KWALIFIKACJA EKA5 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 25.
Wskaż podstawę opodatkowania za styczeń 2014 dla osoby prowadzącej działalność gospodarczą na podstawie danych z podatkowej książki przychodów i rozchodów wiedząc, że składki na ubezpieczenie społeczne osoby prowadzącej działalność są księgowane w koszty w podatkowej książce przychodów i rozchodów.
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi finansowymi dotyczącymi działalności gospodarczej za styczeń 2014 roku.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Podstawa opodatkowania (dochód) to różnica między przychodem a kosztami.
Przychód za styczeń wynosi 35 100 zł. Koszty to 7 000 zł + 100 zł + 2 000 zł + 15 000 zł = 24 100 zł (składki społeczne są ujęte w kosztach).
Dochód: 35 100 zł − 24 100 zł = 11 000 zł.

Pełne wyjaśnienie:

W działalności gospodarczej prowadzonej z wykorzystaniem PKPiR podstawa opodatkowania (dla potrzeb zaliczki/rozliczenia PIT) jest co do zasady dochodem, czyli różnicą między przychodem a kosztami uzyskania przychodu.

Z danych w PKPiR należy najpierw ustalić przychód: suma przychodów (kolumny przychodowe) daje 35 100 zł. Następnie ustala się koszty: w części kosztowej występują m.in. zakup towarów i materiałów (7 000 zł), koszty uboczne zakupu (100 zł), wynagrodzenia (2 000 zł) oraz pozostałe wydatki (15 000 zł). Razem koszty wynoszą 24 100 zł.

W treści zadania podano istotną informację, że składki na ubezpieczenie społeczne są księgowane w koszty. Oznacza to, że pomniejszają wynik już na etapie kosztów PKPiR (a nie są odliczane dopiero "po obliczeniu dochodu"). Dzięki temu dochód liczymy wprost jako różnicę:

35 100 zł − 24 100 zł = 11 000 zł

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? Kwoty wyższe od 11 000 zł zwykle wynikają z jednego z typowych potknięć: nieuwzględnienia części kosztów (np. pominięcia kosztów ubocznych albo wynagrodzeń) albo z błędnej interpretacji tabeli (np. potraktowania sumy jako wartości do dalszego dodawania). Z kolei odpowiedzi znacznie większe mogą wynikać z pomylenia pojęć i wskazania przychodu zamiast dochodu/podstawy opodatkowania.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź, czy w tabeli występują kolumny sumaryczne (np. "razem przychody", "razem wydatki") i nie dodawaj ich ponownie do wartości składowych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
W tym typie zadań podstawa opodatkowania to najczęściej dochód, czyli przychód pomniejszony o koszty uzyskania przychodu. W praktyce oznacza to odczytanie sumy przychodów i sumy kosztów z PKPiR, a następnie wykonanie odejmowania.
Kroki są stałe:
  1. Odczytaj sumę przychodów (np. "razem przychody").
  2. Zsumuj wszystkie koszty z właściwych kolumn (zakup, koszty uboczne, wynagrodzenia, pozostałe wydatki).
  3. Oblicz różnicę: przychód − koszty.
Przychód to kwota sprzedaży i innych wpływów, ale nie uwzględnia wydatków poniesionych na uzyskanie tych wpływów. Podstawa opodatkowania ma odzwierciedlać wynik ekonomiczny, dlatego w takich zadaniach przychód trzeba pomniejszyć o koszty uzyskania przychodu.
Najczęściej wykorzystuje się część przychodową: wartość sprzedaży oraz pozostałe przychody, a potem pozycję "razem przychody". Na egzaminie warto najpierw sprawdzić, czy "razem przychody" jest już podsumowaniem, żeby nie dodawać ponownie kolumn składowych.
Uwzględnia się koszty ujęte w księdze, np. zakup towarów i materiałów, koszty uboczne zakupu, wynagrodzenia oraz pozostałe wydatki. Kluczowe jest, by zliczać koszty tylko raz i rozumieć, które kolumny są sumami, a które składowymi.
Nie zawsze. Składki społeczne mogą być rozliczane różnie (np. jako koszt albo odliczenie). W zadaniu trzeba stosować wariant podany w treści. Jeśli jest napisane, że składki są księgowane w koszty PKPiR, to pomniejszają dochód przez zwiększenie kosztów w miesiącu ujęcia.
To częsty "haczyk": gdy w tabeli jest kolumna sumaryczna, część osób dodaje ją do kosztów składowych, co daje zawyżony koszt. Zasada: jeśli używasz "razem wydatki", to nie dodajesz już osobno kolumn, które zostały w tej sumie ujęte.
Jeśli w tabeli jest podana wiarygodna wartość "razem wydatki", zwykle można ją wykorzystać jako sumę kosztów (o ile dotyczy wszystkich kosztów z zadania). Jeżeli suma dotyczy tylko części kosztów albo nie obejmuje pewnych pozycji, trzeba je dosumować oddzielnie.
Najczęstsze błędy to: mylenie przychodu z dochodem, pominięcie jednej z kolumn kosztowych oraz podwójne liczenie sum (zsumowanie kolumn składowych i jednoczesne doliczenie kolumny "razem"). Pomaga zapis działań na brudno.
W typowych zadaniach egzaminacyjnych nie wpływa na samą metodę obliczenia dochodu: nadal liczy się różnicę przychód − koszty. Rok może mieć znaczenie przy stawkach, ulgach lub limitach, ale jeśli zadanie dotyczy wyłącznie ustalenia podstawy z danych PKPiR, kluczowa jest poprawna suma przychodów i kosztów.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 45% zdających egzamin. trudne

Źródła:

  • Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych z 26 lipca 1991 r., tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 163, art. 9 ust. 2, art. 22, art. 24 ust. 2.

Materiały:

  • Komentarze i objaśnienia do prowadzenia PKPiR (materiały dydaktyczne z rachunkowości podatkowej)
  • Tekst ustawy o PIT – definicja dochodu i kosztów uzyskania przychodu (wskazane artykuły)
  • Przykładowe zadania egzaminacyjne z obliczania dochodu/podstawy opodatkowania z PKPiR

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego