Alkaloidy to wtórne metabolity roślinne o zasadowym charakterze, których cechą chemiczną jest obecność atomu azotu w cząsteczce. Wiele z nich działa bardzo silnie na układ nerwowy i narządy obwodowe, dlatego rośliny alkaloidowe są w farmakognozji traktowane jako surowce o dużym znaczeniu i potencjale działań niepożądanych.
Odpowiedź "Mak lekarski i pokrzyk wilcza jagoda" jest poprawna, ponieważ:
- mak lekarski zawiera alkaloidy izochinolinowe (m.in. morfinę i kodeinę), czyli klasyczne alkaloidy opioidowe o silnym działaniu przeciwbólowym i przeciwkaszlowym,
- pokrzyk wilcza jagoda zawiera alkaloidy tropanowe (m.in. atropinę i skopolaminę), które działają parasympatykolitycznie i silnie wpływają na czynności narządów.
Pozostałe pary nie spełniają kryterium "alkaloidy o silnym działaniu":
- "Mięta pieprzowa i rumianek" są kojarzone głównie z olejkami eterycznymi oraz innymi związkami (np. flawonoidami), a nie z alkaloidami.
- "Mak polny i pokrzywa": mak polny może zawierać jedynie śladowe ilości niektórych alkaloidów, typowo niebędących podstawą silnego działania farmakologicznego; pokrzywa jest surowcem o innym profilu związków czynnych.
- "Dziurawiec i lawenda": dziurawiec zawiera przede wszystkim hiperycynę i hiperforynę (związki z innych grup niż alkaloidy), a lawenda jest typowym surowcem olejkowym.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz pytanie o alkaloidy, szukaj roślin znanych z opioidów (mak lekarski) albo tropanów (pokrzyk, bieluń, lulek). Nie utożsamiaj "silnego działania" z alkaloidami — silnie działać mogą także inne grupy związków.
