Wzór Ca(OH)2 oznacza wodorotlenek wapnia. Zapis (OH) informuje, że w związku obecne są grupy hydroksylowe, czyli fragmenty złożone z tlenu i wodoru połączonych wiązaniem chemicznym. Taki "składnik wody" nie występuje tu jako osobna cząsteczka H2O, lecz jako element budowy związku.
Z tego powodu wodę "zawartą w cząsteczce" w sensie chemicznym określa się jako wodę konstytucyjną: jest ona związana w strukturze (wynika bezpośrednio ze wzoru i budowy chemicznej substancji). W praktyce analitycznej ma to znaczenie przy interpretacji suszenia i ogrzewania próbek: usunięcie wody zaadsorbowanej bywa łatwe (np. w suszarce), natomiast zmiana składu związanego chemicznie wymaga reakcji chemicznej (rozkładu), a nie tylko odparowania.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- "błonkowatej" odnosi się do wody zatrzymanej na powierzchni materiału (cienka warstwa, adsorpcja). Taka woda nie jest elementem wzoru sumarycznego substancji.
- "higroskopijnej" dotyczy wody pochłanianej z powietrza przez substancje higroskopijne. To również nie jest woda "w cząsteczce" wynikająca z zapisu Ca(OH)2, tylko efekt oddziaływania próbki z otoczeniem.
- "zeolitycznej" wiąże się z wodą obecną w porowatych strukturach (typowo zeolitycznych), uwięzioną w kanałach i możliwą do usunięcia bez zniszczenia szkieletu. Wodorotlenek wapnia nie jest tu opisywany jako materiał zeolitowy, a woda nie występuje w nim jako uwięziona cząsteczka H2O.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli pytanie mówi o wodzie "zawartej we wzorze" (np. OH w wodorotlenkach), myśl o wodzie związanej chemicznie. Jeśli mowa o wilgoci, przechowywaniu w otwartym naczyniu lub masie zmieniającej się na powietrzu, częściej chodzi o wodę zaadsorbowaną lub higroskopijną.
