KWALIFIKACJA EKA5 - TEST WIEDZY NR 3

PYTANIE NR 20.
Wskaż prawidłową procedurę postępowania z dokumentacją archiwalną po upływie terminu przedawnienia, jeśli dokumentacja ta zawiera dane osobowe.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dokumentacja archiwalna (kat. A) nie podlega niszczeniu po upływie okresu przechowywania w jednostce, lecz jest przekazywana do właściwego archiwum. Obecność danych osobowych nie oznacza konieczności ich usuwania, bo przetwarzanie dla celów archiwalnych w interesie publicznym jest dopuszczalne przy zastosowaniu zabezpieczeń.

Pełne wyjaśnienie:

Materiał archiwalny (często oznaczany jako kategoria A) ma trwałą wartość historyczną i dowodową, dlatego nie jest przeznaczony do brakowania (niszczenia). Po zakończeniu przechowywania w składnicy akt jednostki organizacyjnej taka dokumentacja jest przekazywana do właściwego archiwum wraz z całą jej treścią.

To, że dokumentacja zawiera dane osobowe, nie zmienia jej charakteru jako materiału archiwalnego. Przetwarzanie danych osobowych w celach archiwalnych w interesie publicznym jest w prawie przewidziane jako szczególny przypadek: zamiast usuwać dane z materiałów archiwalnych, stosuje się odpowiednie środki ochrony (np. ograniczenia dostępu, zasady udostępniania, zabezpieczenia organizacyjne i techniczne).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe lub wprowadzające w błąd?

  • "Dokumentacja jest niszczona." – dotyczy typowo dokumentacji niearchiwalnej (kat. B) po upływie okresu przechowywania i po przeprowadzeniu procedury brakowania. Materiały archiwalne nie są przeznaczone do zniszczenia.
  • "Dokumentacja jest przechowywana na miejscu bez żadnych zmian." – pomija obowiązek dalszego postępowania z materiałami archiwalnymi: po zakończeniu przechowywania w jednostce powinny trafić do archiwum, a nie pozostawać bezterminowo "na miejscu".
  • "Dane osobowe są usuwane, a reszta dokumentacji jest przekazywana do odpowiedniego archiwum." – sugeruje "oczyszczanie" dokumentów z danych, co narusza integralność materiału archiwalnego i nie jest standardową procedurą. Ochrona danych w archiwach polega raczej na kontrolowanym udostępnianiu i zabezpieczeniach, a nie na usuwaniu treści źródłowej.

W praktyce jednostka przygotowuje przekazanie (uporządkowanie akt, spis zdawczo-odbiorczy, protokół), a archiwum przejmuje materiał na stałe. Na egzaminie warto zawsze najpierw rozpoznać, czy mowa o kat. A (przekazanie) czy o kat. B (brakowanie).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dokumentacja archiwalna (kat. A) to materiały o trwałej wartości historycznej lub dowodowej, przeznaczone do wieczystego przechowywania. Zasadą jest, że nie podlegają brakowaniu (niszczeniu), tylko po okresie przechowywania w jednostce są przekazywane do właściwego archiwum.
Bo jej celem nie jest krótkotrwałe wykorzystanie operacyjne, lecz zachowanie na stałe jako część zasobu archiwalnego. Niszczy się co do zasady dokumentację niearchiwalną (kat. B) po brakowaniu, natomiast materiały archiwalne przekazuje się do archiwum, gdzie są chronione i ewidencjonowane.
RODO przewiduje szczególne podejście dla przetwarzania danych w celach archiwalnych w interesie publicznym (art. 89). To oznacza, że samo istnienie danych osobowych nie wymusza ich usuwania z materiałów archiwalnych. Kluczowe są zabezpieczenia i zasady udostępniania, a nie "wycinanie" danych.
Brakowanie to formalna procedura wyłączenia i zniszczenia dokumentacji niearchiwalnej po upływie okresu przechowywania. Stosuje się je dla kat. B (np. B5, B10), a nie dla materiałów archiwalnych kat. A. Na egzaminie to częsty punkt: A = przekazanie, B = brakowanie.
W praktyce przygotowuje się uporządkowane akta oraz dokumentację przekazania, w tym spis zdawczo-odbiorczy i protokół przekazania (nazwy mogą się różnić w zależności od procedur). Te dokumenty pozwalają archiwum przejąć materiały w sposób ewidencyjny i zapewnić ich identyfikowalność.
Zwykle nie anonimizuje się treści materiałów archiwalnych przed przekazaniem, bo naruszałoby to ich integralność. Ochronę danych realizuje się raczej przez kontrolę dostępu, zasady udostępniania i środki bezpieczeństwa. W kontekście RODO istotne są zabezpieczenia, a nie "usunięcie danych z dokumentu źródłowego".
Najprostsza reguła: kat. A ma być zachowana na stałe i po czasie trafić do archiwum; kat. B ma określony czas przechowywania i potem może zostać zbrakowana (zniszczona) zgodnie z procedurą. Jeśli w treści pojawia się "materiał archiwalny", najczęściej oznacza to kat. A.
Sam fakt zawierania danych osobowych nie przesądza o niszczeniu. Niszczenie dotyczy dokumentacji niearchiwalnej po upływie jej okresu przechowywania i po brakowaniu. Dokumentacja archiwalna (kat. A) jest przekazywana do archiwum, a nie niszczona, nawet jeśli zawiera dane osobowe.
Bo zakłada, że można rozdzielić dokument na "część z danymi" i "resztę" bez wpływu na jego znaczenie. W materiałach archiwalnych dane osobowe są często integralne dla wartości dowodowej i historycznej. Zamiast ingerować w treść, stosuje się zasady udostępniania i zabezpieczenia zgodne z celami archiwalnymi.
Najczęściej myli się kat. A z kat. B (przekazanie vs zniszczenie) oraz automatycznie zakłada, że RODO zawsze wymaga usunięcia danych osobowych. W zadaniach egzaminacyjnych trzeba rozpoznać cel przetwarzania: dla celów archiwalnych w interesie publicznym przepisy przewidują odrębne podejście.
info

Około 41% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że dokumentacja archiwalna (kat. A) nie podlega niszczeniu po upływie okresu przechowywania w jednostce, lecz jest przekazywana do właściwego archiwum.

Źródła:

  • Rozporządzenie (UE) 2016/679 (RODO), art. 89 – EUR-Lex: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2016/679/oj (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Instrukcja kancelaryjna i archiwalna obowiązująca w jednostce (procedury składnicy akt)
  • Materiały edukacyjne o podziale dokumentacji na kategorie A i B
  • Komentarze/opracowania szkoleniowe dotyczące przetwarzania danych osobowych w celach archiwalnych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego