W kosztorysowaniu i przedmiarowaniu każdej pozycji przypisuje się właściwą jednostkę miary, która odpowiada temu, jak dana robota lub nakład jest mierzony i rozliczany. Kluczowe jest rozróżnienie:
- obmiaru robót (np. m2, m3) – ile wykonano pracy w sensie geometrycznym,
- nakładów pracy (robocizna) – najczęściej w r-g,
- materiałów – w jednostkach adekwatnych do materiału (np. m3, kg, szt.).
Zestaw "ściany działowe [m2], murarze [r-g], zaprawa [m3], tarcica obrzynana [m3]" jest spójny, ponieważ:
- Ściany działowe są typowo obmierzane z powierzchni, czyli w m2.
- Murarze to zasób robocizny, więc ich nakład wyraża się w r-g (roboczogodzina).
- Zaprawa jest materiałem zużywanym objętościowo, dlatego właściwe jest m3 (czasem spotyka się też inne jednostki zależnie od katalogu/technologii, ale m3 jest logiczne i często stosowane).
- Tarcica obrzynana w obrocie i zestawieniach materiałowych bywa ujmowana w m3 (objętość drewna).
Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne, bo wprowadzają niespójności lub nieadekwatne jednostki dla danego rodzaju pozycji:
- Warianty z materiałami liczonymi w sztukach (np. cegła, pustaki szklane) mogą być poprawne dla samych materiałów, ale cała sekwencja miesza kategorie i nie zachowuje kompletności (np. brak spójnej pary: robota–jednostka obmiaru i nakład–jednostka nakładu).
- Pojawienie się m-g odnosi się do pracy maszyn (maszynogodzina), a nie do "robotników"; przypisanie ludziom m-g jest typową pułapką skrótową.
- Jednostka r-g dla "środka transportowego" jest podejrzana: transport/sprzęt zwykle rozlicza się jako praca sprzętu (często m-g) albo inną miarą usługi, a nie roboczogodzinami ludzi, jeśli pozycja dotyczy sprzętu.
Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź, czy każda część odpowiedzi jest tego samego typu (robota w m2/m3, robocizna w r-g, sprzęt w m-g, materiał w kg/m3/szt.). Nie wybieraj zestawu tylko dlatego, że zawiera "znane" hasła budowlane.
