KWALIFIKACJA MED9 - CZERWIEC 2024

PYTANIE NR 21.
Wiskozymetr służy do pomiaru
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wiskozymetr to przyrząd przeznaczony do oznaczania lepkości, czyli miary oporu, jaki ciecz stawia podczas płynięcia. Nie służy do badania gęstości (to rola m.in. areometru/pyknometru), ani do testów ścieralności tabletek czy wytrzymałości mechanicznej nici, które wykonuje się innymi metodami i urządzeniami.

Pełne wyjaśnienie:

Wiskozymetr jest przyrządem służącym do pomiaru lepkości cieczy (dynamicznej lub kinematycznej, zależnie od metody). Lepkość opisuje, jak duży opór wewnętrzny występuje w cieczy podczas przepływu lub odkształcenia ścinającego. W praktyce farmaceutycznej parametr ten ma znaczenie m.in. dla syropów, roztworów, zawiesin i innych postaci ciekłych, bo wpływa na łatwość dawkowania, stabilność oraz odczucia pacjenta.

Odpowiedź "gęstości ciał stałych" jest niepoprawna, ponieważ gęstość wyznacza się innymi technikami (np. metodą objętościową, piknometrią, ważeniem hydrostatycznym) i dotyczy innej wielkości fizycznej niż lepkość. Sama lepkość nie mówi, ile "waży" dana objętość materiału, tylko jak materiał płynie.

Odpowiedź "odporności tabletek na ścieranie" odnosi się do badania ścieralności (friability) wykonywanego specjalnym przyrządem (friabilatorem) i procedurą polegającą na obrocie i mechanicznym obciążaniu tabletek. To test stałej postaci leku, niezwiązany z pomiarem lepkości cieczy.

Odpowiedź "wytrzymałości mechanicznej nici chirurgicznych" dotyczy badań materiałowych (np. rozciąganie, zrywanie) realizowanych na maszynach wytrzymałościowych. Wiskozymetr nie jest przeznaczony do testów takich wyrobów.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli pytanie dotyczy wiskozymetru, szukaj odpowiedzi związanej z płynięciem, oporem przepływu lub reologią. W przypadku gęstości, ścieralności czy wytrzymałości mechanicznej zwykle pojawiają się inne, charakterystyczne nazwy badań i urządzeń.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wiskozymetr to przyrząd laboratoryjny służący do pomiaru lepkości, czyli oporu wewnętrznego cieczy podczas płynięcia. W farmacji wykorzystuje się go m.in. do oceny właściwości syropów, roztworów i zawiesin oraz do kontroli powtarzalności sporządzania preparatów ciekłych.
Lepkość informuje, jak "gęsto" (w sensie płynięcia) zachowuje się ciecz: im większa lepkość, tym wolniej płynie i trudniej ją wstrząsnąć czy przelać. W praktyce wpływa to na łatwość odmierzania, dozowania, jednorodność zawiesin oraz komfort stosowania przez pacjenta.
Lepkość i gęstość to różne wielkości fizyczne. Gęstość mówi, jaka masa przypada na jednostkę objętości, a lepkość opisuje opór przeciw płynięciu. Do gęstości stosuje się inne metody (np. piknometrię), a wiskozymetr jest skonstruowany do oceny przepływu/ściania cieczy.
Najsilniej działa temperatura: dla wielu cieczy wzrost temperatury obniża lepkość. Znaczenie ma też skład (stężenie substancji, polimery, cukry), obecność cząstek (zawiesiny) oraz sposób przygotowania próbki (napowietrzenie, pęcherzyki, czas stabilizacji).
Pomiar lepkości stosuje się przy ocenie jakości i stabilności postaci ciekłych: syropów, kropli, zawiesin, emulsji i żeli. Pomaga też w doborze substancji pomocniczych zagęszczających oraz w porównywaniu serii preparatu, aby utrzymać powtarzalne właściwości użytkowe.
Tak, w wielu układach (np. żele, roztwory polimerów, zawiesiny) lepkość może zależeć od warunków pomiaru i szybkości ścinania. Takie materiały nazywa się nienewtonowskimi. Dlatego w praktyce ważne jest stosowanie tej samej metody i warunków pomiaru przy porównywaniu wyników.
Wiskozymetr dotyczy cieczy i ich płynięcia. Badania tabletek (np. ścieralność, twardość) odnoszą się do postaci stałej i wykonuje się je innymi urządzeniami oraz procedurami mechanicznymi. Na egzaminie słowa kluczowe "lepkość", "płynięcie", "reologia" prowadzą do wiskozymetru.
Ma sens wtedy, gdy sporządzasz preparaty ciekłe lub półpłynne, w których lepkość wpływa na dawkowanie i stabilność (np. zawiesiny doustne, roztwory o dużym stężeniu, żele). Kontrola lepkości pomaga utrzymać powtarzalność między wykonaniami oraz szybciej wykryć błąd w składzie lub technologii.
Najczęściej myli się lepkość z gęstością, bo oba pojęcia dotyczą cieczy i kojarzą się z "gęstością" w języku potocznym. Drugi błąd to wybór odpowiedzi związanej z tabletkami, bo tematyka kontroli jakości tabletek jest często ćwiczona. Pomaga zapamiętać: wiskozymetr = opór płynięcia.
Utrwal definicje: lepkość vs gęstość, oraz skojarz przyrządy z tym, co mierzą. W notatkach zrób tabelę: przyrząd → wielkość → przykład zastosowania w farmacji. Ćwicz też rozpoznawanie, czy pytanie dotyczy cieczy (lepkość) czy ciał stałych (twardość/ścieralność).
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 74% zdających egzamin. średnio łatwe

Według specjalistów z branży: "Wiskozymetr to przyrząd przeznaczony do oznaczania lepkości, czyli miary oporu, jaki ciecz stawia podczas płynięcia."

Źródła:

  • Wikipedia (pl): "Wiskozymetr" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Wiskozymetr (dostęp: 2026-03-02)
  • Encyclopaedia Britannica: "Viscometer" – https://www.britannica.com/technology/viscometer (dostęp: 2026-03-02)
  • IUPAC Compendium of Chemical Terminology (Gold Book): "viscosity" – https://goldbook.iupac.org/terms/view/V06627 (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręczniki z fizykochemii i reologii dla kierunków medycznych/farmaceutycznych (rozdziały o lepkości i metodach pomiaru)
  • Materiały dydaktyczne z technologii postaci leku (właściwości cieczy i układów dyspersyjnych)
  • Instrukcje obsługi i metodyki pomiarowe do wiskozymetrów (procedury, wpływ temperatury, kalibracja)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego