KWALIFIKACJA ELE8 + ELE9 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 35.
Wskaż wynik próby urządzenia przedstawionego na rysunku.
Ilustracja przedstawia schemat techniczny urządzenia dźwigowego, prawdopodobnie mechanizmu chwytaczy, co jest związane z
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Ogranicznik prędkości w próbie symuluje przekroczenie prędkości wyzwalającej. Wtedy zadziała wyłącznik bezpieczeństwa, który odcina napęd, a zablokowana lina ogranicznika uruchamia chwytacze. Efektem jest awaryjne zatrzymanie kabiny na prowadnicach, nie kontrola ładunku, drzwi ani postój na przystanku.

Pełne wyjaśnienie:

Na rysunku przedstawiono ogranicznik prędkości dźwigu z mechanizmem odśrodkowym oraz współpracującym wyłącznikiem elektrycznym. Zadaniem tego urządzenia jest nadzór nad prędkością kabiny i zadziałanie w sytuacji awaryjnej, gdy prędkość przekroczy wartość wyzwalającą.

Podczas próby ogranicznika prędkości symuluje się przekroczenie prędkości granicznej. Mechanizm odśrodkowy reaguje na wzrost prędkości obrotowej koła: ciężarki odśrodkowe przemieszczają się na zewnątrz, pokonując opór sprężyn, co powoduje zadziałanie mechanizmu blokującego oraz elementu współpracującego z wyłącznikiem.

Prawidłowy skutek próby obejmuje typowo dwa powiązane rezultaty:

  • odcięcie zasilania zespołu napędowego przez wyłącznik w obwodzie bezpieczeństwa,
  • uruchomienie chwytaczy na kabinie wskutek zablokowania (unieruchomienia) liny ogranicznika, co prowadzi do zaciśnięcia chwytaczy na prowadnicach i awaryjnego zatrzymania kabiny.

Odpowiedź "Kontrola ciężaru umieszczonego ładunku" jest niepoprawna, bo dotyczy układu kontroli przeciążenia (wagowego), a nie ogranicznika prędkości. Odpowiedź "Zatrzymanie i utrzymanie kabiny w spoczynku na przystanku" opisuje działanie hamulca roboczego i sterowania ruchem w normalnej eksploatacji, a ogranicznik działa w trybie awaryjnym. Odpowiedź "Zamyknięcie i blokada drzwi" odnosi się do układów drzwiowych i blokad, które nie są funkcją ogranicznika prędkości.

W praktyce serwisowej technik powinien kojarzyć ogranicznik prędkości z łańcuchem bezpieczeństwa: przekroczenie prędkości → wyłączenie napędu → uruchomienie chwytaczy → zatrzymanie na prowadnicach. To rozróżnienie pomaga uniknąć typowych pomyłek z hamulcem, drzwiami i kontrolą obciążenia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ogranicznik prędkości to urządzenie bezpieczeństwa, które nadzoruje prędkość kabiny. Gdy prędkość przekroczy wartość wyzwalającą, uruchamia działania awaryjne: zadziała wyłącznik odcinający napęd oraz mechanizm powodujący zadziałanie chwytaczy, które zatrzymują kabinę na prowadnicach.
Mechanizm odśrodkowy wykorzystuje ciężarki i sprężyny. Przy wzroście prędkości obrotowej koła ciężarki odsuwają się na zewnątrz pod wpływem siły odśrodkowej, pokonując opór sprężyn. Ten ruch uruchamia elementy wyzwalające: blokowanie liny oraz zadziałanie wyłącznika w obwodzie bezpieczeństwa.
Odcinanie zasilania jest częścią zabezpieczenia: po przekroczeniu prędkości wyzwalającej wyłącznik bezpieczeństwa przerywa obwód, aby zatrzymać napęd i nie dopuszczać do dalszego rozpędzania układu. Równolegle ogranicznik inicjuje uruchomienie chwytaczy, które mechanicznie zatrzymują kabinę.
Chwytacze zaciskają się na prowadnicach, co powoduje awaryjne zatrzymanie kabiny (zwykle na krótkim odcinku). To zabezpieczenie mechaniczne działa niezależnie od sterowania. Po takim zadziałaniu dźwig wymaga odpowiedniej procedury odblokowania i kontroli stanu elementów.
Hamulcem roboczym zatrzymuje się kabinę w normalnej pracy (np. dojazd do przystanku i utrzymanie postoju). Ogranicznik prędkości jest urządzeniem awaryjnym: reaguje na przekroczenie prędkości wyzwalającej i uruchamia wyłączenie napędu oraz chwytacze. Różnica to tryb działania: normalny vs bezpieczeństwo.
Nie. Kontrola przeciążenia to osobny układ (czujniki obciążenia, elementy wagowe), który zapobiega ruszeniu lub sygnalizuje przekroczenie dopuszczalnej masy. Ogranicznik prędkości nie "waży" ładunku, tylko mierzy prędkość poprzez koło i linę oraz uruchamia zabezpieczenia w razie nadmiernej prędkości.
Próbę wykonuje się w sytuacjach, gdy trzeba potwierdzić sprawność urządzeń bezpieczeństwa: podczas montażu i uruchomienia dźwigu, po naprawach oraz w ramach kontroli i przeglądów. Celem jest sprawdzenie progu zadziałania, działania wyłącznika oraz skutecznego uruchomienia chwytaczy.
Typowo rozpoznasz koło linowe (z liną opasującą), mechanizm odśrodkowy (ciężarki i sprężyny), elementy regulacyjne oraz wyłącznik elektryczny współpracujący z mechanizmem. Te cechy odróżniają ogranicznik od innych podzespołów, np. elementów drzwiowych czy czujników przeciążenia.
Bo wiele odpowiedzi brzmi "bezpiecznie" i dotyczy zatrzymania kabiny. Typowy błąd to utożsamienie każdego zatrzymania z hamulcem lub postojem na przystanku. Warto zapamiętać, że chwytacze to zabezpieczenie mechaniczne na prowadnicach, uruchamiane awaryjnie (np. przez ogranicznik prędkości).
"Prędkość graniczna" silnie wskazuje na temat nadzoru prędkości, czyli ogranicznik prędkości i jego zadziałanie. Na egzaminie warto wtedy szukać odpowiedzi łączącej dwa efekty: wyłączenie napędu w obwodzie bezpieczeństwa oraz uruchomienie chwytaczy. To typowy zestaw skutków działania tego zabezpieczenia.
info

Około 43% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Ogranicznik prędkości w próbie symuluje przekroczenie prędkości wyzwalającej."

Źródła:

  • PN-EN 81-1, pkt 9.8 (wskazane w danych zadania jako podstawa dla ogranicznika prędkości i jego funkcji)

Materiały:

  • Dokumentacja szkoleniowa z budowy i działania urządzeń bezpieczeństwa dźwigów (ogranicznik prędkości, chwytacze)
  • Instrukcje producentów ograniczników prędkości i chwytaczy stosowanych w danej instalacji
  • Materiały UDT dotyczące badań odbiorczych i okresowych (część opisowa dotycząca prób urządzeń bezpieczeństwa)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego