KWALIFIKACJA MEC5 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 23.
Wiertło przedstawione na rysunku posiada chwyt typu
Ilustracja przedstawia dwa rysunki techniczne wierteł, które są używane w kontekście egzaminu zawodowego dla technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Chwyt cylindryczny ma stałą średnicę na całej długości części mocowanej i współpracuje typowo z uchwytem wiertarskim. Stożek Morse’a rozpoznaje się po wyraźnym stożku, a odmiany z płetwą mają dodatkowy element ustalający. Na rysunku wskazano wariant cylindryczny (HE).

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu trzeba rozpoznać rodzaj chwytu wiertła (część, za którą narzędzie jest mocowane w uchwycie lub oprawce). Rozpoznanie opiera się przede wszystkim na geometrii chwytu, a dopiero w drugiej kolejności na oznaczeniach spotykanych w opisach narzędzi.

Dlaczego poprawna jest odpowiedź "cylindrycznego HE"?
Chwyt cylindryczny ma kształt walca – średnica części mocowanej jest zasadniczo stała, bez stożkowego zwężania typowego dla chwytu Morse’a. Taki chwyt jest powszechny w wiertłach do mocowania w klasycznym uchwycie wiertarskim. Oznaczenie "HE" bywa stosowane w praktyce katalogowej/zakładowej do rozróżnienia odmian, ale kluczowa jest identyfikacja: to nadal chwyt cylindryczny.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "stożkowego Morse’a" – chwyt Morse’a jest stożkowy i przeznaczony do gniazd stożkowych (np. we wrzecionie lub tulei). Jeśli na rysunku nie ma wyraźnego stożka, ta odpowiedź jest błędna.
  • "cylindrycznego pełnego" – to opis zbyt ogólny i może być mylący, bo nie rozstrzyga odmiany wskazanej w kluczu (tu podano wariant cylindryczny z oznaczeniem "HE"). W zadaniu chodzi o konkretny typ wg podanych opcji.
  • "cylindrycznego z płetwą" – taka odmiana ma dodatkowy element ustalający/napędowy (płetwę), który zwykle da się zauważyć jako charakterystyczny detal. Jeżeli rysunek go nie pokazuje, nie należy tej odpowiedzi wybierać.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw oceń kształt (walec czy stożek), potem szukaj dodatkowych cech (płetwa, spłaszczenia, rowki). Nie wybieraj "Morse’a" tylko dlatego, że to znane hasło – zawsze porównuj z rysunkiem.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Chwyt wiertła to część narzędzia przeznaczona do zamocowania w uchwycie lub oprawce. Jego kształt decyduje o tym, jak wiertło przenosi moment obrotowy, jak jest ustalane osiowo oraz z jakim osprzętem (uchwyt, tuleja, wrzeciono) będzie poprawnie współpracować.
Chwyt cylindryczny rozpoznasz po tym, że część mocowana ma kształt walca: średnica jest zasadniczo stała na długości chwytu i nie tworzy stożka. Zwykle nie ma też elementów typowych dla chwytów specjalnych (np. płetwy). Taki chwyt mocuje się najczęściej w uchwycie wiertarskim.
Stożek Morse’a ma wyraźnie stożkowy kształt (zwęża się), dzięki czemu samocentruje się w gnieździe stożkowym i pewnie przenosi obciążenia. Chwyt cylindryczny ma stałą średnicę i zwykle wymaga uchwytu wiertarskiego. Różnica wynika głównie z geometrii i sposobu mocowania.
Uchwyt wiertarski jest projektowany do chwytów cylindrycznych, które zaciska szczękami na stałej średnicy. Stożek Morse’a powinien pracować w gnieździe stożkowym, bo wtedy jest samohamowny i osiowo ustalony. Zaciskanie stożka w szczękach może pogorszyć bicie i pewność mocowania.
"Chwyt z płetwą" oznacza odmianę, w której na chwycie występuje dodatkowy element (płetwa) pełniący funkcję ustalającą lub współpracującą z mechanizmem napędowym/oparciem. W zadaniach egzaminacyjnych taki detal powinien być widoczny na rysunku jako charakterystyczne wypłaszczenie lub występ.
Nie. Chwyt cylindryczny może być gładki lub mieć spłaszczenia zależnie od wykonania i przeznaczenia, ale kluczowa pozostaje stała średnica (walec). Spłaszczenia mogą poprawiać przenoszenie momentu lub ułatwiać zacisk, jednak ich obecność nie zmienia tego, że jest to chwyt cylindryczny.
Najczęstsze pomyłki to: automatyczne wybieranie "stożka Morse’a" bez sprawdzenia zwężania, mylenie fazy/zaokrąglenia z kształtem stożkowym oraz nieuwzględnianie detali takich jak płetwa. Pomaga zasada: najpierw oceń walec vs stożek, dopiero potem szukaj cech dodatkowych.
Wiertła z chwytem Morse’a spotyka się często przy większych średnicach i w obrabiarkach, które mają gniazda stożkowe we wrzecionie lub używają tulei redukcyjnych. Takie mocowanie jest sztywne i dobrze przenosi obciążenia. W warsztacie wymaga jednak kompatybilnych oprawek i prawidłowego doboru stożka.
Dla chwytu cylindrycznego typowo dobiera się uchwyt wiertarski o odpowiednim zakresie średnic i sprawdza długość mocowania. Dla chwytu Morse’a dobiera się zgodny stożek w wrzecionie albo tuleję redukcyjną/adaptor. Zasada: geometria chwytu musi odpowiadać geometrii gniazda, inaczej rośnie bicie i ryzyko wysunięcia.
Ćwicz rozpoznawanie na rysunkach i realnych narzędziach: porównuj walec i stożek, szukaj cech wyróżniających (np. płetwa, inne zakończenia). Ucz się również, z jakim osprzętem dany chwyt współpracuje. Na egzaminie analizuj kształt, a nie tylko nazwę odpowiedzi.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 58% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Chwyt cylindryczny ma stałą średnicę na całej długości części mocowanej i współpracuje typowo z uchwytem wiertarskim."

Materiały:

  • Podręczniki do obróbki skrawaniem: narzędzia skrawające i ich budowa
  • Instrukcje/DTR obrabiarek: rozdziały o mocowaniu narzędzi i rodzajach oprawek
  • Katalogi narzędziowe producentów wierteł (rysunki techniczne chwytów)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego