KWALIFIKACJA SPL3 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 38.
Według której formuły Incoterms 2010 sprzedający dostarcza towar na statek w wyznaczonym porcie załadunku i dokonując odprawy celnej, ponosi do tego miejsca ryzyko utraty czy uszkodzenia ładunku, zaś kupujący na swój koszt dokonuje odprawy celnej importowej, zawiera umowę o przewóz towaru morzem, powiadamiając sprzedającego o nazwie statku, punkcie załadunku i terminie dostawy do portu?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
FOB oznacza, że sprzedający dostarcza towar na statek w uzgodnionym porcie załadunku i do tego momentu ponosi ryzyko utraty lub uszkodzenia ładunku oraz zwykle realizuje odprawę eksportową. Kupujący wskazuje statek, organizuje i opłaca przewóz morzem oraz wykonuje odprawę importową na własny koszt.

Pełne wyjaśnienie:

Reguła FOB (Free On Board) w Incoterms 2010 dotyczy typowo transportu morskiego/śródlądowego i opisuje sytuację, w której sprzedający realizuje dostawę poprzez umieszczenie towaru na statku w oznaczonym porcie załadunku. Z tym momentem wiąże się także przejście ryzyka: do chwili załadowania na statek ryzyko utraty lub uszkodzenia ładunku ponosi sprzedający, a po załadowaniu przechodzi ono na kupującego.

W opisie zadania występują kluczowe elementy charakterystyczne dla FOB: sprzedający ponosi ryzyko do portu załadunku i wykonuje odprawę celną eksportową, natomiast kupujący zawiera umowę przewozu morzem oraz przekazuje sprzedającemu dane operacyjne (np. nazwa statku, punkt załadunku, termin). Te cechy odróżniają FOB od pozostałych propozycji.

  • FAS (Free Alongside Ship) jest podobne, ale punkt dostawy jest wcześniejszy: towar ma być dostarczony wzdłuż burty statku, a nie "na statek". Jeżeli w treści mowa o dostarczeniu na statek, właściwsze jest FOB, nie FAS.
  • DAT (Delivered At Terminal) odnosi się do dostawy na terminalu (w miejscu przeznaczenia), a nie do portu załadunku i momentu załadunku na statek. Zwykle w DAT sprzedający organizuje dostarczenie do terminalu przeznaczenia, więc logika obowiązków i ryzyka jest inna niż w opisie.
  • CPT (Carriage Paid To) jest regułą "dla każdego rodzaju transportu" i zakłada, że to sprzedający zawiera umowę przewozu (płaci za przewóz do wskazanego miejsca). W zadaniu wyraźnie wskazano, że umowę przewozu morzem zawiera kupujący, więc CPT nie pasuje.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal, kto zawiera umowę przewozu (sprzedający czy kupujący), potem znajdź punkt dostawy ("wzdłuż burty", "na statek", "na terminalu", "do miejsca przeznaczenia"). Dopiero na końcu dopasuj regułę i zweryfikuj odprawę celną eksport/import.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
FOB (Free On Board) oznacza, że sprzedający dostarcza towar na statek w uzgodnionym porcie załadunku. Do tego momentu ponosi ryzyko, a po załadunku ryzyko przechodzi na kupującego. Kupujący zwykle organizuje i opłaca przewóz morzem oraz odprawę importową.
W FOB dostawa następuje, gdy towar zostanie załadowany na statek. W FAS dostawa jest wcześniejsza: sprzedający dostarcza towar wzdłuż burty statku w porcie załadunku. Różnica dotyczy więc punktu dostawy i momentu przejścia ryzyka.
FOB zakłada, że sprzedający kończy swoje główne zobowiązanie w porcie załadunku (dostarcza na statek), a dalszy transport jest organizowany przez kupującego. Dlatego to kupujący wybiera armatora, ustala fracht i przekazuje sprzedającemu informacje o statku i terminach.
W FOB ryzyko przechodzi ze sprzedającego na kupującego w chwili, gdy towar zostanie załadowany na statek w oznaczonym porcie załadunku. To ważne w sporach o uszkodzenia powstałe podczas operacji portowych: liczy się moment "na statku", a nie np. w magazynie.
W typowym ujęciu Incoterms sprzedający jest odpowiedzialny za formalności eksportowe, czyli m.in. odprawę celną wywozową, aby towar mógł legalnie opuścić kraj. Kupujący natomiast wykonuje formalności importowe w kraju przeznaczenia, na swój koszt i ryzyko.
Port załadunku to miejsce, w którym towar jest ładowany na statek w ramach realizacji dostawy (np. w FOB lub FAS). To nie musi być port docelowy. W zadaniach egzaminacyjnych rozpoznanie "portu załadunku" pomaga ustalić, czy mowa o regułach morskich i kiedy przechodzi ryzyko.
DAT (Delivered At Terminal) dotyczy dostawy na terminalu w miejscu przeznaczenia, gdzie towar jest postawiony do dyspozycji kupującego po wyładunku. Nie opisuje sytuacji "dostarczenia na statek" w porcie załadunku. To zupełnie inny punkt dostawy i inny podział organizacji transportu.
W CPT sprzedający zawiera umowę przewozu i opłaca transport do wskazanego miejsca, choć ryzyko przechodzi wcześniej (przy przekazaniu przewoźnikowi). Jeśli w treści zadania jest, że kupujący zawiera umowę przewozu morzem, to CPT nie może być poprawne.
Kupujący zwykle informuje o nazwie statku, miejscu/punkcie załadunku i terminie, aby sprzedający mógł dostarczyć towar w odpowiednim czasie i zorganizować operacje portowe. W praktyce obejmuje to także instrukcje spedycyjne i wymagania dokumentacyjne do odprawy eksportowej.
Najczęstsze pomyłki to: mylenie FOB z FAS (różny punkt dostawy), wybieranie reguł "terminalowych" jak DAT tylko dlatego, że w treści jest port/terminal, oraz ignorowanie tego, kto zawiera umowę przewozu. Dobra metoda to zawsze sprawdzić: miejsce dostawy, ryzyko, przewóz, cło.
info

Około 63% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "FOB oznacza, że sprzedający dostarcza towar na statek w uzgodnionym porcie załadunku i do tego momentu ponosi ryzyko utraty lub uszkodzenia ładunku oraz zwykle realizuje odprawę eksportową."

Źródła:

  • International Chamber of Commerce (ICC), "Incoterms 2010", reguła FOB (Free On Board) – opis obowiązków stron i moment przejścia ryzyka, publikacja ICC, 2010
  • International Chamber of Commerce (ICC), "Incoterms 2010", reguła FAS (Free Alongside Ship) – porównanie punktu dostawy vs FOB, publikacja ICC, 2010
  • International Chamber of Commerce (ICC), "Incoterms 2010", reguły CPT oraz DAT – zasady zawarcia umowy przewozu i miejsce dostawy, publikacja ICC, 2010

Materiały:

  • Oficjalna publikacja ICC z tekstem reguł Incoterms 2010 (sekcje dotyczące FOB, FAS, DAT, CPT)
  • Porównawcze tabele reguł Incoterms (obowiązki/ryzyko/koszty) używane w logistyce morskiej
  • Materiały dydaktyczne z podstaw spedycji i handlu zagranicznego (transport morski, porty)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego