KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2025 (test 3)

PYTANIE NR 20.
Wskaż symbol graficzny monostabilnego przycisku z zestykiem NC.
Ilustracja przedstawia cztery symbole graficzne, które mogą być używane w kontekście egzaminu zawodowego dla
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przycisk monostabilny to przycisk chwilowy, który po zwolnieniu wraca do położenia spoczynkowego. Zestyk NC (normalnie zamknięty) jest zwarty w spoczynku, a po naciśnięciu przycisku rozwiera się. Należy więc wskazać symbol pokazujący styk zamknięty w stanie spoczynku i chwilową zmianę po zadziałaniu.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie dotyczy rozpoznania symbolu przycisku monostabilnego (chwilowego) z zestykiem NC. Aby poprawnie wybrać właściwy rysunek, trzeba połączyć dwie informacje: jak działa mechanika przycisku oraz co oznacza rodzaj styku.

Monostabilny oznacza, że element ma jedno stabilne położenie spoczynkowe. Po naciśnięciu następuje chwilowa zmiana stanu, a po puszczeniu przycisk wraca sam (najczęściej sprężyną) do stanu wyjściowego. Na schematach sterowania spotyka się takie przyciski np. jako "START" lub "STOP", ale sama funkcja START/STOP nie przesądza jeszcze o rodzaju styku.

NC (normalnie zamknięty) opisuje stan zestyków w położeniu spoczynkowym (czyli gdy przycisk nie jest wciśnięty). Dla NC styk jest w spoczynku zamknięty (przewodzi), a po zadziałaniu zostaje rozwarty (nie przewodzi). W praktyce styki NC są często używane w obwodach zatrzymania i w torach bezpieczeństwa, ponieważ przerwa w obwodzie (np. urwany przewód) jest łatwiej wykrywalna.

Dlatego poprawny wybór to taki symbol, który przedstawia:

  • przycisk chwilowy (powrót do spoczynku po zwolnieniu),
  • zestyk w stanie spoczynku jako zamknięty,
  • zmianę stanu po naciśnięciu polegającą na rozwarciu.

Odpowiedzi błędne typowo wynikają z jednego z trzech nieporozumień. Po pierwsze, można pomylić NC z NO i wybrać symbol, w którym styk w spoczynku jest rozwarty (to byłby NO). Po drugie, można pomylić przycisk monostabilny z elementem bistabilnym (przełącznikiem), który pozostaje w nowym położeniu po zadziałaniu. Po trzecie, można zwrócić uwagę wyłącznie na część "przycisk" i pominąć, jaki rodzaj styku jest narysowany przy symbolu.

Strategia egzaminacyjna: zawsze interpretuj NC/NO w odniesieniu do stanu spoczynku elementu, a dopiero potem sprawdzaj, czy jest to element chwilowy (monostabilny), czy przełączany (bistabilny).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Monostabilny (chwilowy) oznacza, że przycisk ma jeden stan stabilny – spoczynkowy. Po naciśnięciu zmienia stan tylko na czas nacisku, a po puszczeniu sam wraca do pozycji wyjściowej (np. dzięki sprężynie). Na schematach sterowania to typowe przyciski chwilowe.
NC to "normalnie zamknięty" (styk zwarty w stanie spoczynku). Gdy element nie jest uruchomiony, obwód przewodzi. Po zadziałaniu (np. naciśnięciu przycisku) styk się rozwiera i przestaje przewodzić. To przeciwieństwo styku NO.
Najpierw ustal stan spoczynkowy elementu. Dla NO w spoczynku styk jest rozwarty (brak przewodzenia), a dla NC w spoczynku jest zamknięty (przewodzi). W symbolach graficznych różni się to sposobem narysowania kontaktu w pozycji "normalnej".
Styk NC w torze STOP jest zwarty w normalnej pracy, a przerwanie obwodu (naciśnięcie STOP, uszkodzenie przewodu, poluzowanie zacisku) powoduje zatrzymanie. Zwiększa to wykrywalność awarii i bywa korzystne z punktu widzenia bezpieczeństwa układu sterowania.
Nie. Przycisk monostabilny opisuje mechanikę działania (chwilowy powrót), a nie liczbę styków. Może mieć jeden lub kilka zestyków, w tym NO i/lub NC, zależnie od wykonania. Na schemacie trzeba ocenić osobno typ przycisku i typ każdego styku.
Najczęściej myli się "normalny" stan z "po naciśnięciu" oraz automatycznie kojarzy przycisk ze stykiem NO. Pomaga zasada: NC przewodzi w spoczynku, NO nie przewodzi w spoczynku. Warto też pamiętać, że NC bywa typowe dla STOP i obwodów bezpieczeństwa.
Najczęściej w układach sterowania maszyn, gdzie przyciski realizują funkcje zatrzymania, blokady lub przerwania obwodu sterowania. Spotyka się je w pulpitach, szafach sterowniczych i rozdzielnicach. W serwisie ważne jest prawidłowe rozpoznanie styków przed podłączeniem.
Ustaw multimetr na test ciągłości/rezystancji. Dla styku NC w stanie spoczynku powinno być zwarcie (sygnał ciągłości lub bardzo mała rezystancja). Po naciśnięciu przycisku obwód powinien się rozłączyć (brak ciągłości). Dla NO będzie odwrotnie.
Bo schematy elektryczne i sterownicze są podstawą montażu, uruchamiania i diagnostyki. Umiejętność rozpoznania symbolu przycisku i rodzaju styku pozwala poprawnie okablować obwód, odczytać logikę działania oraz szybciej znaleźć usterkę bez zgadywania.
Ćwicz na schematach: najpierw nazwij element (przycisk/przełącznik), potem określ stan spoczynkowy i rodzaj styku (NO/NC). Rób krótkie serie zadań z różnymi symbolami i sprawdzaj je z legendą w katalogach producentów lub w materiałach normowych używanych w szkole.
info

Statystycznie 53% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Przycisk monostabilny to przycisk chwilowy, który po zwolnieniu wraca do położenia spoczynkowego."

Źródła:

  • IEC 60617 (International Electrotechnical Commission), Graphical symbols for diagrams (baza symboli; dział: łączniki/przyciski i styki), wydanie online
  • PN-EN 60617, Symbole graficzne na schematach (polska wersja IEC 60617) – zakres: symbole aparatury łączeniowej i styków
  • PN-EN 60947-5-1, Aparatura rozdzielcza i sterownicza niskonapięciowa – Aparaty i elementy łączeniowe obwodów sterowania (definicje/terminologia dot. elementów sterowniczych)

Materiały:

  • Katalogi/aplikacje producentów aparatury sterowniczej z legendą symboli (sekcja: przyciski i styki)
  • Podręczniki do elektrotechniki i schematów sterowania omawiające NO/NC oraz przyciski chwilowe
  • Normy dotyczące symboli graficznych na schematach (materiały biblioteczne/branżowe)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego