pracuje się na materiałach, które mogą zmieniać wymiary: wydruki, kopie, starsze arkusze, mapy przechowywane w zmiennych warunkach. Skurcz może wpływać na dopasowanie sekcji, pomiary na mapie i ocenę zgodności ramki sekcyjnej.
Bo odkształca odległości i pola odczytywane z mapy. Nawet niewielkie procenty mogą dać zauważalne różnice na większych arkuszach. To może prowadzić do błędów w porównaniach, zestawieniach powierzchni oraz w dopasowaniu danych do układów odniesienia.
Nie. Skurcz lub rozszerzalność mogą dotyczyć różnych nośników: papieru, folii, wydruków oraz materiałów archiwalnych. Zależy to od technologii wykonania i warunków (wilgotność, temperatura, starzenie). W praktyce zawsze warto sprawdzać stabilność wymiarową źródła.
Ramka sekcyjna wyznacza granice arkusza/sekcji i stanowi punkt odniesienia do kontroli wymiarów oraz łączenia sąsiednich arkuszy. Jeśli wzdłuż boków ramki występuje skurcz, może to utrudniać prawidłowe składanie mapy i ocenę zgodności geometrycznej.
Warto przećwiczyć: rozróżnianie skurczu liniowego i powierzchniowego, szybkie rachunki procentowe oraz typowe przybliżenia dla małych odkształceń. Pomaga też rozwiązywanie zadań z arkuszy próbnych i notowanie, kiedy stosuje się sumę wpływów z dwóch kierunków.
info

Około 42% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Skurcz powierzchniowy wynika ze skurczu liniowego w dwóch prostopadłych kierunkach."

Materiały:

  • Podręczniki z geodezji/kartografii dotyczące deformacji i dokładności materiałów mapowych
  • Zbiory zadań z geodezji inżynieryjnej i kameralnej (rachunek błędów i odkształcenia)
  • Notatki/opracowania szkolne: odkształcenia liniowe i powierzchniowe oraz przybliżenia dla małych wartości

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego