KWALIFIKACJA BPO1 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 39.
Według zamieszczonej tabeli zapadalność na choroby zawodowe
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi zapadalności na choroby zawodowe w Polsce w latach 2001-2015.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odpowiedź "w roku 2015 w stosunku do roku 2001 w rozliczeniu ogółem spadła prawie trzykrotnie" wynika z porównania wartości wskaźnika "ogółem" dla lat 2001 i 2015 w tabeli.
Jeśli wartość z 2015 r. jest ok. trzy razy mniejsza niż z 2001 r., opis "prawie trzykrotnie" jest właściwy.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu trzeba oprzeć się wyłącznie na danych liczbowych z tabeli i poprawnie zinterpretować zwrot "spadła prawie trzykrotnie". Oznacza to, że wartość wskaźnika zapadalności w 2015 r. jest w przybliżeniu trzy razy mniejsza niż w 2001 r. W praktyce sprawdza się to przez porównanie kolumny/wiersza "ogółem" dla obu lat i ocenę relacji (ilorazu) między wartościami.

Poprawna teza dotyczy porównania 2015 vs 2001 w ujęciu ogółem. To istotne, bo tabela zwykle pokazuje kilka przekrojów (np. kobiety, mężczyźni, ogółem), a pomyłka polega często na odczytaniu danych z niewłaściwej kolumny.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Stwierdzenia o wzroście u kobiet i spadku u mężczyzn (lub odwrotnie) wymagają, aby w tabeli faktycznie było widać przeciwne kierunki trendu dla płci. Jeżeli tabela pokazuje spadek (albo brak wzrostu) w obu grupach lub nie potwierdza takiej zależności, takie odpowiedzi są niezgodne z danymi.
  • Teza "w roku 2015 w stosunku do roku 2010 … spadła prawie dwukrotnie" dotyczy innej pary lat. Nawet gdy w latach 2010–2015 występuje spadek, nie przesądza to o skali "prawie dwukrotnie", a przede wszystkim nie odpowiada na porównanie 2015 do 2001, które wynika z odczytu trendu długookresowego.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw znajdź właściwy przekrój ("ogółem"), następnie odczytaj dwie wartości z podanych lat i dopiero wtedy oceń skalę zmiany. Zwroty "prawie dwukrotnie/trzykrotnie" zawsze odnoszą się do porównania względnego, a nie do samego faktu spadku.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zapadalność (incydencja) to miara mówiąca, ile nowych przypadków danej choroby pojawia się w określonym czasie w danej populacji (np. pracujących). W zadaniach egzaminacyjnych zwykle porównuje się ją między latami lub grupami (kobiety, mężczyźni, ogółem).
"Spadła prawie trzykrotnie" oznacza, że wartość w roku późniejszym jest około 3 razy mniejsza niż w roku wcześniejszym. W praktyce porównujesz liczby: jeśli 2015 jest zbliżone do 1/3 wartości z 2001 (z niewielką różnicą), opis "prawie trzykrotnie" pasuje.
W tabelach statystycznych "ogółem" jest zwykle osobną kolumną lub wierszem i nie jest średnią "na oko". Najpierw upewnij się, że czytasz właściwą rubrykę. Potem dopiero porównuj lata. To zmniejsza ryzyko pomylenia trendu dla mężczyzn lub kobiet z trendem dla całej populacji.
Takie porównanie pokazuje trend długookresowy, czyli czy skala problemu rośnie czy maleje w dłuższym okresie. W praktyce BHP pomaga to oceniać, czy działania profilaktyczne i zmiany organizacyjne mogą mieć odzwierciedlenie w statystykach chorób zawodowych.
Najczęściej myli się kolumny (płeć vs ogółem), wybiera niewłaściwe lata (np. 2010 zamiast 2001), albo interpretuje "dwukrotnie/trzykrotnie" jako różnicę, a nie relację. Pomaga zasada: wskaż rubrykę, odczytaj dwie liczby, dopiero potem oceniaj kierunek i skalę zmiany.
Niekoniecznie. Spadek może wynikać także ze zmian w strukturze zatrudnienia, ekspozycji na czynniki szkodliwe, diagnostyce i orzecznictwie, zgłaszalności lub metodologii zbierania danych. Na egzaminie liczy się jednak zgodność wniosku z tabelą, a nie interpretacja przyczyn.
Jeśli liczby są proste, można ocenić relację w przybliżeniu: sprawdź, czy wartość z późniejszego roku jest bliska połowie (spadek prawie dwukrotny) albo jednej trzeciej (spadek prawie trzykrotny) wartości z wcześniejszego roku. Zwracaj uwagę na słowo "prawie", które dopuszcza niewielką różnicę.
Gdy pytanie lub warianty odpowiedzi odnoszą się do danych zagregowanych dla całej populacji, a tabela jednocześnie pokazuje rozbicie na grupy (np. kobiety i mężczyźni). Wtedy "ogółem" jest osobnym wynikiem i tylko on pozwala prawidłowo ocenić trend dla wszystkich pracujących.
Kluczowe są: kierunek zmian (trend), grupy ryzyka, branże lub czynniki sprzyjające zachorowaniom oraz umiejętność czytania zestawień statystycznych. Technik BHP wykorzystuje to do planowania działań profilaktycznych, szkoleń i priorytetów kontroli narażeń w środowisku pracy.
Ćwicz szybkie czytanie tabel: identyfikuj nagłówki, jednostki i przekroje (ogółem/płeć), a potem wykonuj proste porównania między latami. Pomaga robienie krótkich notatek: "2015 vs 2001" oraz "ogółem", żeby nie przełączyć się na inną kolumnę w trakcie analizy.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 54% zdających egzamin. trudne

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw epidemiologii i statystyki w ochronie zdrowia pracujących
  • Materiały dydaktyczne z analizy danych i wykresów/tabel na potrzeby BHP
  • Oficjalne roczne raporty i zestawienia statystyczne dotyczące chorób zawodowych (publikacje instytucji publicznych)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego