KWALIFIKACJA TLO3 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 29.
Wskaż prawidłową wartość zmierzonej średnicy otworu.
Ilustracja przedstawia rysunek techniczny suwmiarki uniwersalnej wraz z powiększonym fragmentem (lupą) ukazującym odczyt na
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pomiar dotyczy średnicy otworu (wymiar wewnętrzny).
Ze skali suwmiarki odczytuje się 24,45 mm, ale przy pomiarach wewnętrznych trzeba dodać grubość końcówek szczęk. Oznaczenia "5" na obu szczękach dają korektę 5 mm + 5 mm = 10 mm, więc wynik to 34,45 mm.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu mierzona jest średnica otworu, czyli wymiar wewnętrzny. To kluczowe, bo suwmiarka uniwersalna ma inne zasady interpretacji wskazania dla pomiarów zewnętrznych (np. średnica wałka) i dla pomiarów wewnętrznych (np. średnica otworu).

1) Odczyt ze skali (surowe wskazanie)
Na ilustracji zero noniusza znajduje się tuż za 24 mm na skali głównej, a kreska noniusza odpowiadająca 0,45 mm pokrywa się z kreską skali głównej. Daje to odczyt: 24,45 mm.

2) Korekta dla pomiaru wewnętrznego
Przy pomiarze otworów używa się dolnych szczęk (wewnętrznych). Ich końcówki mają określoną grubość, która powoduje, że sam odczyt ze skali nie jest jeszcze średnicą otworu. Na obu końcówkach widoczne są oznaczenia "5", co oznacza 5 mm dla każdej strony. Należy więc dodać łączną wartość: 5 mm + 5 mm = 10 mm.

3) Wynik końcowy
Średnica otworu = 24,45 mm + 10,00 mm = 34,45 mm.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "24,45 mm" to tylko surowy odczyt ze skali (typowy błąd: potraktowanie pomiaru wewnętrznego jak zewnętrznego).
  • "42,45 mm" i "52,45 mm" nie wynikają ani z prawidłowego odczytu noniusza, ani z poprawnej korekty szczęk; to wartości losowo przesunięte i niezgodne z położeniem zera noniusza.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści jest "otwór/rowek" lub widzisz użycie szczęk wewnętrznych, zawsze sprawdź, czy dany typ suwmiarki wymaga doliczenia grubości końcówek (często jest ona oznaczona bezpośrednio na szczękach).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw odczytaj pełne milimetry ze skali głównej w miejscu zera noniusza. Potem znajdź kreskę noniusza, która najlepiej pokrywa się z kreską skali głównej; jej wartość (np. 0,45 mm) dodaj do pełnych milimetrów. Suma daje surowy odczyt.
W pomiarach wewnętrznych pracują szczęki o określonej grubości końcówek. Skala pokazuje rozstaw konstrukcyjny, ale rzeczywista średnica otworu wymaga uwzględnienia tej grubości (korekty). Dlatego sam odczyt może być zaniżony.
Takie oznaczenia informują o grubości końcówek szczęk pomiarowych (tu: 5 mm na każdej szczęce). Przy pomiarze otworów należy zwykle dodać sumę obu grubości do surowego odczytu, aby uzyskać rzeczywistą średnicę.
Sygnałami są słowa "otwór", "rowek", "średnica wewnętrzna" oraz użycie dolnych szczęk (mniejszych, skierowanych do wewnątrz elementu). Wtedy nie należy bezrefleksyjnie przepisywać odczytu z noniusza jako wyniku końcowego.
Wynik = surowy odczyt ze skali + korekta. Korekta to najczęściej suma grubości obu końcówek szczęk wewnętrznych (np. 5 mm + 5 mm). Zawsze sprawdź oznaczenia na szczękach, bo wartość korekty zależy od konstrukcji przyrządu.
Zwykle nie. Przy pomiarach zewnętrznych (np. wałka) wskazanie ze skali jest wynikiem końcowym, bo szczęki zewnętrzne obejmują element bez dodatkowej stałej konstrukcyjnej. Korekty kojarzone są przede wszystkim z pomiarami wewnętrznymi.
Najczęstsze to: przepisanie surowego odczytu mimo że mierzony jest otwór, pomylenie szczęk wewnętrznych z zewnętrznymi, oraz błędne odczytanie koincydencji noniusza. Warto zawsze wykonać krótki "check": co mierzę i jaką metodą?
W lotnictwie otwory pod nity, śruby i sworznie mają ściśle dobrane tolerancje i pasowania. Pomyłka o 10 mm oznacza całkowicie niewłaściwy dobór elementu złącznego lub uszkodzenie części. To może generować kosztowną naprawę i ryzyko braku zgodności z wymaganiami obsługowymi.
Gdy wymagana jest wysoka dokładność lub ocena tolerancji (np. pasowanie), warto użyć średnicówki czujnikowej, sprawdzianów trzpieniowych lub mikrometru do pomiarów wewnętrznych. Suwmiarka jest szybka i uniwersalna, ale bywa mniej dokładna w otworach.
Ćwicz odczyt skali głównej i noniusza na wielu przykładach oraz rozróżnianie: pomiar zewnętrzny vs wewnętrzny. Ucz się rozpoznawać sytuacje wymagające korekty (np. oznaczenia grubości szczęk). Dobrze działa metoda: odczyt → identyfikacja typu pomiaru → ewentualna korekta → wynik.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 57% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Pomiar dotyczy średnicy otworu (wymiar wewnętrzny).Ze skali suwmiarki odczytuje się 24,45 mm, ale przy pomiarach wewnętrznych trzeba dodać grubość końcówek szczęk."

Materiały:

  • Podręcznik/skompendium z metrologii technicznej (dział: suwmiarki i noniusz)
  • Instrukcje stanowiskowe lub materiały szkolne dotyczące pomiarów warsztatowych w lotnictwie
  • Zestawy zadań: odczyt z noniusza 0,05 mm oraz rozróżnianie pomiarów zewnętrznych i wewnętrznych

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego