KWALIFIKACJA BUD13 - CZERWIEC 2019 (test 2)

PYTANIE NR 25.
Wirnik turbosprężarki napędzany jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wirnik (turbina) turbosprężarki jest napędzany energią strumienia spalin opuszczających silnik.
Gazy wylotowe przepływają przez turbinę, rozpędzają ją, a wałek przenosi napęd na sprężarkę, która tłoczy powietrze do cylindrów.

Pełne wyjaśnienie:

Turbosprężarka składa się z dwóch głównych części połączonych wspólnym wałkiem: turbiny po stronie układu wydechowego oraz sprężarki po stronie układu dolotowego.

Poprawna odpowiedź: "gazami wylotowymi z silnika". To spaliny (gazy wylotowe) niosą energię cieplną i kinetyczną, która podczas przepływu przez kierownice i łopatki turbiny zamienia się na moment obrotowy. W efekcie wirnik turbiny rozpędza się do bardzo dużych prędkości, a poprzez wałek napędza wirnik sprężarki, która zasysa i spręża powietrze doładowujące silnik.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "wałkiem rozrządu silnika" – klasyczna turbosprężarka nie jest napędzana mechanicznie od rozrządu. Taki napęd byłby typowy raczej dla sprężarki mechanicznej (kompresora) napędzanej paskiem/kołami zębatymi, a nie dla turbiny spalinowej.
  • "podciśnieniem z układu dolotowego" – podciśnienie/zmiany ciśnienia w dolocie mogą występować w różnych stanach pracy, ale nie są źródłem energii do napędu turbiny. To sprężarka zwiększa ciśnienie w dolocie, a turbina jest zasilana spalinami po spalaniu mieszanki.
  • "prądem elektrycznym z akumulatora" – standardowa turbosprężarka nie jest napędzana silnikiem elektrycznym. Istnieją rozwiązania wspomagające (np. elektryczne układy wspomagania doładowania), ale w typowym ujęciu egzaminacyjnym zasada działania turbosprężarki opiera się na napędzie spalinami.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pada "turbosprężarka", skojarz ją z odzyskiem energii spalin. Jeśli pojawia się napęd paskiem/wałkiem – to częściej dotyczy sprężarki mechanicznej, a nie turbosprężarki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Turbinę turbosprężarki napędzają gazy wylotowe (spaliny) wypływające z silnika. Strumień spalin przepływa przez część turbinową i oddaje energię łopatkom, co powoduje obrót wałka połączonego ze sprężarką po stronie dolotu.
Turbosprężarka wykorzystuje energię spalin do napędu turbiny i sprężarki. Sprężarka mechaniczna (kompresor) jest zwykle napędzana mechanicznie od silnika (np. paskiem). W praktyce oba układy zwiększają ilość powietrza w cylindrach, ale mają inne źródło napędu.
Doładowanie zwiększa masę powietrza doprowadzaną do cylindrów, co pozwala spalić więcej paliwa w tym samym cyklu. Efektem jest wyższy moment i moc, co jest ważne w maszynach do robót ziemnych i drogowych pracujących pod dużym obciążeniem.
W typowym ujęciu turbosprężarka nie jest napędzana akumulatorem, tylko spalinami. Istnieją rozwiązania elektrycznego wspomagania doładowania, ale to osobne konstrukcje. Na egzaminie, gdy mowa o turbosprężarce, poprawna zasada napędu to energia gazów wylotowych.
Strona turbiny jest połączona z kolektorem wydechowym i ma wlot spalin oraz wylot do układu wydechowego. Strona sprężarki jest wpięta w dolot: zasysa powietrze z filtra i tłoczy je do intercoolera/kolektora dolotowego.
Jeśli spaliny "uciekają" przed turbiną (nieszczelny kolektor, połączenia), do turbiny dociera mniejszy strumień i mniejsza energia. Turbina kręci się wolniej, a sprężarka wytwarza mniejsze ciśnienie doładowania, co daje spadek mocy i gorszą reakcję na obciążenie.
Skuteczne doładowanie pojawia się, gdy przepływ spalin i ich energia są wystarczające do rozpędzenia turbiny. Zależy to od obciążenia i prędkości obrotowej silnika. W praktyce przy niskich obrotach może występować "opóźnienie", a przy wzroście obciążenia doładowanie rośnie.
Typowe objawy to spadek mocy, dymienie, głośniejsza praca (gwizd), wycieki oleju w dolocie/wydechu oraz błędy ciśnienia doładowania (w nowszych układach). W maszynach roboczych może to skutkować wolniejszą pracą osprzętu i gorszym uciągiem pod obciążeniem.
Wirnik to element wirujący (w turbinie lub sprężarce) z łopatkami. Wirnik turbiny zamienia energię spalin na obrót wałka, a wirnik sprężarki zamienia obrót wałka na sprężanie powietrza. Bez wirnika nie byłoby przekazania energii i nie powstałoby doładowanie.
Najczęstsze pomyłki to mylenie turbosprężarki ze sprężarką mechaniczną (wybór napędu wałkiem/paskiem) oraz przypisywanie napędu podciśnieniu w dolocie. Pomaga zapamiętać: turbina = wydech = spaliny, sprężarka = dolot = powietrze.
info

Statystycznie 68% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • Garrett Motion – Turbo Basics (zasada działania turbosprężarki), https://www.garrettmotion.com/racing-and-performance/performance/ (dostęp: 2026-03-01)
  • BorgWarner – Turbochargers: How it works / Technology overview, https://www.borgwarner.com/technologies/turbochargers (dostęp: 2026-03-01)
  • Bosch – Bosch Automotive Handbook (rozdział dot. doładowania/turbocharging), 10th Edition, Wiley, 2018

Materiały:

  • Podręczniki/kompendia z budowy pojazdów i silników spalinowych (dział: doładowanie)
  • Materiały producentów turbosprężarek (opis zasady działania, schematy przepływu)
  • Instrukcje obsługi i serwisowe maszyn roboczych z silnikami diesla (układ dolotowy/wydechowy, doładowanie)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego