Zatarcie powierzchni tocznych w łożyskach tocznych jest typem uszkodzenia, w którym w strefie kontaktu bieżni z elementem tocznym dochodzi do miejscowego przytarcia i rozmazywania materiału. Najczęściej jest to skutek przerwania filmu smarnego (zbyt mało smaru, niewłaściwa lepkość, degradacja smaru), przegrzania, zbyt dużego obciążenia, niewłaściwych pasowań lub błędów montażowych.
W praktyce eksploatacyjnej (np. pompy, wentylatory, mieszadła w przemyśle chemicznym) zatarcie bywa powiązane z:
- niewłaściwym doborem środka smarnego do temperatury i prędkości,
- zanieczyszczeniem smaru (pył, produkt, woda), które przyspiesza degradację filmu smarnego,
- niewspółosiowością lub nadmiernym naprężeniem od montażu.
Dlatego poprawny wybór szkicu powinien odpowiadać obrazowi, w którym widoczne są ciągłe smugi w kierunku toczenia, matowe/rozmazane pola oraz charakter "przytarcia" na powierzchni tocznej. To odróżnia zatarcie od innych, częstych uszkodzeń:
- Łuszczenie/pitting – ma postać wykruszeń i ubytków (raczej punktowych lub płatowych), a nie rozmazanych smug.
- Korozja – daje naloty i wżery korozyjne, często nieregularne, zależne od wilgoci, bez typowych śladów przytarcia.
- Zużycie ścierne od zanieczyszczeń – to zwykle równomierne zmatowienie i rysy, ale bez wyraźnych objawów "zgrzania" i rozmazywania.
W kontekście egzaminu warto zapamiętać regułę: zatarcie = film smarny zawodzi → tarcie rośnie → powierzchnia się przyciera i rozmazuje. Przy rozwiązywaniu zadania najpierw szukaj na szkicach cech ciągłych smug i rozmazania w strefie toczenia, a dopiero potem porównuj pozostałe uszkodzenia, które zwykle mają charakter punktowy lub ubytkowy.
