KWALIFIKACJA BPO1 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 20.
Które własności narządu wzroku nie decydują o jakości widzenia użytecznego?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Widzenie użyteczne ocenia się głównie przez cechy funkcjonalne: akomodację (ostrość na różne odległości), adaptację do zmian oświetlenia oraz stereoskopowość (widzenie przestrzenne). "Transmitancja" opisuje fizyczną przepuszczalność światła przez ośrodki oka, a nie sprawność funkcji widzenia.

Pełne wyjaśnienie:

W kontekście BHP i medycyny pracy "widzenie użyteczne" rozumie się praktycznie jako taki zestaw sprawności wzrokowych, który pozwala bezpiecznie wykonywać zadania zawodowe: rozpoznawać szczegóły, reagować na zmiany oświetlenia i prawidłowo oceniać odległości. Dlatego w ocenie jakości widzenia użytecznego najczęściej zwraca się uwagę na własności funkcjonalne narządu wzroku.

"Akomodacyjne" odnoszą się do zdolności zmiany mocy optycznej układu (głównie soczewki), aby uzyskać ostry obraz przedmiotów z różnych odległości. To bezpośrednio wiąże się z ostrością widzenia w pracy z bliska i z daleka, więc wpływa na widzenie użyteczne.

"Adaptacyjne" opisują przystosowanie do zmian natężenia oświetlenia (adaptacja do ciemności i do jasności). W realnych warunkach pracy (hala, magazyn, praca na zewnątrz, zmiany stref oświetlenia) ta sprawność decyduje o szybkości i jakości widzenia, a więc o bezpieczeństwie.

"Stereoskopowości" dotyczą widzenia obuocznego i percepcji głębi. Ma to znaczenie w zadaniach wymagających oceny odległości, precyzyjnej manipulacji, prowadzenia pojazdów czy pracy na wysokości, więc jest elementem praktycznej jakości widzenia.

"Transmitancyjne" odnoszą się natomiast do fizycznej przepuszczalności światła przez ośrodki optyczne oka (np. rogówkę, soczewkę, ciało szkliste). To jest cecha optyczna materiału/struktur, a nie typowa "funkcja" oceniana jako sprawność działania wzroku w badaniach użytkowych. Może wpływać pośrednio na obraz (np. przy zmętnieniach), ale sama w sobie nie jest standardową miarą funkcjonalnej jakości widzenia użytecznego w ujęciu praktycznym. Z tego powodu odpowiedź "Transmitancyjne." jest wskazywana jako ta, która nie decyduje o jakości widzenia użytecznego w sensie funkcjonalnym.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Widzenie użyteczne to praktyczna sprawność wzroku potrzebna do bezpiecznego wykonywania pracy: rozpoznawanie szczegółów, ocena odległości, orientacja w przestrzeni i reakcja na zmiany oświetlenia. W praktyce kojarzy się z parametrami ocenianymi w badaniach profilaktycznych, a nie z każdą cechą fizyczną oka.
Akomodacja umożliwia ostre widzenie na różne odległości. Przy komputerze decyduje o komforcie i szybkości odczytu, a w terenie o płynnym przenoszeniu wzroku między planami (np. tablica–narzędzie–otoczenie). Zaburzenia akomodacji mogą zwiększać zmęczenie i ryzyko błędu.
Adaptacja to przystosowanie do jasności i ciemności. W pracy, gdzie przechodzi się między strefami o różnym oświetleniu (hala–magazyn–zewnątrz), wolna adaptacja oznacza gorszą widoczność przez pewien czas. To może zwiększać ryzyko potknięć, kolizji i błędnej oceny sytuacji.
Stereoskopowość (widzenie przestrzenne) wynika z widzenia obuocznego i pozwala oceniać głębię. Jest szczególnie ważna przy prowadzeniu pojazdów, obsłudze wózków, pracy na wysokości, montażu precyzyjnym i manipulacji narzędziami. Zaburzenia mogą utrudniać ocenę odległości.
Transmitancja opisuje, ile światła przechodzi przez ośrodki oka. Może wpływać pośrednio na obraz (np. gdy ośrodki są mniej przezroczyste), ale nie jest typową "funkcjonalną" własnością ocenianą jako sprawność widzenia użytecznego. W praktyce częściej bada się funkcje: ostrość, pole, barwy, stereopsję.
W zależności od stanowiska bada się m.in. ostrość wzroku (z korekcją i bez), widzenie obuoczne i stereopsję, pole widzenia oraz czasem widzenie barwne. Dobór testów wynika z ryzyka na stanowisku. Parametry czysto fizyczne (jak transmitancja) zwykle nie są podawane jako osobny wynik funkcjonalny.
Częsty błąd to traktowanie każdej cechy optycznej oka jako "własności decydującej o widzeniu użytecznym". Uczniowie mylą funkcje (akomodacja, adaptacja, stereoskopia) z parametrami fizycznymi ośrodków oka. Pomaga pytanie kontrolne: "czy to jest sprawność działania, czy cecha materiału/struktury?"
Własności funkcjonalne opisują działanie (co oko potrafi zrobić): wyostrzyć obraz, przystosować się do jasności, widzieć przestrzennie. Cechy fizyczne opisują właściwości struktur (np. przepuszczalność światła). Na egzaminie zwykle testuje się funkcje ważne dla wykonywania pracy.
Może to mieć znaczenie przy zadaniach wymagających precyzyjnej oceny odległości i głębi, np. prowadzeniu pojazdów, pracy na wysokości, obsłudze maszyn w ruchu czy montażu precyzyjnym. Ostateczną decyzję podejmuje lekarz medycyny pracy w zależności od wymagań stanowiska i ryzyka.
Ucz się "mapy pojęć": akomodacja = ostrość na odległość, adaptacja = zmiany oświetlenia, stereoskopia = głębia, a transmitancja = przepuszczalność światła przez ośrodki oka. Ćwicz rozpoznawanie, czy termin opisuje funkcję użyteczną w pracy, czy cechę fizyczną narządu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 40% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Widzenie użyteczne ocenia się głównie przez cechy funkcjonalne: akomodację (ostrość na różne odległości), adaptację do zmian oświetlenia oraz stereoskopowość (widzenie przestrzenne)."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Akomodacja (oko)" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Akomodacja_(oko) (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL): "Adaptacja wzroku" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Adaptacja_wzroku (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL): "Stereopsja" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Stereopsja (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Materiały z medycyny pracy dotyczące badań profilaktycznych narządu wzroku (skrypty/wykłady)
  • Podstawy okulistyki/fizjologii widzenia (rozdziały o akomodacji, adaptacji, widzeniu obuocznym)
  • Materiały BHP o oświetleniu stanowisk pracy i wymaganiach wzrokowych dla wybranych zawodów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego