KWALIFIKACJA CHM3 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 37.
Wskaż grupę substancji, które po rozpuszczeniu w wodzie są elektrolitami.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Elektrolit to substancja, która w wodzie tworzy jony, dzięki czemu roztwór przewodzi prąd. Sole (np. chlorek sodu), mocne zasady (wodorotlenek sodu) i mocne kwasy (kwas siarkowy(VI)) dysocjują w roztworze na jony. Gliceryna, glukoza i cukier rozpuszczają się, ale zwykle nie ulegają dysocjacji jonowej.

Pełne wyjaśnienie:

Roztwór wodny przewodzi prąd elektryczny wtedy, gdy zawiera ruchliwe nośniki ładunku, czyli jony. Substancje, które po rozpuszczeniu w wodzie tworzą jony (na skutek dysocjacji elektrolitycznej lub reakcji z wodą prowadzącej do powstania jonów), nazywa się elektrolitami. Typowe elektrolity w ujęciu szkolnym i laboratoryjnym to: sole, mocne kwasy oraz mocne zasady.

Odpowiedź "Chlorek sodu, wodorotlenek sodu, kwas siarkowy(VI)." jest poprawna, ponieważ:

  • chlorek sodu jest związkiem jonowym i w wodzie rozpada się na jony sodu i chlorkowe,
  • wodorotlenek sodu jest mocną zasadą, w roztworze daje jony sodu oraz wodorotlenkowe,
  • kwas siarkowy(VI) jest mocnym kwasem (co najmniej pierwszy etap dysocjacji zachodzi bardzo efektywnie), więc w roztworze powstają jony odpowiedzialne za przewodnictwo.

Pozostałe zestawy zawierają przynajmniej jedną substancję, która nie jest elektrolitem:

  • "Kwas solny, gliceryna, tlenek siarki(VI)." – kwas solny jest elektrolitem, ale gliceryna to związek organiczny, który zwykle nie dysocjuje na jony; dodatkowo tlenek siarki(VI) sam w sobie nie jest typowym przykładem elektrolitu (w praktyce rozważa się raczej produkty jego reakcji z wodą).
  • "Glukoza, kwas azotowy(V), wodorotlenek wapnia." – kwas azotowy(V) i wodorotlenek wapnia mogą dawać jony, ale glukoza jest nieelektrolitem (cząsteczki pozostają obojętne), więc cały zestaw nie spełnia warunku.
  • "Cukier, sól kuchenna, ocet." – cukier jest nieelektrolitem; "ocet" to mieszanina (roztwór kwasu octowego), a kwas octowy jest słabym elektrolitem, jednak obecność cukru eliminuje poprawność całej grupy.

Wskazówka egzaminacyjna: aby szybko rozpoznać elektrolity, sprawdź, czy w zestawie są wyłącznie związki jonowe albo mocne kwasy/zasady. Pojawienie się typowych związków organicznych (glukoza, gliceryna, sacharoza/cukier) zwykle oznacza, że zestaw nie składa się wyłącznie z elektrolitów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Elektrolit to substancja, której roztwór wodny zawiera jony i dzięki temu przewodzi prąd. Najczęściej są to sole oraz mocne kwasy i zasady. Im więcej jonów powstaje w roztworze, tym większe jest przewodnictwo.
Najprościej sprawdzić, czy związek jest jonowy (np. sól) albo czy jest mocnym kwasem lub mocną zasadą. Związki cząsteczkowe, zwłaszcza wiele organicznych (np. cukry, alkohole), zwykle nie tworzą jonów i są nieelektrolitami.
Chlorek sodu ma budowę jonową, więc w wodzie ulega dysocjacji na jony Na+ i Cl-. Te jony mogą się przemieszczać w polu elektrycznym, dlatego roztwór przewodzi prąd i zachowuje się jak elektrolit.
Zwykle nie. Glukoza i gliceryna dobrze rozpuszczają się w wodzie, ale pozostają w roztworze głównie jako cząsteczki obojętne, bez tworzenia jonów. Dlatego ich roztwory mają bardzo małe przewodnictwo w porównaniu z roztworami soli.
Najczęściej są to dobrze rozpuszczalne sole (np. chlorki, azotany metali alkalicznych), mocne kwasy nieorganiczne oraz mocne zasady. Dają one w roztworze dużo jonów, co ma znaczenie np. w konduktometrii i w przygotowaniu roztworów wzorcowych.
Wodorotlenek sodu jest mocną zasadą i w wodzie tworzy jony Na+ oraz OH-. Obecność jonów wodorotlenkowych silnie wpływa na przewodnictwo i pH roztworu, dlatego NaOH jest typowym przykładem elektrolitu.
Kwas octowy jest słabym elektrolitem: tylko część cząsteczek tworzy jony w roztworze, więc przewodnictwo jest mniejsze niż dla mocnych kwasów. Dodatkowo "ocet" to mieszanina, więc w zadaniach egzaminacyjnych bywa traktowany ostrożnie.
Częsty błąd to uznanie, że każda substancja rozpuszczalna w wodzie jest elektrolitem. Druga pułapka to "słowa-klucze" jak kwas/sól w jednym składniku zestawu: trzeba sprawdzić wszystkie pozycje, bo jedna nieelektrolitowa przekreśla całą grupę.
Przewodnictwo roztworu rośnie, gdy w roztworze jest więcej jonów i gdy jony są ruchliwe. Roztwory mocnych elektrolitów przewodzą dobrze, bo wytwarzają dużo jonów. Roztwory nieelektrolitów przewodzą słabo, bo brak w nich jonów.
Warto powtórzyć: (1) dysocjację soli, mocnych kwasów i zasad, (2) typowe nieelektrolity organiczne (cukry, alkohole), (3) różnicę między mocnym i słabym elektrolitem. Pomaga też łączenie tematu z konduktometrią i przygotowaniem roztworów.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 55% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Elektrolit to substancja, która w wodzie tworzy jony, dzięki czemu roztwór przewodzi prąd."

Źródła:

  • IUPAC Gold Book: "electrolyte" (definicja elektrolitu) – https://goldbook.iupac.org/terms/view/E01997 (dostęp: 2026-02-27)
  • OpenStax Chemistry 2e, sekcja o elektrolitach i przewodnictwie roztworów (Electrolytes) – https://openstax.org/books/chemistry-2e/pages/4-4-solution-concentrations (dostęp: 2026-02-27)
  • Khan Academy, temat: electrolytes and nonelectrolytes – https://www.khanacademy.org/science/chemistry/chemical-reactions-stoichiome/solutions-mixtures/a/electrolytes-and-nonelectrolytes (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręcznik chemii ogólnej: rozdział o dysocjacji elektrolitycznej i przewodnictwie roztworów
  • Materiały OpenStax Chemistry (sekcje o elektrolitach i przewodnictwie)
  • Notatki do konduktometrii: zależność liczby jonów od przewodnictwa

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego