KWALIFIKACJA BUD19 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 12.
Które wielkości należy pomierzyć w osnowie pomiarowej przedstawionej na szkicu, założonej w celu inwentaryzacji powykonawczej budynku?
Ilustracja przedstawia szkic geodezyjny, który jest częścią egzaminu zawodowego dla technika geodety w kwalifikacji B35.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W osnowie pomiarowej zakładanej do inwentaryzacji powykonawczej położenie punktów w planie wyznacza się z obserwacji planarnych.
Do tego służą odległości oraz kąty poziome. Przewyższenia i kąty pionowe dotyczą głównie wysokości (niwelacji/3D) i nie są podstawowym zestawem dla typowej osnowy sytuacyjnej.

Pełne wyjaśnienie:

W inwentaryzacji powykonawczej budynku kluczowe jest wiarygodne wyznaczenie położenia punktów charakterystycznych (np. naroży) w układzie odniesienia. Jeżeli osnowa pomiarowa ze szkicu ma charakter sytuacyjny (czyli służy do wyznaczenia położenia w planie), to podstawą obliczeń są wielkości planarne: odległości oraz kąty poziome. Z takich obserwacji można obliczyć współrzędne punktów osnowy i następnie współrzędne punktów szczegółów sytuacyjnych budynku.

Odpowiedź "odległości i kąty poziome" jest poprawna, bo jest to typowy zestaw danych w pomiarach tachimetrycznych/geometrycznych w poziomie, gdy celem jest geometria w planie (2D). Pozostałe propozycje są błędne, ponieważ mieszają pomiary sytuacyjne z wysokościowymi albo dobierają wielkości niewystarczające do rozwiązania zadania:

  • "Odległości i kąty pionowe" – sam kąt pionowy nie zastępuje kąta poziomego potrzebnego do określenia kierunków w planie; to wielkość związana z nachyleniem linii celowej i komponentem wysokościowym.
  • "Przewyższenia i kąty poziome" – przewyższenia dotyczą różnic wysokości i nie dostarczają informacji o skali/odległościach w planie; bez odległości nie odtworzy się geometrycznie sieci w poziomie w typowym układzie.
  • "Przewyższenia i kąty pionowe" – to zestaw stricte wysokościowy, który nie daje podstaw do wyznaczenia geometrii w planie, czyli tego, co jest niezbędne do sytuacyjnej inwentaryzacji budynku.

W praktyce elementy wysokościowe (np. przewyższenia) dobiera się wtedy, gdy dokumentacja wymaga również wiarygodnego wyznaczenia wysokości punktów (H) lub kontroli spadków, ale nie jest to podstawowy zestaw dla samej osnowy sytuacyjnej do wyznaczenia położenia w planie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Osnowa pomiarowa to zbiór stabilizowanych lub wyznaczonych punktów, które stanowią podstawę do wykonywania dalszych pomiarów. Umożliwia odniesienie pomiaru szczegółów (np. naroży budynku) do spójnego układu współrzędnych i kontrolę dokładności prac terenowych.
W osnowie nastawionej na wyznaczenie położenia punktów w planie najczęściej mierzy się odległości oraz kąty poziome. Taki zestaw pozwala obliczyć współrzędne punktów osnowy i następnie wyznaczać położenie szczegółów sytuacyjnych obiektu.
Kąty poziome opisują kierunki w płaszczyźnie poziomej, czyli bezpośrednio służą do wyznaczenia geometrii w planie (2D). Kąty pionowe informują o nachyleniu celowej i są związane głównie z komponentem wysokościowym, więc same nie rozwiążą zadania sytuacyjnego.
Przewyższenie to różnica wysokości między punktami. Mierzy się je w pomiarach wysokościowych, np. przy niwelacji, wyznaczaniu rzędnych terenu, spadków lub gdy dokumentacja wymaga podania wysokości punktów. Nie jest to podstawowa wielkość do samej geometrii w planie.
Nie zawsze. Często konieczne jest przede wszystkim określenie położenia elementów w planie, co wynika z pomiarów odległości i kątów poziomych. Pomiary wysokościowe wykonuje się wtedy, gdy trzeba określić rzędne, spadki lub inne parametry zależne od wysokości.
Pomiar sytuacyjny dotyczy położenia w planie (współrzędne X,Y) i typowo łączy odległości z kątami poziomymi. Pomiar wysokościowy dotyczy wysokości (H) i opiera się na przewyższeniach/niwelacji albo obserwacjach związanych z pionem. Zwracaj uwagę, czy pytanie mówi o "położeniu" czy o "wysokości".
Najczęstszy błąd to automatyczne dodawanie przewyższeń lub kątów pionowych "bo to też się mierzy tachimetrem". Drugi błąd to nieuwzględnienie celu: jeśli chodzi o geometrię w planie, brak kątów poziomych lub odległości uniemożliwia prawidłowe wyznaczenie sieci.
Kąty pionowe wykorzystuje się, gdy analizuje się nachylenie celowej i zależy na informacji o komponencie pionowym obserwacji (np. do obliczeń związanych z wysokością lub redukcjami). W zadaniach stricte sytuacyjnych (plan) same kąty pionowe nie zastąpią danych planarnych.
Najczęściej używa się tachimetru/teodolitu z dalmierzem (stacja totalna), który umożliwia pomiar kątów poziomych oraz odległości. W prostszych pracach odległości można mierzyć taśmą, ale w osnowach roboczych do inwentaryzacji budynków standardem jest pomiar instrumentem kątowo-liniowym.
Przećwicz rozpoznawanie celu osnowy: sytuacyjny (plan) czy wysokościowy (rzędne). Ucz się par wielkości: plan = odległości + kąty poziome, wysokość = przewyższenia (niwelacja). Rozwiązuj zadania ze szkicami, bo często wymagają właściwej interpretacji.
info

Statystycznie 47% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że w osnowie pomiarowej zakładanej do inwentaryzacji powykonawczej położenie punktów w planie wyznacza się z obserwacji planarnych.Do tego służą odległości oraz kąty poziome.

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Osnowa_geodezyjna - dostęp 2026-02-27
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Tachimetria - dostęp 2026-02-27
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Niwelacja - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Notatki/lekcje z geodezji inżynieryjnej dotyczące osnów pomiarowych i inwentaryzacji powykonawczej
  • Materiały dydaktyczne o tachimetrii (pomiary kątów poziomych i odległości) oraz ich zastosowaniu w wyznaczaniu współrzędnych
  • Materiały dydaktyczne o niwelacji i zastosowaniach przewyższeń w pomiarach wysokościowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego