KWALIFIKACJA ELM3 - STYCZEŃ 2022

PYTANIE NR 35.
Wskaż stany logiczne wejść I2 i I3 sterownika w układzie przedstawionym na rysunku przy wysuniętym tłoczysku siłownika i poprawnej pracy czujników.
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny związany z układem sterowania pneumatycznego, który jest częścią egzaminu
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przy czujnikach typu NO stan nieaktywny odpowiada 0, a po zadziałaniu czujnika pojawia się 1. Gdy tłoczysko jest wysunięte, tłok znajduje się przy czujniku po stronie wysunięcia (B2), więc na wejściu I3 jest 1. Czujnik po stronie wsunięcia (B1) nie jest wtedy pobudzony, więc I2=0.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie dotyczy odczytu stanów wejść PLC z dwóch czujników położenia siłownika pneumatycznego dwustronnego działania. W takim układzie typowo stosuje się dwa czujniki krańcowe: jeden dla położenia wsuniętego i drugi dla położenia wysuniętego, aby sterownik mógł jednoznacznie rozpoznać, w jakiej pozycji znajduje się tłok.

Kluczowe są dwie informacje:

  • Typ czujników: NO (normalnie otwarte) – gdy czujnik nie widzi obiektu (tłoka/magnesu), jego styk jest "otwarty", co w logice wejścia cyfrowego traktuje się jako 0. Po aktywacji (obiekt w zasięgu) styk zostaje zamknięty i na wejściu pojawia się 1.
  • Przypisanie czujników do wejść – B1 jest powiązany z pozycją wsuniętą i jest podłączony do I2, natomiast B2 odpowiada pozycji wysuniętej i jest podłączony do I3.

Jeżeli tłoczysko jest wysunięte, oznacza to, że tłok dojechał do końca po stronie wysunięcia. Wtedy czujnik po tej stronie (B2) znajduje się w strefie działania tłoka, więc jest pobudzony i daje stan logiczny 1 na swoim wejściu PLC, czyli I3=1. Jednocześnie czujnik B1 (po stronie wsunięcia) nie jest pobudzony, bo tłok jest od niego oddalony, więc na wejściu I2=0.

Dlaczego pozostałe kombinacje są błędne?

  • Ustawienie obu wejść na 0 oznaczałoby, że żaden czujnik nie jest aktywny. Przy poprawnie działających czujnikach w położeniu krańcowym jeden z nich powinien potwierdzać dojazd tłoka.
  • Ustawienie I2=1 i I3=0 odpowiada sytuacji odwrotnej: położeniu wsuniętemu (aktywny czujnik B1), a nie wysuniętemu.
  • Ustawienie I2=1 i I3=1 sugerowałoby jednoczesne zadziałanie obu krańcówek, co w typowej geometrii montażu czujników na przeciwnych końcach siłownika jest nielogiczne i wskazywałoby raczej na błąd instalacji lub uszkodzenie.

W praktyce takie rozumowanie jest potrzebne przy uruchamianiu i diagnostyce: sterownik wykorzystuje sygnały krańcowe do bezpiecznego sterowania cewkami zaworu 5/2 (Y1/Y2) i do wykrywania awarii, np. gdy nie pojawia się oczekiwany sygnał potwierdzenia położenia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Czujnik NO (normalnie otwarty) w stanie spoczynkowym nie podaje sygnału aktywnego, więc wejście PLC widzi zwykle 0. Gdy obiekt znajdzie się w zasięgu czujnika, styk się "zamyka" i na wejściu pojawia się 1.
Najpierw ustal, który czujnik odpowiada za położenie wysunięte, a który za wsunięte, oraz do jakich wejść PLC są podłączone. Przy wysunięciu aktywny jest czujnik po stronie wysuniętej (tu: B2→I3), a czujnik po stronie wsuniętej (B1→I2) jest nieaktywny.
Czujniki krańcowe montuje się przy przeciwnych końcach cylindra. Tłok w położeniu krańcowym znajduje się blisko tylko jednego czujnika, więc tylko on jest aktywny. Jednoczesne dwa sygnały "1" zwykle oznaczają błąd montażu, złe ustawienie czujników lub nietypową konfigurację.
Nie musi. W zadaniach egzaminacyjnych kluczowy jest warunek w treści (np. "tłoczysko wysunięte"). Rysunek może przedstawiać układ połączeń i rozmieszczenie elementów, a niekoniecznie aktualny stan pracy. Najpierw analizuj warunek, potem wnioskuj o stanach wejść.
Najczęściej: zamiana NO z NC (odwrócenie logiki 0/1), automatyczne przyjęcie, że "1" oznacza błąd, oraz pominięcie, że czujnik jest przypisany do konkretnego wejścia PLC. Warto też uważać na mylenie czujnika wsunięcia z czujnikiem wysunięcia.
Stan I2=0 oznacza, że czujnik podłączony do I2 jest w danym momencie nieaktywny (nie widzi obiektu). Przy czujniku NO jest to stan typowy, gdy tłok znajduje się z dala od tego czujnika. Trzeba to powiązać z pozycją siłownika i lokalizacją czujnika.
W praktyce używa się diagnostyki PLC (podgląd stanów wejść) oraz obserwacji diod na czujnikach. Przy ręcznym wymuszeniu wysuwu i powrotu powinno następować przełączanie: dla wsunięcia aktywne jest jedno wejście, dla wysunięcia drugie. Brak zmiany sygnału wskazuje na usterkę czujnika lub okablowania.
Dwa czujniki pozwalają jednoznacznie potwierdzić oba położenia krańcowe: wsunięte i wysunięte. Dzięki temu program PLC może bezpiecznie przełączać cewki zaworu (np. Y1/Y2), realizować sekwencje oraz wykrywać błędy (np. brak dojazdu do krańcówki w zadanym czasie).
Przypisanie determinuje, które wejście PLC odpowiada za które położenie. Jeśli pomylisz mapowanie (np. uznasz, że B2 jest na I2), otrzymasz odwrócone wnioski o położeniu tłoka. Na egzaminie trzeba odczytać połączenia z rysunku, a w praktyce potwierdzić je na listwie i w konfiguracji PLC.
Ćwicz czytanie schematów: rozpoznawaj siłownik, zawór 5/2, cewki i czujniki krańcowe. Utrwal logikę NO/NC oraz interpretację stanów 0/1 na wejściach. Rozwiązuj zadania, w których warunek w treści różni się od "stanu narysowanego", bo to częsta pułapka egzaminacyjna.
info

Statystycznie 53% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Przy czujnikach typu NO stan nieaktywny odpowiada 0, a po zadziałaniu czujnika pojawia się 1."

Materiały:

  • Podręcznik do podstaw PLC: wejścia cyfrowe, stany 0/1, diagnostyka sygnałów
  • Materiały do elektropneumatyki: zawory 5/2, siłowniki dwustronnego działania, czujniki położenia
  • Ćwiczenia laboratoryjne: realizacja sekwencji wysuw–powrót z dwoma czujnikami krańcowymi

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego