KWALIFIKACJA HGT12 - TEST WIEDZY NR 1

PYTANIE NR 23.
Wskaż, który z poniższych hormonów jest odpowiedzialny za regulację poziomu glukozy we krwi po posiłku.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Insulina jest kluczowym hormonem obniżającym glikemię po posiłku: zwiększa wychwyt glukozy przez tkanki (m.in. mięśnie i tkankę tłuszczową) oraz nasila magazynowanie jej w postaci glikogenu. Pozostałe hormony nie pełnią głównej roli w poposiłkowym obniżaniu stężenia glukozy.

Pełne wyjaśnienie:

Po posiłku, zwłaszcza bogatym w węglowodany, stężenie glukozy we krwi rośnie. Organizm musi szybko przywrócić je do bezpiecznego zakresu. Hormonem, który przede wszystkim odpowiada za obniżenie glikemii poposiłkowej, jest insulina wydzielana przez komórki beta trzustki.

Insulina działa wielokierunkowo:

  • zwiększa wychwyt glukozy przez komórki (szczególnie w mięśniach i tkance tłuszczowej),
  • nasila syntezę glikogenu w wątrobie i mięśniach, czyli "odkładanie" glukozy w zapasie,
  • hamuje wytwarzanie glukozy przez wątrobę (ogranicza procesy podnoszące glikemię),
  • sprzyja procesom anabolicznym po jedzeniu, gdy dostępne są składniki odżywcze.

Dlatego odpowiedź "Insulina" jest poprawna: to główny mechanizm hormonalny, który przeciwdziała wzrostowi stężenia glukozy po posiłku.

Pozostałe propozycje są nieprawidłowe z następujących powodów:

  • "Glukagon" działa zasadniczo przeciwnie do insuliny: ma tendencję do podwyższania glikemii, uruchamiając uwalnianie glukozy (np. w okresie między posiłkami).
  • "Adrenalina" jest hormonem związanym głównie z reakcją stresową i mobilizacją energii; może podnosić stężenie glukozy, ale nie jest podstawowym hormonem regulującym glikemię po jedzeniu.
  • "Gastryna" to hormon przewodu pokarmowego regulujący przede wszystkim wydzielanie soku żołądkowego i czynność żołądka; nie jest kluczowym hormonem sterującym glikemią poposiłkową.

W praktyce żywienia warto pamiętać, że wielkość i tempo wzrostu glikemii po posiłku zależą m.in. od rodzaju węglowodanów, błonnika, dodatku białka i tłuszczu oraz wielkości porcji — a odpowiedź insulinowa jest fizjologiczną reakcją na ten wzrost.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Glikemia poposiłkowa to stężenie glukozy we krwi mierzone po jedzeniu (najczęściej rozpatrywane w ciągu ok. 1–2 godzin po posiłku). Rośnie, gdy węglowodany są trawione i wchłaniane, a następnie jest obniżana głównie dzięki działaniu insuliny.
Insulina ułatwia transport glukozy do komórek (szczególnie mięśni i tkanki tłuszczowej), wspiera magazynowanie glukozy jako glikogenu oraz ogranicza wytwarzanie glukozy przez wątrobę. W efekcie glukoza szybciej znika z krwiobiegu po posiłku.
Glukagon działa zasadniczo odwrotnie do insuliny: jego rolą jest podnoszenie glikemii, zwłaszcza między posiłkami, np. przez uwalnianie glukozy z zapasów. Dlatego nie jest hormonem "obniżającym cukier" po jedzeniu.
Tak, adrenalina może zwiększać dostępność glukozy, zwłaszcza w stresie lub wysiłku, gdy organizm potrzebuje szybkiej energii. Nie jest jednak głównym hormonem odpowiedzialnym za typową regulację glikemii po posiłku — tę funkcję pełni przede wszystkim insulina.
Gastryna to hormon przewodu pokarmowego, który pobudza wydzielanie kwasu solnego i wspiera czynność żołądka. Jej podstawowa rola dotyczy trawienia w żołądku, a nie kontroli poziomu glukozy we krwi, dlatego nie pasuje do pytania o glikemię poposiłkową.
Zwykle większy i szybszy wzrost glikemii wywołują produkty bogate w łatwo przyswajalne węglowodany (np. słodkie napoje, słodycze, białe pieczywo). Dodatek błonnika, białka i tłuszczu często spowalnia wchłanianie glukozy i "wygładza" krzywą poposiłkową.
Najczęściej myli się hormony o przeciwstawnym działaniu i wybiera glukagon zamiast insuliny. Inny błąd to skojarzenie adrenaliny ze "wzrostem energii" i uznanie jej za regulator po posiłku. Warto zawsze sprawdzić, czy pytanie dotyczy sytuacji "po posiłku", czy "na czczo".
Najczęściej wtedy, gdy po posiłku rośnie stężenie glukozy we krwi, szczególnie po daniach z większą ilością węglowodanów. Wydzielanie insuliny jest elementem prawidłowej odpowiedzi organizmu na dostarczone składniki odżywcze i ma na celu normalizację glikemii.
W insulinooporności tkanki słabiej reagują na insulinę, więc glukoza wolniej jest wychwytywana z krwi. Skutkiem mogą być wyższe i dłużej utrzymujące się wartości glikemii poposiłkowej. W praktyce żywienia ważny bywa dobór rodzaju węglowodanów i kontrola porcji.
Ucz się "par" o przeciwnym działaniu (insulina obniża glikemię, glukagon ją podnosi) oraz kojarz hormony z narządem i funkcją (trzustka–glukoza, żołądek–kwas solny). Pomaga też analizowanie kontekstu: "po posiłku" zwykle oznacza działanie insuliny.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 80% zdających egzamin. średnio łatwe

Specjaliści zwracają uwagę: "Insulina jest kluczowym hormonem obniżającym glikemię po posiłku: zwiększa wychwyt glukozy przez tkanki (m.in. mięśnie i tkankę tłuszczową) oraz nasila magazynowanie jej w postaci glikogenu."

Źródła:

  • NCBI Bookshelf (StatPearls): "Physiology, Insulin" (opis roli insuliny w regulacji glukozy) https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/ (dostęp: 2026-03-02)
  • NCBI Bookshelf (StatPearls): "Physiology, Glucagon" (działanie glukagonu i wpływ na glikemię) https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/ (dostęp: 2026-03-02)
  • MedlinePlus (NIH): "Blood sugar regulation / Insulin" (informacje edukacyjne o roli insuliny i cukru we krwi) https://medlineplus.gov/ (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z podstaw żywienia człowieka (gospodarka węglowodanowa, glikemia poposiłkowa)
  • Podstawy fizjologii człowieka: trzustka i hormony regulujące metabolizm
  • Artykuły edukacyjne o insulinie, glukagonie i regulacji stężenia glukozy we krwi (źródła akademickie/medyczne)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego