Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA ELM3 - STYCZEŃ 2013



PYTANIE NR 44.
Woltomierz, podłączony do prądniczki tachometrycznej o stałej 10 V/1000 obr/min, wskazuje napięcie 7,5 V. Mierzona prędkość obrotowa jest równa
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Stała 10 V/1000 obr/min oznacza, że 1 V odpowiada 100 obr/min.
Przy wskazaniu 7,5 V prędkość wynosi: 7,5 × 100 obr/min = 750 obr/min. To typowe przeskalowanie liniowej zależności napięcia tachogeneratora od prędkości obrotowej.

Pełne wyjaśnienie:

Prądniczka tachometryczna (tachogenerator) wytwarza napięcie proporcjonalne do prędkości obrotowej. Podana "stała 10 V/1000 obr/min" mówi, jakie napięcie pojawia się przy prędkości 1000 obr/min.

Skoro dla 1000 obr/min jest 10 V, to dla 1 V przypada:

1000 obr/min ÷ 10 V = 100 obr/min na 1 V.

Woltomierz pokazuje 7,5 V, więc prędkość obrotowa wynosi:

7,5 V × 100 obr/min/V = 750 obr/min.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "75 obr/min" wynika zwykle z pomylenia skali i potraktowania 10 V/1000 obr/min jak 1 V/100 obr/min, a następnie błędnego przesunięcia przecinka (7,5 → 75).
  • "7 obr/min" to błąd intuicyjnego "dopasowania" liczby z wyniku napięcia (7,5 V), bez użycia stałej przetwornika i bez proporcji.
  • "7500 obr/min" to typowe przeszacowanie 10×, gdy ktoś zamiast przeliczyć 7,5/10, mnoży przez 1000 bez dzielenia przez 10.

W praktyce taka umiejętność jest potrzebna przy uruchamianiu napędów i diagnostyce czujników prędkości: znając stałą tachogeneratora, można szybko sprawdzić, czy odczyt napięcia jest zgodny z oczekiwaną prędkością.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest prądniczka tachometryczna i do czego służy?
Prądniczka tachometryczna (tachogenerator) to czujnik/przetwornik, który wytwarza napięcie proporcjonalne do prędkości obrotowej wału. Stosuje się ją w napędach i automatyce do pomiaru prędkości oraz do sprzężenia zwrotnego w układach regulacji.
Jak rozumieć stałą 10 V/1000 obr/min w tachogeneratorze?
Oznacza to, że przy prędkości 1000 obr/min tachogenerator daje 10 V. Ponieważ zależność jest liniowa, możesz przeliczać proporcją: 1 V odpowiada 100 obr/min, 5 V to 500 obr/min itd. Kluczowe jest zauważenie skali "na 1000".
Jak obliczyć prędkość obrotową z napięcia tachogeneratora?
Stosujesz proporcję: n = U / U1000 × 1000 obr/min, gdzie U to zmierzone napięcie, a U1000 to napięcie dla 1000 obr/min wynikające ze stałej. W tym typie zadań zwykle wystarczy przeliczyć "ile obr/min na 1 V".
Dlaczego w tym zadaniu wychodzi 750 obr/min, a nie 75 obr/min?
Bo stała jest podana dla 1000 obr/min. Skoro 10 V odpowiada 1000 obr/min, to 7,5 V musi odpowiadać 7,5/10 tej prędkości, czyli 0,75 × 1000 = 750 obr/min. Wynik 75 obr/min pojawia się po błędnym przesunięciu przecinka lub pominięciu skali.
Czy zależność napięcia od prędkości w tachogeneratorze zawsze jest liniowa?
W typowych zadaniach egzaminacyjnych zakłada się liniowość w zakresie pracy czujnika. W praktyce mogą wystąpić odchyłki (np. tolerancja elementu, spadki na szczotkach, obciążenie), ale do obliczeń szkolnych przyjmuje się model proporcjonalny zgodny ze stałą tachometryczną.
Jakie błędy najczęściej popełnia się przy zadaniach z tachogeneratorem?
Najczęstsze pomyłki to: nieuwzględnienie, że stała jest "na 1000 obr/min", odwrócenie proporcji (dzielenie zamiast mnożenia), mechaniczne dopasowanie cyfr (7,5 → 7 obr/min) oraz przeszacowanie 10× (np. 7500 obr/min) przez pominięcie dzielenia przez 10.
Czy woltomierz musi być podłączony pod obciążeniem tachogeneratora?
Do samego pomiaru napięcia zwykle dąży się do możliwie małego obciążenia (wysoka rezystancja wejściowa woltomierza), aby nie zaniżać wskazania. W zadaniach egzaminacyjnych najczęściej zakłada się pomiar "bez istotnego obciążenia", czyli zgodny z podaną stałą.
Jak sprawdzić, czy tachogenerator jest dobrze skalibrowany?
Porównuje się napięcie wyjściowe z prędkością odniesienia (np. ze znanego napędu lub innego czujnika, jak enkoder). Jeśli dla 1000 obr/min powinno być 10 V, to przy tej prędkości miernik powinien pokazać wartość bliską 10 V (z uwzględnieniem tolerancji i warunków pomiaru).
Jaka jest różnica między tachogeneratorem a enkoderem?
Tachogenerator daje sygnał analogowy (napięcie proporcjonalne do prędkości), a enkoder zwykle generuje impulsy cyfrowe, z których wylicza się prędkość i pozycję. Enkoder jest częściej stosowany w nowoczesnych układach sterowania, ale tachogenerator bywa spotykany w starszych napędach i w prostych aplikacjach.
Jak szybko policzyć wynik na egzaminie bez rozpisywania wzorów?
Najprościej policzyć "obr/min na 1 V". Dla 10 V/1000 obr/min masz 100 obr/min na 1 V. Potem mnożysz odczyt: 7,5 V × 100 = 750 obr/min. To minimalizuje ryzyko pomyłki ze skalą 1000.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 59% zdających egzamin. średnie

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Tachogenerator" – opis zależności napięcia od prędkości, https://pl.wikipedia.org/wiki/Tachogenerator (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia (EN), "Tachogenerator" – general description and proportionality principle, https://en.wikipedia.org/wiki/Tachogenerator (accessed 2026-02-28)

Materiały:

  • Podstawy metrologii elektrycznej (pomiary napięcia i interpretacja wyników)
  • Materiały dydaktyczne o czujnikach prędkości w mechatronice (tachogenerator, enkoder)
  • Zadania rachunkowe z proporcji i przeliczeń jednostek w automatyce/napędach
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego