Watomierz służy do pomiaru mocy czynnej. Moc czynna to ta część mocy w obwodzie elektrycznym, która odpowiada za rzeczywiste zużycie energii i wykonywanie pracy (np. napędzanie silnika, grzanie rezystora, zasilanie przetwornicy w sposób przekładający się na energię).
Dlaczego nie jest to "moc bierna"? Moc bierna wiąże się z elementami indukcyjnymi i pojemnościowymi: energia jest okresowo magazynowana w polu magnetycznym lub elektrycznym i oddawana z powrotem do źródła. Taka składowa nie opisuje bezpośrednio użytecznej pracy urządzenia, tylko obciążenie sieci prądem przesuniętym w fazie.
Dlaczego nie "moc pozorna"? Moc pozorna jest związana z iloczynem wartości skutecznych napięcia i prądu. W obwodach AC obejmuje zarówno składową czynną, jak i bierną, więc sama w sobie nie mówi, ile energii faktycznie jest zamieniane na pracę/ciepło. Do jej oceny stosuje się zwykle analizatory mocy lub obliczenia z pomiarów U oraz I, a nie klasyczny watomierz jako pojęcie podstawowe.
Dlaczego nie "moc chwilowa"? Moc chwilowa to wielkość zmieniająca się w czasie (zależna od przebiegów u(t) i i(t)). W praktyce pomiarowej najczęściej interesuje nas wartość uśredniona w czasie (właśnie moc czynna) lub inne wielkości energetyczne. Określenie "chwilowa" nie odpowiada standardowemu wskazaniu typowego watomierza w zadaniach szkolnych.
Wskazówka egzaminacyjna: kojarz nazwę watomierz z jednostką W (wat), która w typowych zadaniach odnosi się do mocy czynnej. Gdy pojawia się rozróżnienie na czynną/bierną/pozorną, pytanie zwykle sprawdza właśnie to przypisanie.
