Ozon (O3) może pełnić różne role zależnie od tego, w której części atmosfery występuje. Dlatego w pytaniach egzaminacyjnych kluczowe jest rozróżnienie ozonu stratosferycznego (tzw. "warstwa ozonowa") od ozonu przyziemnego w dolnej warstwie atmosfery.
Dlaczego poprawna jest odpowiedź:
Ozon w dolnej warstwie atmosfery jest uznawany za zanieczyszczenie powietrza. Powstaje m.in. w procesach fotochemicznych z udziałem innych zanieczyszczeń i silnego nasłonecznienia. Jako silny utleniacz działa drażniąco na drogi oddechowe, może nasilać objawy chorób układu oddechowego i obniżać wydolność oddechową. Dla środowiska jest również niekorzystny: uszkadza tkanki roślin (np. liście), ogranicza fotosyntezę i może obniżać plony oraz osłabiać funkcjonowanie ekosystemów.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawdziwe:
- "Ozon jest głównym składnikiem powietrza atmosferycznego."
To błąd wynikający z mylenia znaczenia ozonu z jego udziałem ilościowym. Głównymi składnikami powietrza są inne gazy, a ozon występuje w znacznie mniejszych stężeniach (jest gazem śladowym). - "Ozon jest jedynym gazem cieplarnianym."
To fałsz: efekt cieplarniany jest związany z wieloma gazami, a nie jednym. Ozon może wpływać na bilans radiacyjny, ale nie jest "jedynym" gazem tego typu. - "Wszystkie powyższe stwierdzenia są prawdziwe."
Ta odpowiedź odpada, ponieważ co najmniej jedno z wcześniejszych stwierdzeń jest fałszywe (w praktyce: dwa są fałszywe), więc nie można uznać, że wszystkie są prawdziwe.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedzi pojawia się "wszystkie powyższe", zawsze sprawdź po kolei każdą tezę. Jedna fałszywa przesądza o odrzuceniu odpowiedzi zbiorczej.
