KWALIFIKACJA ELM1 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 27.
Wskaż narzędzie do wykonania gwintu wewnętrznego.
Ilustracja przedstawia cztery narzędzia używane w obróbce metalu, które mogą być częścią pytania egzaminacyjnego związanego
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Gwint wewnętrzny wykonuje się w otworze za pomocą gwintownika, który skrawa materiał podczas wkręcania narzędzia. Narzynka służy do gwintów zewnętrznych na prętach, a wiertło i rozwiertak wykonują/wykańczają otwór, nie nacinają gwintu.

Pełne wyjaśnienie:

Do wykonania gwintu wewnętrznego (czyli w otworze) stosuje się gwintownik. Jest to narzędzie skrawające, które podczas wkręcania w przygotowany otwór usuwa materiał i tworzy zarys gwintu. W praktyce najpierw wykonuje się otwór wiertłem o odpowiedniej średnicy pod gwint, następnie (często) lekko fazuje krawędź otworu i dopiero potem gwintuje.

Odpowiedź "gwintownik" jest poprawna, ponieważ jako jedyna wskazuje narzędzie przeznaczone do nacinania gwintu w otworze. W zależności od technologii można używać gwintowników ręcznych (zwykle zestaw: zdzierak/pośredni/wykańczak) albo maszynowych, ale zasada przeznaczenia pozostaje ta sama: gwintownik = gwint wewnętrzny.

Typowe błędne wybory wynikają z mylenia funkcji narzędzi:

  • "Narzynka" jest narzędziem do gwintów zewnętrznych (na wałku/pręcie). Może być mylona, bo również "robi gwint", ale w innym miejscu detalu.
  • "Wiertło" służy do wykonania otworu, a nie do ukształtowania zarysu gwintu. Bez gwintownika w otworze nie powstanie gwint.
  • "Rozwiertak" (lub podobne narzędzie wykańczające) poprawia dokładność i jakość otworu, ale nie nacina gwintu – przygotowuje średnicę i gładkość, nie zarys śruby.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści jest "gwint wewnętrzny", automatycznie kojarz "gwintownik"; gdy "gwint zewnętrzny", kojarz "narzynka".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Gwintownik to narzędzie skrawające służące do wykonywania gwintów wewnętrznych w otworach. Podczas wkręcania usuwa materiał i nadaje otworowi zarys gwintu, tak aby można było wkręcić śrubę. W praktyce wymaga wcześniejszego wykonania otworu wiertłem o średnicy pod gwint.
Gwintownik wykonuje gwint wewnętrzny w otworze, a narzynka wykonuje gwint zewnętrzny na pręcie/wałku. To najczęstsze rozróżnienie na egzaminie: jeśli gwint ma być "w środku" elementu, wybierasz gwintownik; jeśli na zewnątrz pręta, wybierasz narzynkę.
Najpierw wykonuje się otwór wiertłem o odpowiedniej średnicy "pod gwint", następnie często usuwa się zadzior i robi lekką fazę na krawędzi. Dopiero potem używa się gwintownika. Dzięki temu gwintownik łatwiej "złapie" gwint, a pierwsze zwoje nie będą uszkodzone.
Wiertło służy do wiercenia, czyli tworzy gładki otwór o określonej średnicy, ale nie formuje profilu gwintu. Gwint wymaga nacięcia rowków o odpowiednim kształcie i skoku, co wykonuje gwintownik (lub specjalne narzędzia do gwintowania). Sam otwór po wierceniu nie pozwala na wkręcenie śruby jak w gwincie.
Tak, oba służą do wykonania gwintu wewnętrznego, ale różnią się konstrukcją i sposobem pracy. Gwintownik ręczny jest przystosowany do pracy pokrętłem i często występuje w zestawie kilku sztuk, a maszynowy do pracy w wiertarce/gwintownicy. Na egzaminie kluczowa jest funkcja: gwintownik = gwint w otworze.
Najczęstszy błąd to wybór narzynki zamiast gwintownika, bo oba narzędzia "robią gwint". Drugi błąd to wskazanie wiertła/rozwiertaka, bo kojarzą się z obróbką otworów, ale nie nacinają gwintu. Warto zawsze sprawdzić w treści, czy gwint ma być wewnętrzny czy zewnętrzny.
Gwinty wewnętrzne wykonuje się m.in. przy montażu osprzętu w szafach sterowniczych, mocowaniu uchwytów, wsporników, czujników i elementów mechanicznych do płyt lub konstrukcji. W utrzymaniu ruchu bywa to potrzebne przy naprawach, gdy trzeba odtworzyć uszkodzony gwint w obudowie lub elemencie mocującym.
Tak, w wielu materiałach stosuje się odpowiedni środek smarny/chłodzący, aby zmniejszyć tarcie, poprawić odprowadzanie wiórów i ograniczyć ryzyko złamania gwintownika. Brak smarowania może pogorszyć jakość gwintu i zwiększyć opory skrawania. Na egzaminie pamiętaj: poprawna technika to także właściwe warunki pracy narzędzia.
Gwintownik zwykle ma kształt trzpienia z rowkami wiórowymi i częścią skrawającą o średnicy gwintu; często ma też kwadrat na końcu do pokrętła (w wersjach ręcznych). Narzynka bywa okrągła (lub w oprawce) i wygląda jak "pierścień" do nacinania gwintu na zewnątrz pręta. Patrz na przeznaczenie: praca w otworze vs na zewnątrz.
Najprościej stosuje się ponowne przegwintowanie odpowiednim gwintownikiem (jeśli uszkodzenie jest niewielkie). Gdy gwint jest wyrwany, stosuje się rozwiązania naprawcze, np. wkładki gwintowe lub rozwiercenie i wykonanie większego gwintu. Na poziomie podstawowym egzaminu kluczowe jest rozpoznanie gwintownika jako narzędzia do gwintu wewnętrznego.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 75% zdających egzamin. średnio łatwe

Specjaliści zwracają uwagę: "Gwint wewnętrzny wykonuje się w otworze za pomocą gwintownika, który skrawa materiał podczas wkręcania narzędzia."

Materiały:

  • Podręcznik do obróbki ręcznej metali (działy: gwintowanie, narzędzia do gwintów)
  • Karty katalogowe producentów narzędzi skrawających (gwintowniki, narzynki, wiertła pod gwint)
  • Instrukcje BHP i stanowiskowe dla prac ślusarsko-montażowych (mocowanie detalu, smarowanie, usuwanie wiórów)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego