KWALIFIKACJA CHM2 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 7.
Które warunki prowadzenia procesu absorpcji sprzyjają osiągnięciu jego wyższej wydajności?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W typowej absorpcji fizycznej rozpuszczalność gazu w cieczy rośnie przy niższej temperaturze i wyższym ciśnieniu. Zwiększa to udział składnika przechodzącego do absorbentu oraz siłę napędową procesu. Podwyższenie temperatury i/lub obniżenie ciśnienia zwykle zmniejsza pochłanianie.

Pełne wyjaśnienie:

Wydajność absorpcji (pochłaniania składnika z fazy gazowej do ciekłego absorbentu) zależy m.in. od tego, jak łatwo dany składnik rozpuszcza się w cieczy oraz jaka jest siła napędowa przenoszenia masy między gazem i cieczą.

Wpływ ciśnienia: dla wielu układów gaz–ciecz, w ujęciu jakościowym zgodnym z prawem Henry’ego, wzrost ciśnienia (a dokładniej ciśnienia cząstkowego składnika w gazie) zwiększa jego skłonność do przechodzenia do cieczy. Wyższe ciśnienie zwykle oznacza większą rozpuszczalność i łatwiejsze osiągnięcie wysokiego stopnia usunięcia składnika z gazu.

Wpływ temperatury: rozpuszczanie gazów w cieczach często jest procesem, którego efektywność maleje przy wzroście temperatury. Obniżenie temperatury absorbentu sprzyja zatrzymaniu cząsteczek gazu w fazie ciekłej, co poprawia pochłanianie i pozwala uzyskać większy efekt oczyszczania gazu.

Dlatego kombinacja obniżenia temperatury i podwyższenia ciśnienia jest typowym zestawem warunków zwiększających wydajność absorpcji.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Podwyższenie temperatury i obniżenie ciśnienia – oba czynniki działają w kierunku zmniejszenia rozpuszczalności i osłabienia przejścia składnika do cieczy, więc wydajność spada.
  • Obniżenie temperatury i obniżenie ciśnienia – niższa temperatura pomaga, ale niższe ciśnienie ogranicza pochłanianie; efekt netto bywa gorszy niż przy wysokim ciśnieniu.
  • Podwyższenie temperatury i podwyższenie ciśnienia – ciśnienie pomaga, ale wyższa temperatura przeciwdziała absorpcji; nie jest to zestaw "najbardziej sprzyjający" w typowej absorpcji fizycznej.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli pytanie nie wspomina o reakcji chemicznej w absorbencie, najczęściej chodzi o absorpcję fizyczną, gdzie "chłodniej i pod większym ciśnieniem" sprzyja wyższej wydajności.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Absorpcja to proces pochłaniania składnika z fazy gazowej przez ciecz (absorbent). W praktyce służy np. do oczyszczania gazów, odzysku rozpuszczalników lub usuwania zanieczyszczeń. O skuteczności decydują m.in. równowaga gaz–ciecz, temperatura, ciśnienie i kontakt faz w aparacie.
W wielu układach rozpuszczalność gazów w cieczach rośnie przy niższej temperaturze, więc składnik łatwiej przechodzi do absorbentu i "zostaje" w fazie ciekłej. To zwykle zwiększa stopień usunięcia składnika z gazu. Wyższa temperatura często sprzyja "uciekaniu" gazu z roztworu.
Wyższe ciśnienie (zwłaszcza wyższe ciśnienie cząstkowe składnika w gazie) najczęściej zwiększa jego rozpuszczalność w cieczy, co sprzyja absorpcji. W praktyce podniesienie ciśnienia w absorberze może poprawić usuwanie składnika, o ile pozwalają na to ograniczenia aparatu i bezpieczeństwa.
To typowa zasada dla absorpcji fizycznej, ale nie zawsze optymalna ekonomicznie i technicznie. Obniżanie temperatury wymaga chłodzenia, a podnoszenie ciśnienia – sprężania, co kosztuje energię. Dodatkowo dla absorpcji z reakcją chemiczną wpływ temperatury może być bardziej złożony.
Najczęściej myli się absorpcję z procesami, w których obniżone ciśnienie "pomaga" (np. odparowanie), albo stosuje intuicję "wyższa temperatura przyspiesza proces". W absorpcji fizycznej kluczowa jest rozpuszczalność i równowaga, a nie tylko "szybkość", więc zwykle korzystniejsze są niższa T i wyższe p.
Wydajność absorpcji rozumie się zwykle jako stopień usunięcia składnika z gazu (ile zostało pochłonięte) albo skuteczność aparatu przy danych warunkach pracy. Zależy od kontaktu faz, przepływów, właściwości fizykochemicznych, a także od temperatury i ciśnienia wpływających na równowagę.
W absorpcji fizycznej składnik głównie rozpuszcza się w cieczy bez trwałej reakcji (np. rozpuszczanie gazu w rozpuszczalniku). W absorpcji reakcyjnej składnik reaguje w cieczy (np. neutralizacja), co może zmieniać wpływ temperatury i przesuwać równowagę. W pytaniach bez wzmianki o reakcji zwykle chodzi o absorpcję fizyczną.
Ograniczeniem mogą być dopuszczalne ciśnienia pracy aparatu, armatury i rurociągów, wymagania bezpieczeństwa oraz koszty sprężania gazu. Wtedy poprawę absorpcji uzyskuje się innymi metodami: chłodzeniem absorbentu, zwiększeniem powierzchni kontaktu, zmianą wypełnienia lub zwiększeniem strumienia absorbentu.
Najczęściej kontroluje się temperaturę absorbentu (na wejściu i wyjściu), ciśnienie w kolumnie, natężenia przepływu gazu i cieczy, spadek ciśnienia oraz jakość produktu (stężenie składnika w gazie oczyszczonym). Odchylenia T i p od zadanych wartości mogą szybko pogorszyć stopień pochłaniania.
Opanuj zależności jakościowe: niższa temperatura i wyższe ciśnienie zwykle zwiększają rozpuszczalność gazu w cieczy. Przećwicz rozpoznawanie, czy mowa o absorpcji fizycznej czy reakcyjnej, oraz kojarz, jakie wielkości operator realnie nastawia (T, p, przepływy). Warto przejrzeć przykłady z absorberów stosowanych w zakładach.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 40% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "W typowej absorpcji fizycznej rozpuszczalność gazu w cieczy rośnie przy niższej temperaturze i wyższym ciśnieniu."

Źródła:

  • Perry's Chemical Engineers' Handbook, rozdziały dotyczące gas absorption/stripping (równowaga i wpływ T oraz p), wydanie współczesne (źródło książkowe).
  • McCabe, Smith, Harriott: Unit Operations of Chemical Engineering, rozdział o absorpcji gazów (zależności równowagowe, prawo Henry’ego – ujęcie jakościowe), wydanie współczesne (źródło książkowe).
  • Coulson & Richardson's Chemical Engineering, tom dotyczący operacji jednostkowych i przenoszenia masy: absorpcja (wpływ temperatury i ciśnienia na rozpuszczalność), wydanie współczesne (źródło książkowe).

Materiały:

  • Podręczniki z inżynierii chemicznej: operacje jednostkowe (absorpcja gazów)
  • Rozdziały o równowadze gaz–ciecz i prawie Henry’ego w literaturze fizykochemicznej
  • Instrukcje ruchowe (DTR) i opisy technologiczne absorberów stosowanych w zakładzie

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego